‘Thùng nhân’ Việt và giấc mơ đổi đời nơi trời Âu - 2


Phn IV

Chính quyn Đc và cuc truy lùng ti phm buôn người

dõi báo chí Đctrong thi gian gn đây, người đc có th nhn thy Cnh sát Cng Hòa Liên Bang Đc n lc tiến hành hàng lot nhng cuc b ráp nhm vào đường dây buôn người Vit Nam.

viet1

Cảnh sát Đức bố ráp, phá đường dây buôn người tại Frankfurt hôm 18/4/2018. Hình minh họa. Reuters

Đin hình như hôm 14/9 ti Berlin, hơn 120 cnh sát đã b ráp băng nhóm chuyên làm dch v "cha gi nhn con" đ ph n Vit được cp giy đnh cư, theotin t BZ Berlin . Hôm 28/6, cũng ti Berlin, lc lượng cnh sát tiến hành b ráp tr s mt công ty xây dng và mt s nhà do người Vit Nam thuê, vì nghi vn có hành vi ti phm buôn người. Trước đó mt tháng, 700 Cnh sát Đc và Liên Âu (Europol) đã đng lot kim soát hàng lot cơ s kinh doanh, nhà hàng, tim nails (tim làm móng tay) ti mt s tiu bang Đc và Bratislava, th đô Slovakia. Cơ quan chc năng đã bt qu tang mt s nghi phm có quc tch Vit vì nghi vn là ch mưu đường dây buôn người.

Văn phòng Cnh sát Hình s Liên bang Đc ghi nhn t khong 10 năm nay hin tượng buôn người do đường dây người Vit hot đng ti Châu Âu ngày càng ph biến, thm chí ti Berlin, cnh sát đã lp ra mt đơn v đc bit tp trung vào vic này.

Mt mng ti ti phm rt ln

Người Đc đánh giá ti phm buôn người rt nng và h xem vi phm nhân quyn, bóc lt sc lao đng là mt dng nô l hin đi, nên Cnh sát Đc sn sàng b ngân sách đ điu tra các đường dây buôn người. Đó là nhn đnh ca ông Trn Hoàng Vit, mt cng s viên ca Văn phòng Điu tra Cnh sát Đc trong hơn 25 năm qua. RFA đã đi tên ông đ đm bo an toàn. Ông Vit nói :

i vi h chuyn này rt là nng, và h sn sàng b ra na triu Euro đ m mt v án điu tra. Nht là điu tra đi vi nhng băng đng chuyên nghip đưa người.

H (chính quyn) có th theo đui mt v án có th mt năm, hai năm tri bng mi cách, t giám thoi, theo dõi cho ti khi nào mà h bt được qu tang. Nhng vic đó tn kém cho nhà nước vô cùng nhưng đó là mt loi đi hình cho nên h sn sàng chi phí cho nhng trường hp đó".

viet2

Cng vào ca Trung tâm Đng Xuân Berlin, Đc. nh : Reuters.

Hot đng ca đường dây buôn người tp trung vào Berlin, va là đim đến và đim trung chuyn ca nhiu người Vit di cư bt hp pháp. Ông Vit nói :

"Berlin là mt nơi ‘đt hàng và nơi nhn hàng cũng đó. đó h có rt là nhiu cò mi, h sn sàng núp bóng dưới nhng dch v, văn phòng môi gii v.v. Berlin, người Vit cũng có cư trú đó nên cnh sát có lp nhng nhóm chuyên nghip đ theo dõi và nhn dng, điu tra ra nhng đường dây này".

Theo Báo cáo v Tình hình Liên bang ca Văn phòng Cnh Sát Hình s Đc, năm 2019 có chín t chc buôn người do người Vit Nam cm đu, trá hình dưới nhng ti phm khác như buôn ma túy, cướp bóc, bóc lt lao đng v.v. Báo cáo năm 2019 ghi nhn có 56 nghi phm người Vit, trong khi năm 2018, có sáu t chc ti phm Vit và 45 b cáo.

Tuy con s không ln nhưng theo Đi úy Nicole Baumann, thuc Văn phòng Cnh sát Hình s Liên bang Đc (BKA), trong mt cuc phng vn vi Đài Á Châu T Do tha nhn, rt khó đ có được con s tng quát và chính xác v nn buôn người ti Đc, đt bit đi vi nhóm ti phm là người Vit Nam.

"Nếu ch da trên s liu thng kê, thì có v như nguy cơ t các nhóm ti phm người Vit Nam không quá cao. Tuy nhiên, s liu cho thy, t l các nghi phm Vit Nam vi phm quy đnh v lut nước ngoài đã tăng 40% trong giai đon t 2018 đến 2020, t 1.734 lên đến 2.887 b can người Vit.

Theo Bn báo cáo Tình hình Liên bang v hot đng buôn người, các nghi phm hoc nn nhân người Vit Nam có v như chưa đóng vai trò ni bt. Nếu nhìn như vy thì tm quan trng ca nhóm người Vit Nam có th được đánh giá là rt thp. Nhưng phi nói rng nhng tình hung chúng tôi biết được ch là mng sáng ca ti phm, và đc bit là vi các th phm và nn nhân Vit Nam, chúng tôi chc chn còn mt mng ti rt ln".

Bà Nicole Baumann cho biết thêm, nếu như trước đây th phm tp trung hot đng ti th đô Berlin, thì nay đường dây đã lan rng c nước và cnh sát phát hin nn nhân buôn người trên nhiu tiu bang ca nước Đc như Niedersachsen, Rheinland-Pfalz, Thueringen, v.v...

Nhn làm hôn thú gi, nhn làm cha gi

Hành vi buôn người không đơn thun là đưa, rước người t nước này qua nước khác, mà nó kéo theo hàng vn hình thc ti phm. Ông Hoàng Vit nói :

"Chuyn buôn người đa dng ch là có nhng người h tìm cách mai mi cho nhng người đang lu Đc này, không có giy t, bng cách cưới gi hay nhn con gi, hay còn nhiu cách khác na.

Dng cưới gi rt thnh hành. Là nh người ta mai mi ri hp tác vi nhau đ trước s ngoi kiu, khi b phng vn đi chiếu, thì làm sao cho nó ăn khp. Đó là mt dng. Dng cưới hi bng giy t là t khong 35.000 Euro tr lên. Nếu may mn có người nh tay thì ít hơn". 

Người nhn làm hôn thú có th là người Đc, hoc người Vit Nam có quc tch Đc, có giy t cư trú, nhưng theo li ông Vit, người "chng gi" không nhn được bao nhiêu, mà đa phn tin thu v thuc v tay môi gii. Ông nói tiếp :

"Dng th hai là dng nhn con khi có bu. Ti môi gii s đòi còn cao hơn na. Khi mà nhn con có th lên 45.000 Euro, t 45.000 tr lên. Và nhân vt đó, người m, người b vn còn đc thân, h còn có cơ hi đi mt bước na".

Nghĩa là nhng người này tr tin cho môi gii đ được qua đnh cư ti Đc, sau đó h li làm giy t hôn thú gi vi người khác Vit Nam đ bù đp vào s tin đã mt.

"Đó là hai dng chính, xy ra thường xuyên nht". -Ông Vit nói.

