Tại