Nhà báo đc lp Marina Mai, thường viết v cng đng người Vit ti Đc, nói điu này th hin trong s liu thng kê riêng ti Berlin :

"Trong s người Vit Nam chính thc cư trú ti Berlin, 60% là ph n và 40% là nam gii. Nhưng nếu nhìn k thì chúng ta thy thành phn tr em và la tui trên 40 tui, t l nam-n cân bng, 50-50. Nhưng thành phn ph n vào la tui sinh đ thì có s trên lch rõ rt".

Cơ quan chc năng cũng đã vào cuc và nếu như trước đây, pháp lut Đc không cho phép cnh sát th ADN đ kim tra tư cách làm cha, ông Vit cho biết, nay h đã uyn chuyn :

"Trước đây thì Đc rt là nhân đo và không cn biết người tuyênb tôi là bca đa bé sp sanh đó, h không cn th ADN, không cn th máu, không cn gì hết. Đó là vì nhân đo,vì đa con ln lên không phi m côi. V đo đc đó là chuynrt tt. Nhưng mà bây gi nó đi tra, quá nhiu ri nêncách đây khong t mt năm tr li tôi thy h bt đu dùng bin pháp th máu, th ADN.

viet3

Khu vc góc ch Đng Xuân, nơi th người di dân lu vào Đc. RFA

Bóc lt tình dc

Báo cáo Tình hình nước Đc v Buôn người và Bóc Lt 2020, mi được công b hôm 28/9/2021 cho thy trong năm đi dch Covid-19 bt đu lan truyn trên khp thế gii, nn buôn người, đc bit là hành vi xúc phm hoc bóc lt tình dc mà nn nhân là người Vit Nam, đã tr nên đáng quan ngi hơn.

Năm 2019, báo cáo ghi nhn có ba người Vit Nam được công nhn là nn nhân buôn người. Đến năm 2020, con s nn nhân tăng hơn gp bn ln, lên 13 người. Tuy nhiên, chưa đ d liu đ có th xác đnh nguyên nhân cho s gia tăng này. Đi dch có th đã nh hưởng đến kế sinh nhai ca người vn đã d b tn thương, như ph n nghèo, đưa h vào nhng con đường đy him nguy. Cũng có th Cnh sát Đc đã gia tăng n lc kim soát.

Đi úy Nicole Baumann nói :

"Nn buôn người và nn nhp cư lu thc ra được phát hin t vic kim soát các hành vi vi phm pháp lut khác. Càng kim tra nhiu thì khnăng phát hin ti phm và nn nhân càng cao.

Hin nay chúng tôi đã bt đu tiến hành nhng v án đu tiên có ph n Vit Nam là nn nhân ca bóc lt tình dc. Th phm li dng hoàn cnh d b tn thương ca nhng người cư trú bt hp pháp hoc không có giy phép lao đng. H đe da s đưa nn nhân ra cnh sát, đgây áp lc lên nn nhân có th tiếp tc cưỡng chế h".

Cng s viên điu tra ca cnh sát, ông Hoàng Vit b sung :

"Rt nhiu người đi qua được ti đây sn sàng chui trong nhà ca nhng người chu cha chp h. H làm nhng vic ni tr, h là mt người đ cho gia ch có thi gian đi làm vic. Gia ch, có rt nhiu người s li dng tình thế và khó khăn ca nhng người này. H s lm dng. Chuyn đó xy ra rt thường. Và cho dù h làm sai cách nào thì nhng nn nhân này không bao gi dám đi ra cnh sát, không bao gi dám thưa".

Nguy cơ b xúc phm tình dc, ngay c b sát hi, không ch xy ra khi các nn nhân đã đến Đc, mà là ri ro ln trên c hành trình t Nga sang các nước Đông Âu đến đây. Thế nhưng nhiu người, và chính người b lm dng cũng không thy h là nn nhân buôn người, ch cho rng đây là nhng người đi vì mun i đi". Ông Vit nói :

"Trên đường đi có rt nhiu nguy cơ. Đc bit là phái n. Khi lên đường đi như vy thì đã có rt nhiu người mt tích. Chuyn đó có th xy ra vì b đánh cp ni tng. Phái n có nhiu người cũng b xé l ra đ nhng người đưa đường nhng mt xích dc đường có th hãm hiếp, có th làm đ chuyn vi nhng người đó. Nhưng h vn chp nhn nguy cơ đó đ mà h lao vào.

S mà b hãm hi, b xâm phm tình dc nhiu ch không ít đâu".

Mi dâm "ti gia"

Nhóm chuyên gia v Buôn người ca Hi đng Châu Âu trong báo cáo 2020 nhn xét, sau khi Đc ly quyết đnh tm đóng ca các doanh nghip mi dâm ngày 16/3/2020 đ phòng, chng Covid-19, xu hướng mi dâm bt hp pháp đã gia tăng, kèm vi nhng điu kin làm vic bóc lt và bo lc hơn.

Nhà báo Marina Mai đã len li vào các din đàn trao đi v mi dâm cho mt phóng s điu tra trên t báo TAZ, viết (RFA tm dch) :

"Nếu bn tìm kiếm trên các din đàn dành cho người dâm, bn s phát hin ra rng có rt nhiu gái mi dâm Vit Nam ti Berlin. H làm vic trong các nhà cha hoc tim massage, thường nói tiếng Đc rt kém và đôi khi rõ ràng có thai. Người tìm dch v này thích giá r ca các ph n Vit Nam".

Phi nói đây ngành mi dâm là mt ngh hp pháp được chính ph chp nhn. Tuy nhiên, bà Marina Mai nhn mnh, đa s các ph n này không có giy t cư trú. H làm vic ti gia, và thường xuyên di chuyn đ tránh né s kim soát và qun lý ca cơ quan chc năng.

" đó xy ra nhiu điu vô cùng hèn h, theo li k ca các người đàn ông. Ví d, h tr 50 Euro cho mt na gi. Người ph n thc s phc v các đàn ông theo nhp c na gi mt người. Mt người đàn ông khi anh ta va kết thúc, là đã có người kế tiếp ngi sn trước ca hoc vô phòng khi anh ta đang còn tm ra. Nhng điu này th hin rt sâu sc s tuyt vng ca nhng người ph n đó".

Nn nhân được hun luyn đ gi im lng

Vì sao trong nhng hoàn cnh vô nhân đo như vy, nn nhân Vit Nam vn ít khi tìm đến cnh sát hoc các t chc h tr nn nhân đ khai báo ti phm hoc được giúp đ ?

Ông Kevin Hyland là mt chuyên gia v buôn người đã tng nghiên cu v vn nn này ti Vit Nam, đng thi là thành viên Nhóm chuyên gia v hành đng chng buôn người (GRETA) ca t chc nhân quyn vi tên gi là "Hi đng Châu Âu" (Council of Europe). T Ái Nhĩ Lan, ông ghi nhn, các nn nhân Vit Nam phi chu áp lc tinh thn ghê gm :

"Khi đến Châu Âu, vì người Vit Nam thường không có giy t tùy thân, h không biết bt k ngôn ng Châu Âu nào, và mt điu rt rõ ràng là đi càng xa trên hành trình đó, s bóc lt ca h càng ti t hơn. Vì vy h b tn thương rt nng v mt tình cm và tâm lý. Nhưng h vn không mun tiếp cn bt c mt s giúp đ nào vì áp lc hoc s kim soát đến t người cho vay Vit Nam quá ln khiến h không mun tiếp cn vi các cơ quan chc năng".

Ông Vit cũng xác nhn điu này, rng khi đi qua nhng nước Đông Âu, l nước l cái, mng sng h hoàn toàn tùy thuc vào k đưa đi. Người cm đu s gi h chiếu ca h, và s không dng nhng bin pháp kim soát đó. Ông cho biết :

"Trước khi lên đường nn nhân đã có nhng khóa hun luyn rt k và h biết khi b bt h phi phn ng như thế nào và có nhng li khai như thế nào, tùy vào nhng trường hp tha thun".

Theo s tìm hiu ca Đài Á Châu T Do, gia băng nhóm buôn người và người di cư lu có nhng tha thun tùy theo mc kinh phí đm bo đưa thân ch đến đim ha hn, nếu ln đu đi không lt.

Thêm vào đó, theo ông Vit, người Vit Nam không đến các cơ quan chính quyn hay t chc phi chính ph (NGOs) đ nh h tr vì ngay t đu h đã có nhng khut tt, mâu thun hay gian di trong li khai, và vì vy rt s b l nhng gì h giu diếm. Nếu h tht s chu cng tác, khai v đường dây đưa người thì Chính quyn Đc s sn sàng cho người đó vào "Chương trình bo v nhân chng", ông Vit nói, và h có cơ may d dàng được li Đc hơn. Tuy vy, chuyn này rt hiếm khi xy ra.

Thêm mt lý do vì sao nn nhân gi kín cho k buôn người, theo sĩ quan điu tra Nicole Baumann là có quan h mt thiết, nhiu khi là người thân, người cùng làng vi nn nhân :

"Chúng tôi nhn thy rng th phm và nn nhân thuc cùng mt cng đng, h đu quen biết nhau và do đó h s tiết l thông tin ra ngoài. H không có s tin tưởng vào cơ quan chc năng nên thường h cũng ít khi sn sàng khai báo vi cnh sát hoc tìm đến các cơ quan c vn chuyên môn khác, như các t chc phi chính ph chng hn".

Điu này không có nghĩa là đường dây buôn người ch có người Vit Nam điu hành, mà đây là nhng băng nhóm, hot đng theo tng đon đường, hp tác vi các băng nhóm ca nước khác.

Chng buôn người liên quc gia và liên ngành

Văn phòng Cnh sát Liên bang Đc đã nhn thc rng, đ thc s chng nn buôn người, cơ quan chc năng phi tp trung gia tăng kim soát nhng ti phm liên quan. Qua nhiu năm quan sát, h đã nhn ra rng hành vi buôn người thường đi đôi vi nhng ti phm khác như lao đng lu, buôn bán ma túy, buôn bán thuc lá trên đường ph, v.v.

Bà Baumann nói :

ngăn chn nn buôn người Vit Nam ti Đc và Châu Âu, chúng tôi phi hành đng trên phm vi quc gia và quc tế, có s hp tác ca nhiu cơ quan đ tn công đường dây phm.Ch khicó s hp tác cht chmi tác đng được lâu dài đến lãnh vc phm ti này".

Cnh sát Đc nói trong n lc này, h cũng làm vic vi nhng t chc bo v nn nhân buôn người, như t chc thin nguyn Vòng Tay Thái Bình (Pacific Links), tr s ti Hoa K, chuyên giúp ph n và tr em Vit Nam, đ nhân viên cnh sát có th hc hi và hiu thêm v văn hóa và đi sng ca nn nhân.

S hp tác cũng bao gm Chính quyn Vit Nam thông qua Đi S quán Vit Nam ti Đc, bà Baumann cho biết.

Tuy nhiên, nhiu người tng làm vic vi Đi S quán Vit Nam Đc và nhiu quc gia khác, đánh giá rt kém s giúp đ ca nhân viên Đi S quán đi vi nhng người đng hương gp .

Khi đi sng ti Đc tr nên khó khăn, hoc món n cho chng đường này đã tr được xong, nhng người Vit Nam lu ti Đc li tìm đường đi tiếp đến nước Anh.

***********************

Phần V

Thuyền nhân Việt Nam trong thời đại mới

Vào gia tháng 5/2021 ti eo bin Manche, lc lượng tun duyên Vương Quc B nhn được tin kêu cu ca mt chiếc thuyn gp nn ngoài khơi b bin B. AFP đưa tin, khi tàu tun duyên B đến gn, nước đã tràn vào thuyn và lc lượng tun duyên va đến kp thi đ cu c 49 người trên tàu. Cơ quan chc năng cho biết đi đa s nhng "thuyn nhân" này là người Vit Nam, khi hành t b bin Pháp tìm đường đến Anh.

viet4

Người di cư lậu từ các quốc gia bao gồm Việt Nam, Iran và Eritrea được cứu vớt ở eo biển Manche, sau khi họ rời khỏi miền Bắc nước Pháp, ở Dungeness. Hình chụp hôm 4/8/2021. Reuters

Vương Quc Anh t nhiu thp niên và đến ngày hôm nay vn là "thiên đường" và đim đến mong ước đi vi hàng trăm, hàng nghìn người Vit Nam tìm đường b nước ra đi. V 39 người Hà Tĩnh, Ngh An b phát hin chết ngp trong thùng đông lnh ca xe vn ti ti Essex ngày 23/10/2019 đã cho thế gii thy thm kch ca người dân Vit Nam chp nhn liu mng vì mt ước mơ đi đi.

Thuyn nhân hin đi

Ông Tim Trn (không phi tên tht), mt tư vn cho cnh sát và B Xã hi Anh trong các v buôn người mà nn nhân là người Vit Nam, nhn đnhnhư sau - vì lý do an ninh, chúng tôi đc li li ca ông Tim Trn :

"T năm 2019 khi v 39 người chết thì chính quyn Anh ráo riết hơn trong vic truy lùng. Bng c là mt thanh niên 17 tui, người Vit, dính dáng vào v đưa 39 người t B qua bên Anh trong chiếc xe thùng. Dù anh ta trn t B qua Anh đến mt thành ph khác mà vn b Chính ph Anh bt và xét x.

Riêng trong v 39 người thanh niên chết, Chính ph Anh xét x rt là nng và h cũng còn tiếp tc truy lùng nhng người th phm phía sau đường dây đó na".

B can mà ông Tim Trn nhc đến là thanh niên Ngô S Tài, mt người mi 16 tui khi b cáo buc đã điu hành nhng ngôi nhà tm trú ti B, nơi 39 nn nhân đã trước khi h lên xe thùng đông lnh đ nhp cư lu vào Anh. Ngô S Tài b B truy nã, trn qua Anh, và b bt hi tháng 12/2020. Ngày 17/6/2021 Cnh sát đã bt thêm mt người cũng b cáo buc đã điu hành các ngôi nhà tm trú ti B.

Ngày 3/9/2021, mt b can người Ý, cũng liên quan v 39 người, đã hu tòa ti Anh v ti âm mưu h tr nhp cư bt hp pháp và khuyến khích hoc h tr thc hin hành vi phm ti.

Cnh sát Anh đã gia tăng chiến dch chng nn buôn người. Tháng 11/2020, hai chính ph Anh và Pháp đã ký tha thun tăng cường tun tra nhm ngăn chn di dân bt hp pháp vượt qua eo bin Manche.

Thế nhưng trong hai năm qua, hin tượng vượt bin bt hp pháp đến Anh đã không gim, mà còn gia tăng k lc. Theo Thông Tn Xã (Press Association) ca Anh, riêng năm nay đã có hơn 14.000 người vượt eo bin Manche, trong khi c năm 2020 B Ni V Anh ghi nhn 8.000 người sang Anh qua con đường này.

Người Vit Nam thường xuyên được Cơ quan Chc năng Anh lit kê là mt trong ba, bn nhóm vượt bin ln nht, bên cnh người Albania, Sudan và Iran.

Đáng lo ngi là mi đây phương tin h chn cho cuc hành trình này ngày càng nguy him, nhiu lúc ch là mt thuyn phao, thuyn ca-nô (canoe) chèo bng tay, khi hành t b bin B hoc Pháp. Eo bin Manche được biết nguy him vì giao thông hàng hi đông đúc, vùng bin băng giá và có dòng chy mnh.

viet5

Người di dân lu t Sudan vượt eo bin Anh trên mt chiếc thuyn phao gn Dover, Vương Quc Anh, hôm 4/8/2021. nh : Reuters

T Pháp, cô Nadia Sebtaoui, chuyên gia v nn buôn người đã nhiu năm làm vic vi nn nhân buôn người Vit Nam ti các tri t nn Calais, nói sau v 39 người chết bên Anh, người Vit Nam đã tìm mi cách đ không b phát hin :

"Sau s c 39 người, cng thêm đi dch năm ngoái, mi th đã thay đi. Trước đây người di dân thường nhy lên xe ti như chúng ta đã thy vi v Essex. H đi trong các nhóm ln, mc dù cũng có trường hp đi theo các nhóm nh hơn. Bây gi nhng gì chúng ta thy trong nhng tháng qua là h đã chuyn sang nhng chiếc thuyn nh đ qua eo bin đến nước Anh. Đây là nhng chiếc thuyn rt nh, rt nguy himvà không an toàn".

Pháp, Anh tuyên b "giai đon mi" trong cuc đu tranh chng vượt bin

Chính quyn Pháp, vi s tài tr ca Anh, trong năm qua đã tăng gp đôi s cnh sát tun tra dc b bin Pháp.

B trưởng B Ni v hai nước hôm 20/7/2021 đã ký tha thun, mt ln na nhân gp đôi s cnh sát tun tra, m rng khu vc kim soát, trin khai k thut ti tân như máy bay không người lái, và đu tư vào các trung tâm t nn ti Pháp. Vương Quc Anh cam kết 62,7 triu Euro cho n lc này trong năm nay.

Tuy nhiên B Ni v Anh tha nhn vic gia tăng kim soát đã khiến các băng nhóm ti phm có t chc thay đi chiến thut, khi hành t xa b bin Pháp nên buc nhng di dân đi trên bin lâu hơn, ri ro nhiu hơn.

Điu này cũng được xác nhn qua nhng d liu mà các quc gia châu Âu khác như Đc thu thp được.Trưởng Văn phòng Cnh sát Hình s Cng Hòa Liên Bang Đc-bà Nicole Baumann, trong mt cuc phng vn vi Đài RFA, xác nhn hin tượng "thuyn nhân thi đi mi" đi vi nhiu người Vit Nam :

"Nói đến các tuyến đường di cư, chúng tôi biết đa s các di dân Vit Nam b buôn lu bng máy bay qua Nga. Sau đó h đi tiếp qua các nước Đông Âu bng ô tô hoc đường b đến EU. Hành trình tiếp theo thường hướng đến Vương quc Anh, đi bng xe ti qua Pháp, hoc t Hà Lan đi phà đến Anh.

Gn đây h thc s dùng thuyn phao đ đến Anh. Đây là mt phương tin rt mi, trong đó nước Đc ch đóng vai trò là quc gia trung chuyn đh đitiếp đếnHà Lan,Bhoc Anh.

Chúng tôi không biết liu điu này có liên quan đến đi dch hay đây ch là mt cách mim ca k buôn người. Các t chc buôn người thường rt sáng to".

Đng lc mi do đi dch, hành trình trên nhng tuyến đường cũ

Trưởng Văn phòng Cnh sát Liên Bang Đc nói, tác đng t dch Covid-19 còn cn phi được nghiên cu thêm, nhưng rõ ràng s người t Vit Nam trong nhng năm tháng qua đã không gim, bt chp các hn chế di chuyn và đóng ca biên gii do đi dch :

" Đc chúng tôi cũng có thi gian có lnh đóng ca. Người ta không th làm vic trong các tim móng tay (nail) na. Khi đó chúng tôi tht bt ng khám phá ra rng người Vit Nam đã phi chuyn qua làm vic trên công trường. Điu đó rt mi đi vi chúng tôi, đó là mt tình hung mà có th gn lin vi dch Corona. Nhưng điu mà chúng tôi cũng nhn thy là s lượng nhp cư vào nước Đc không h gim trong mùa dch. Tuy nhiên, chúng ta phi tìm hiu thêm chi tiết liên quan nên tôi chưa th cung cp s liu chính xác".

viet6

Người di cư lu t các quc gia bao gm Vit Nam, Iran và Eritrea được cu vt eo bin Manche, sau khi h ri khi min bc nước Pháp, Dungeness. nh chp hôm 4/8/2021, Reuters.

Bà Marina Mai, mt nhà báo t do ti Berlin thường xuyên viết v cng đng người Vit Đc nói, s liu chính xác, ngay c nếu như cnh sát có, cũng không th nói lên toàn bc tranh ca người Vit sng bt hp pháp ti đây, vì h hoàn toàn tránh xa bt c mi tiếp xúc vi cơ quan chính quyn và đa phn h không li nước Đc. Bà Mai cho biết :

"Thường thường h vài tun, vài tháng, hoc thm chí mt năm rưỡi. Điu đó tùy thuc vào kh năng tài chính ca h. Nếu h ch đ tin cho đường dây buôn người đưa ti Đc thôi thì h s dng đây, làm vic và đ dành tin đ đi tiếp đến Anh".

Mt nhân chng đi lu t Nga qua Đc, trong mt cuc phng vn vi mng báo thoibao.de hi năm 2019 nói thêm :

"Nhiu người trước khi đi, h phi cm c c nhà ca h cho ngân hàng. Như Vit Nam hay dùng t là 'vay n nóng' tc là đ có mt s tin ln và nhanh đ h có th đóng bên dch v đ được đi. Cho nên khi h sang Đc ri, h mun kiếm tin rt nhanh đ h tr n nóng đó cho ngân hàng. Ch nếu đ càng ngày càng lâu thì tin li ngày càng lên cao. Có khi lúc đi thì hết 500 triu, nhưng tính tin n nóng, tin li thì s tin lên sáu, by, tám trăm triu".

Theo người lao đng này, thu nhp bên Anh ln hơn nhiu so vi Đc, và Bng Anh có giá tr hơn nên vì áp lc t ngân hàng, gia đình quê nhà, h phi đi tiếp như trường hp ca "em Nhung, em Hip", nhng nn nhân đã chết trong xe ti ti Essex :

"Mt s người h đã sang Đc ri, làm mt thi gian, có khi làm hai, ba tháng, mt năm. Nhưng cuc sng Đc ngày càng khó khăn, bi vì vn dĩ h không có giy t. Trong đó có Nguyn Đình T, người Ngh An, có em Nhung, em Hip H thy cuc sng quá vt v. Đ có mt s tin ln đ trang tri, khi s vn h b t Vit Nam đi là tm 500 triu, mt na t đng mà vi công vic Đc, tm mt nghìn, nghìn Euro/tháng thì không th trang tri n, nên buc h phi đi sang Anh đ tìm vic có tin nhanh và ln hơn đ h gi v Vit Nam, tr s n đã b ra".

Chng đường cui cùng trên hành trình xuyên Châu Âu trước khi qua Anh có th là đon đường đnh mnh, nhưng điu đó không có nghĩa là đon đường t Nga, Đông Âu đến Tây Âu trước đó không kém gian nan và nguy him, như RFA đã tìm hiu trongnhng bài trước.

Người dân Vit Nam đi xuyên qua các nước Tây Âu như Đc, Pháp, B, đôi khi không h biết h đi qua thành ph nào. Nhng cánh rng h đi ngang vô tên. H hoàn toàn ph thuc vào k đưa người.

Đây là giai đon h d b bóc lt nht : t mt người t nguyn ri khi nước, h tr thành nn nhân buôn người b bóc lt sc lao đng hoc tình dc.

Anh Trn Mnh Tun, quê Ngh An, đã bay qua Nga, t đó đi đường b qua Ukraine, Ba Lan, ri đến Đc. Anh mô t hành trình anh đi, cũng ging y như 39 nn nhân đi xe ti đến Essex :

"Đi t Nga qua Ba Lan thì dng chân mt, hai ngày. Em thì hai ngày. Qua Đc là mt chng tiếp. Qua đó cũng là mt, hai ngày. Đc em ch biết là Đc ch cũng không biết là ch nào. Chng đường t Đc qua tn Pháp thì h cũng dùng xe taxi đ ch tiếp"…

Ti Pháp thì anh còn nh đa danh Qun 13, vì có nhiu đng hương. Nhưng anh cũng ch dng chân mt vài ngày, trong khi có nhiu người s li mt vài tháng đ làm lu trong các tim ăn, doanh nghip ca người Vit Nam đi trước.

Anh Tun k li cm giác khi bước vào thùng đông lnh ca mt xe vn ti dng ti biên gii Pháp :

"Em s hãi vì khi đi vào, đóng trong container, rt s. Vào trong đó không biết gì c. Bn bc tường st mà. Container cũng ging như ca 39 nn nhân. Trên đường, đi đường rng, tri lnh, đi cũng rt là vt v, rt kh s.

Khi nghe tin 39 người mt trên xe đó con người em lúc đó rt là bàng hoàng vì rt là thương h. H cũng đi ging hoàn cnh như mình mà h thì li b xác trên mt chuyến xe trên đường tìm t do. Mà em thì li an toàn. Rt là thương h".

viet7

Nhng chiếc thuyn phao được s dng trong các cuc vượt bin ca người di cư. Hình chp ti Dover, Anh hôm 12/10/2021, Reuters.

Chuyên gia v nn buôn người, cô Nadia Sebtaoui, ghi nhn rng người Vit Nam có mt đim khác bit vi các di dân t nhng nước Đông Âu hoc Trung Đông là h xa lánh tt c mi cơ quan chc năng, k c các t chc thin nguyn mun giúp đ h.

"Chúng tôi không thy nhng người bt hp pháp Vit Nam Paris (mc dù biết là có). H không tìm kiếm bt k s giúp đ nào t các t chc phi chính ph, các t chc làm vic vi người xin t nn hoc người di cư. Nếu chúng ta gp h, thì ch Calais. Có th là do h không mun liên h vi chính quyn Pháp hoc các t chc h tr ca Pháp, vì thc s h ch mun quá cnh đến Anh".

Nhng khu rng min Bc nước Pháp trước đây được biết đến như là nhng tri t nn t phát, vi tên như "Camp Vietnam City" ti rng Angres đã b cnh sát Pháp tháo d t năm 2018. Tuy nhiên người di dân Vit vn t tp đây, nhưng trong nhng nhóm nh đ tránh b phát hin.

Điu đó làm công vic giúp nn nhân buôn người càng khó khăn, cô Nadia nói, trong khi xu hướng vượt biên ngày nay càng thêm nhiu ri ro.

Khác vi thuyn nhân Vit Nam ca nhng năm sau 1975, thuyn nhân ca thi đi này là do gii buôn người t chc. Dường như di dân bt hp pháp s tiếp tc chp nhn liu mng đ đến được "thiên đường" nước Anh. Nếu h thành công, điu gì ch đi h bên kia b bin ?

************************

Phn VI

Anh Quốc, thiên đường và điểm đến của người Việt Nam mong muốn đổi đời

Vào na đêm khuya cách đây sáu năm, đin thoi reo ti mt căn nhà nh ngoi ô London, đánh thc ông Tim Trn. Lúc đó ông đang mê man trong gic ng nhưng cú đin thoi đã làm ông tnh ngay.

viet8

Thợ làm móng phục vụ khách hàng tại một tiệm nail ở Bletchley, Vương Quốc Anh hôm 13/7/2020. Reuters

Ông Tim là người Anh gc Vit sinh sng ti Vương Quc Anh hơn my chc năm. Trong by năm qua ông đã làm tư vn cho B Xã hi và cnh sát Anh trong nhng trường hp nn nhân buôn người Vit Nam b khám phá và bt được. Ông yêu cu không tiết l tên tht ca ông vì quan ngi đường dây buôn người ti Anh s tìm đến nếu biết ông đã tiếp xúc vi truyn thông.

Sáng hôm đó, ông được B Xã hi Anh cho hay, hai cu bé Vit Nam đã b bt ti sân bay Heathrow ca London :

"Hôm đó tôi đang ng. Lúc na đêm thì tôi nhn được đin thoi ca B Xã hi mi tôi sáng sm phi ti tr s Xã hi đ hp v mt v người di trú bt hp pháp. Tôi đến thì đó có cnh sát, có cán b xã hi và nhng v liên quan. Thì có aie m bé, aie m thy tôi bước vào thì mng lm bi vì thy tôi là người Vit Nam. Hai em chưa có nói được tiếng Anh, nói được rt là ít, hai ba ch thôi".

Hai cu bé đ 15 tui, khôi ngô tun tú và vui tươi, ông Tim k li. Nh ông thông dch, cnh sát Anh đã ly li khai báo đường đi nước bước ca aie m đến Heathrow, London :

"H nói rng đêm hôm qua aie m bé này ti phi trường Heathrow, ri không ra ca checkout, c đó, c lúc na đêm không còn chuyến bay nào đến. An ninh phi trường thy aie m bé c đi ti, đi lui, hoc là ngi đó mà không đi ra. H ti hi, aie m l ng, cũng không nói được tiếng Anh, không biết gì c. Thì h gi B Xã hi đến bi vì aie m dưới tui v thành niên".

Ông Tim nói, trong li khai báo ca aie m, có mt chi tiết đáng chú ý : Hai cu bé đã không đi mt mình.

"Hai em nhn là con ca mt nhà ngoi giao Vit Nam đi trên máy bay đ ti nước Anh.

C ba người đu được chính quyn Anh cp visa đi đàng hoàng bng máy bay đến phi trường Heathrow. Khi ti đó ri aie m mi khai người dn là nhà ngoi giao đã dn aie m đi, đóng vai là cha ca aie m, ly tt c giy t t trên tay các em ri h đi mt. Na đêm s vic xy ra thì cnh sát vi B xã hi đưa v".

viet9

Người di cư lu được tàu ca Vin Cu H Quc Gia Hoàng Gia (RNLI) cu vt. Hình chp cng Dungeness, Vương Quc Anh hôm 13/9/2021, Reuters.

Chính sách vi tr tui v thành niên

Năm 2009 Vương Quc Anh đã thông qua đo lut v Biên gii, Quc tch và Nhp Cư, trong đó quy đnh hướng dn rõ ràng rng Cơ quan biên phòng Anh có nghĩa v pháp đnh là "bo v và thúc đy phúc li ca tr em" không có người đi cùng. Trường hp ca hai bé trai này được B Ni v Anh xét là nn nhân buôn người và như vy hai em đã được đưa cho Nhà nước nuôi và được quyn thường trú trên đt Anh.

o lut v tr em ca nước Anh quy đnh rt rõ là không cn biết các em đó là gì, là nn nhân ca buôn người, nn nhân ca bo hành gia đình hay là nn nhân bt c chuyn gì. Vic bt hp pháp là người ln làm ra ch tr em không làm cho nên chính ph Anh coi các em là vô ti. Đó là cái tiến b ca nước Anh, rt đáng khâm phc ch không phi là không".

Ông Tim cho biết, tt c tr em trên đt Anh không có thân nhân đu được chính ph Anh cưu mang theo quy đnh pháp lut. Các em được giao cho nhng gia đình chăm sóc, nuôi dưỡng, nuôi nng cho em ăn hc đến khi 18 tui. Chính ph ch đnh mt s t chc t thin trong vic theo dõi các em và các gia đình nuôi dưỡng.

"Có l là vì đo lut này mà người ta thích ti nước Anh không chng" - ông nói.

Theo s liu t B Tư Pháp Anh nn nhân buôn người tui v thành niên vào năm 2010 là 187 em, chiếm khong 25% ca tng s nn nhân buôn người (710 người) b đưa vào Anh. Đến năm 2018, s tr em lên đến 3128, chiếm gn 45%, tc gn phân na tng s nn nhân buôn người (6.985 người). Các chuyên gia cho rng trên thc tế s nn nhân cao hơn gp nhiu ln vì nhiu trường hp không được báo cáo.

Nhóm chuyên gia v hành đng chng buôn người (GRETA) ca t chc nhân quyn vi tên gi là Hi Đng Châu Âu (Council of Europe) trong bn đánh giá n lc chng buôn người ca nước Anh thc hin hi năm 2016 ghi nhn mt hin tượng đáng quan ngi là nhiu tr em b k buôn người b li phi trường. Nhưng sau khi được cơ quan chc năng cu vt và v nơi an toàn, thì đường dây buôn người li cho người đến bóc' các em đi.

viet10

Người di cư lu t các quc gia bao gm Vit Nam, Iran và Eritrea được cu vt eo bin Manche, sau khi h ri khi min bc nước Pháp, Dungeness. nh chp hôm 4/8/2021, Reuters.

Nn nhân buôn người li b truy thành ti phm

Không phi trường hp nào đi tượng trong các doanh nghip ca môi gii cũng được xác đnh ngay là nn nhân buôn người. Ông Kevin Hyland, thành viên ca Nhóm chuyên gia GRETA và là cu U viên đc lp chuyên v chng nô l ca chính ph Anh cho biết :

"Khi công dân Vit Nam được phát hin, ví d như làm vic trong tri trng cn sa, h thường b bt gi như k ti phm. Điu này xy ra khp Châu Âu và đc bit nó là mt vn đ ln Anh".

Ông nhc li trường hp đin hình ca mt người ph n quc tch Vit Nam b bt ti mt tri trng cn sa ti Dublin, Ireland hi năm 2012. Bà không biết nói tiếng Anh, ch chp hành nhim v được giao là tưới cây. Nhà tri b khóa ca t bên ngoài. Trong quá trình điu tra, bà b truy t và b giam hai năm rưỡi vì ti buôn bán ma túy.

Sau này, tòa án ti cao ca Ireland mi xét x li và khng đnh bà chính là nn nhân ca t chc buôn người.

S vic cho thy s bt cp trong h thng xác đnh ai là nn nhân. Cơ chế Tham kho Quc Gia (NRM) ca Anh được thành lp vào năm 2009 vi mc tiêu phát hin và xác đnh nn nhân buôn người nhm đm bo h được chính ph h tr và bo v.

Ông Hyland nhn đnh :

"Vâng nó thành công, vì càng ngày càng nhiu trường hp được các cơ quan chc năng gii thiu đến. Danh sách nhng trường hp đang ch được xác đnh lên ti 22.000 người, trong đó nhiu người là người Vit Nam. Nhng người này đã ch rt lâu, có khi c mt, hai năm hoc hơn na.

"Nghĩa là trong lúc các nn nhân vn chưa được xác đnh thì nhng tên ti phm vn có th hot đng mà không phi đi mt vi bt k mt s trng pht nào. Và h có th tiếp tc kinh doanh vì có rt nhiu li tc t vic buôn người, và công dân Vit Nam được coi là mt ngun thu nhp tt".

S thu hút ca Vương quc Anh

Theo ông Tim Trn, đim tiến b ca nước Anh, cái nhân phm được tôn trng, là mt trong nhiu lý do khiến hàng năm người Vit Nam ri b quê hương đ tìm mt cuc sng mi ti đây.

Đơn c như anh Trn Mnh Tun, quê Ngh An, nay sng Anh và đang được chính ph Anh xem xét đơn xin t nn chính tr. Anh nói, ông ni ca anh đã tng đi tù Cng Sn Vit Nam vì nhng hot đng tôn giáo. Đến đi con cháu, mi vic vn b chèn ép t quyn t do biu đt đến đi sng kinh tế, anh nói :

"Có nhng người nhà h sinh sng ok, nhưng h vn mun tìm mt con đường tt hơn. Như 39 người (chết ngt ti Essex) đó, không phi trong s h ai cũng nghèo khó c. Mà có nhng người vì lý do nhà, trong mt đt nước mà h khó sng, khó làm ăn, h mun ct lên tiếng nói thì h phi tìm đường ra đi".

H là nhng người t nguyn tham gia đường dây buôn người, nhưng trên đường đi, h thường tr thành nn nhân ca k buôn người (như RFA đã ghi nhn trong phn 3, 4 ca lot bài v nn buôn người). S vic này đã đt các cơ quan chc năng vào tình trng khó x vì ln ranh không rõ ràng gia nn nhân và k phm ti.

viet11

Nhng người di cư được Lc lượng Biên phòng Vương Quc Anh gii cu khi eo bin Manche, cp bến cng Dover hôm 13/9/2021. nh : Reuters

Ông Tim Trn nhn đnh :

"Đây là nhng nn nhân buôn người đc bit là t nguyn. Tc là h đi tìm bn buôn người, h đưa mình vào trong tay ca bn buôn người đ nó đưa đi. Nếu người nào tr đ tin thì qua nước Anh nó th ra, người nào chưa tr được s tin thì nó bt làm nhng công vic bt hp pháp đ ly đ s tin tr li cho nó".

Như anh Trn Mnh Tun, khi tìm đến nước Anh, ch biết là "nhân quyn Anh cao hơn các nước". Thêm na, ti quê nhà, anh b n nn chng cht. Cui cùng chính người ch n đã sp xếp cho anh đi, và t gi phút đó, bên phía ưa người" lo hết.

"Mình đưa nh, h làm h chiếu, thế nào thì em không biết. Đi vi người ca h, mình cm (h chiếu) ca mình, ch đi theo h thôi".

Trước khi đi thì biết có nhng chuyến vượt biên sang Nga đ đến Ba Lan, nghe tin h cũng b chết trên xe. Có nhng xe container, h chết trên rng. Nghe như thế, nhưng em vn quyết đnh đ".

Sut con đường, anh ch biết cu nguyn Chúa. Anh k li, hành trình ca anh y như ca 39 người đã thit mng hi tháng 10/2019 trên xe ti ti ht Essex.

Khai thác v 39 người chết đ kiếm thêm tin

Trong v này, người cung cp chiếc xe ti ch 39 nn nhân, b can người Romania, Stefan Damian Dragos, mi hu tòa ti Anh hôm 3 tháng 9 v ti "nhp cư bt hp pháp và khuyến khích hoc h tr thc hin hành vi phm ti".

Cnh sát ht Essex t chi tr li phng vn ca RFA, nhưng có cho biết trong cuc điu tra liên quan v 39 người chết, cnh sát ch điu tra v ti "t chc nhp cư bt hp pháp" ch không quy h vào ti "buôn người".

Chuyên gia v buôn người ông Kevin Hyland cho biết, các băng nhóm buôn người đã khai thác thm ha này đ tiếp tc đưa người vi giá cao hơn :

"Nhng người trong đường dây môi gii Vit Nam, h đã thc s s dng cái chết ca 39 người này như mt kiu qung cáo. H nói, "Đó là nhng k đưa người u. H là nhng người xu đã đưa người sang Anh. Chúng tôi làm đàng hoàng, vì vy chúng tôi s tính phí cao hơn mt chút nhưng bn s đến nơi an toàn".

viet12

Hài ct ca mt s trong 39 nn nhân xe ti Vương quc Anh được ch trên xe cp cu t sân bay Ni Bài, Hà Ni 27/11/2019. nh : AFP

Trường hp đưa người lu vào Anh có v như gia tăng trong hai năm qua. S liu ca B Ni v Anh cho thy, trong Quý II năm nay, 910 trường hp được các cơ quan chc năng các cp báo cáo có th là nn nhân buôn người, và là con s k lc được phát hin trong mt quý đến nay.

Trong đó, ba nhóm người có t l cao nht có quc tch Albania (119 người) và Vit Nam (118 người). Nhóm th ba là người có quc tch Anh, nghĩa là người Anh b buôn bán trong lãnh th nước Anh, ví d như cho mc tiêu mi dâm hay buôn lu.

Ông Tim ước tính :"Người Vit Nam ti Anh, ít nht bây gi, s người đến nước Anh bt hp pháp, t khong 15 năm, 20 năm tr li đây, con s có th lên gn 100.000 người".

Đi vi nhng người không đi thng bng máy bay như hai cu bé đu câu chuyn, ông Tim ghi nhn :

"H nói, có khi t bên Pháp, h dn đến mt bãi rt nhiu xe thùng đu. H ch vào mt xe, ri h m ca leo lên, chui vào trong đó... Khi xe đó đi qua đường hm, qua bng phà ti nước Anh, ti mt cái ch nào hoang vng, xe đó ngng. H bo xung thì h xung. H bo t lo liu, t chy đi.

Tôi hi h làm sao lo liu, h nói đi gp nhng nơi mà đông người, có người khuôn mt ging Vit Nam thì h vào hi thì nhng người Vit này ch. Ri nhng người đó nhiu khi h chy ti thng cnh sát đ h trình din, h nói b buôn người đưa qua.

Có nhng người thì được nhng gia đình Vit Nam quen biết cưu mang. H có th ra thng ti B Ni v np đơn xin t nn.

Có muôn hình vn trng, rt nhiu…".

Theo ông Tim Trn nhn đnh, chính quyn Anh ch nm được khong 2/3 s người Vit sang Anh bt hp pháp. Nếu trên đường sang Anh h không b bt, đến đây h lao đng lu không b bt, nếu h không t nguyn ra trình vi cơ quan chc năng, thì chính quyn Anh không th nào nm bt được con s nhp cư vào Anh lu.

Đi din Nhóm chuyên gia v hành đng chng buôn người (GRETA) ông Kevin Hyland lp lun rng các chính ph Anh cũng như Châu Âu cn đánh vào cơ s kinh doanh ca các đường dây buôn người, bao gm tri trng cn sa, ngành mi dâm, c các casino, nơi tiêu th hàng buôn lu" là người Vit Nam. Ông nói :

"Có nhng th trường rt sinh li trên khp Châu Âu đã được thành lp cho nhng người sn sàng làm vic vi lương cc k thp, hoc không lương đ tr n và cho đến nay vn chưa đ n lc được đu tư vào vic phá v các th trường đó.

Nếu chúng ta thc s mun gii quyết nn buôn người, chúng ta cn bt đu tn công các doanh nghip, ch nhà, công ty vn ti cho dù h là ai, h thuc quc gia nào. Chúng ta cn đánh vào s tin h kiếm được t kinh doanh này. Đã có các v truy t và kết án v ti buôn người Vit Nam. Nhưng nếu so sánh vi vùng ánh sáng đã được ri vào, và mc đ ph biến ca nó, thì t l k buôn người b kết án thp mt cách đáng kinh ngc".

Người Vit Nam s tiếp tc đến Anh bng "muôn hình vn trng" như ông Tim nói, vì bên này, đng lương vn cao hơn Vit Nam, tim nail, tri trng cn sa vn cn người. Cu vn còn và theo ghi nhn ca RFA qua nhiu cuc phng vn vi người di dân ti khp Châu Âu, làn sóng người Vit Nam cm c nhà, gánh n, b li cha m, v con s vn tiếp din. H vn chp nhn mi him nguy, k c ri ro b bóc lt v th xác, sc lao đng hay tình dc đ tìm cuc sng mi.

Các chuyên gia chng buôn người cho rng, vn nn này s vn tiếp din cho đến khi các chính ph thc tâm gii quyết nó bng cách cho người dân nhng chn la tt hơn qua giáo dc, qua các chương trình đào to ngh nghip, qua vic to công ăn vic làm đ sng.

Nếu không, thành phn nghèo khó, d b tn thương, ngày càng b loi b ra ngoài xã hi to ra nhng cng đng không bn vng, trong khi các băng nhóm ti phm càng thêm quyn lc.

*******************

Phn VII

'Thiên đường' Châu Âu : 'Biết vy không đi' và nhng gic mơ còn dang d !

"Biết vy, không đi !"

"Bn bè bên đó bo sang làm ăn thế này, thế kiaNghe vy, thế là tôi đi. Nói chung, tôi không biết b ri ro như vy. Nếu biết thì ch đi làm gì".

viet13

Cảnh sát Essex ở London, vào ngày 22/1/2021, công bố hình ảnh 39 nạn nhân Việt Nam chết trong container xe tải ngày 23/10/2019. AFP

Trên đây là chia s ca mt bà m đơn thân, đành đ li hai đa con thơ nh bà ngoi chăm sóc và ri b làng quê vùng nông thôn Bc Trung b đến Châu Âu, vi gic mơ đi đi.

Tuy nhiên, ước mơ ca ch không th thành hin thc. Bi vì, ch b đưa vào mt tri giam di trú Ba Lan và ch rt lo lng trước thông tin b trc xut v nước vào cui năm 2016.

Mùa hè năm đó, người m tr đã liên lc vi RFA đ kêu cu. Và sau ln tiếp xúc đu tiên qua đin thoi, chúng tôi bt vô âm tín ca ch cho đến tn bây gi.

Người ph n vô danh này thuc trong s hàng ngàn ph n Vit Nam trong làn sóng ‘thùng nhân’ vượt biên đến Châu Âu nhng thp niên qua, mà s phn ca h như thế nào thì không my ai biết được, cũng như chưa có bt k s liu thng kê chính thc nào được công b.

Trong khi đó, bà Nguyn Th Hoa, mt người Vit va được giy t hp pháp sau hơn mt thp niên nhp cư lu vào Anh, li nói vi RFA rng :

"Tht ra, nói thng là cuc sng đây chng có gì là thú v c. Bun chết được. Có giy t hay không có giy t thì cũng thế. Tc là, nếu như không có giy t thì mình nghĩ s có ngày quay v đ lp nghip. Bây gi t dưng có giy t thì mình li nghĩ đi v, hơi tiếc nh !"

Hu hết nhng thùng nhânVit Châu Âu, Đài RFA tiếp xúc, đu nghĩ rng đã là người Vit Nam thì ai cũng mong ri mt ngày v quê lp nghip, vi mt s vn có trong tay sau thi gian bôn ba nơi x người. Cũng có mt s người bày t nếu được chn la li, có l s không ra đi ; như chàng thanh niên tr, quê Ngh An, hin đang cư trú lu ti Pháp :

"Nếu mà được chn li thì chc không đi. Đi làm chui như thế này thì tht ra sang đây ri mi biết. Ch còn ban đu thì o tưởng theo gic mơ, vy thôi ! Bây gi sang đây thì mi biết là khó khăn, ch không phi như nhà được nghe nhiu người k li rng sang Tây làm ăn d dàng".

Mc dù vy, ông Tim Trn, tng làm tư vn cho B Xã hi và Cnh sát Anh liên quan các trường hp nn nhân buôn người trong by năm qua, nhn đnh rng tình trng người di dân bt hp pháp t Vit Nam đến Châu Âu nói chung và Anh quc nói riêng vn tiếp din.

Ông Tim Trn nhn mnh bi vì nhng tim nails và các tri trng cn sa vn rt cn người làm vic.

‘Thiên đường Anh Quc

Đài truyn hình ABC News, hi tháng 2/2020, loan tin Anh Quc được xem là đim đến hàng đu ca người Vit Nam di dân.

ABC News dn chng da theo kết qu ca mt cuc kho sát, do Đi S quán Anh ti Hà Ni h tr, được thc hin hi năm 2014.

Qua đó, trong s 346 người Vit Nam di dân bt hp pháp đến Anh và đã tr v nước thì hu hết đu cho rng Anh quc là mt thiên đường, t cơ hi công ăn vic làm và thu nhp cho đến chăm sóc sc khe và h thng pháp lut ; k c b tù cũng rt là thú v.

Theo Văn phòng Thng kê Quc gia Vương quc Anh, s lượng người gc Vit sinh sng ti Anh, hi năm 2018, được ước tính là 23.000 người. Thế nhưng, có nhng ước tính khác cho thy con s thc tế cao hơn nhiu, vi hàng chc ngàn người được ghi nhn không có giy t.

viet14

Hai trong s 39 nn nhân Vit Nam trong v xe container đưa lu người vào Anh hôm 23/10/2019. Courtesy of FB, Reuters, RFA edited.

Người Vit di dân lu b "mt tích" Anh

Theo thông tin t t Telegraph, đăng ti hi tháng 8/2021, nhng người di dân Vit Nam thường "biến mt rt nhanh" khi h vào đến Vương quc Anh.

Telegraph ghi nhn người di dân lu Vit Nam b trn hoc biến mt vào th trường ch đen, sau khi b Chính quyn Anh bt gi, là do h phi kiếm đ s tin mà gia đình vay n đ tr cho các băng nhóm buôn người.

Cô Mimi Vũ, mt chuyên gia v chng buôn người và nô l hin đi, Vit Nam, được Telegraph dn li cho biết cô đã phng vn mt người đàn ông làm vic ct lc trong mt ca tim sut ba năm đ tr s tin 17.000 USD. Tuy nhiên, sau ba năm, người đàn ông đó vn chưa tr được s tin gc đã vay.

Bà Claire Moseley, người sáng lp T chc T thin Care4Calais, nói vi Telegraph rng "Quý v s không nhìn thy h trong các tri t nn như nhng người khác. Khi nhng người Vit Nam di dân bt hp pháp đến Anh thì tt c h đu xin quy chế t nn. Tuy vy, h li biến mt rt nhanh".

Chính ph Anh và các t chc phi chính ph (NGOs) mc dù gp không ít khó khăn trong vn đ gii quyết và giúp đ cho người di dân bt hp pháp Vit Nam, thế nhưng cu U viên Đc lp chuyên v Phòng chng Nô l Anh (The former UK Independent Anti-Slavery Commissioner-IASC) xác đnh được nhng di dân lu đó đến t năm tnh khu vc Bc b và Bc Trung b ca Vit Nam ; bao gm Ngh An, Hà Tĩnh, Qung Bình, Hi Phòng và Qung Ninh. Trong đó, s người đi t Ngh An là đông nht.

Ba t chc ; bao gm Anti-Slavery International (T chc Chng Nô L Quc Tế), Every Child Protected Against Trafficking (T chc Bo V Mi Tr Em Khi Nn Buôn Người) và Pacific Links Foundation (T chc Vòng Tay Thái Bình), hi năm 2019 đã thc hin mt d án nghiên cu v người di dân đến Châu Âu.

Trong đó, ghi nhn các yếu t dn đến t nn buôn người t Vit Nam đến Châu Âu là vì người di dân mun tìm kiếm cơ hi và và điu kin sinh sng tt hơn. Người di dân Vit Nam có th b tác đng bi tình trng kinh tế khó khăn và các yếu t như xã hi, môi trường, chính tr cũng tác đng đến quyết đnh ca h.

Linh mc Antôn Đng Hu Nam, mt người đng hành vi người dân Ngh An, lên tiếng vi RFA rng mt trong nhng nguyên nhân khiến cho ngày càng nhiu người dân khu vc min Trung liu mình trong nhng chuyến đi may ri đến Châu Âu là do hu qu ca s c môi trường bin Formosa và đi dch Covid-19.

"Ngay trong v 39 người chết Anh thì chúng ta cũng thy người dân sn sàng mo him tính mng ca mình đ tìm cách mà đi. Hin ti Vit Nam, xem ra sau v 39 người thit mng đó, thì phong trào ly hương đ tìm kế sinh nhai vn không gim. Ch có điu là Châu Âu, chính quyn tht cht hơn và chc chn là nhng người đi theo kiu bt hp pháp gp khó khăn hơn nhiu".

viet15

Cháu gái đng bên di nh ca nn nhân Hoang Van Tiep, Din Châu, Ngh An. Hình chp ngày 28/11/2019. AFP

Chính ph Vit Nam và t nn buôn người

Hoa K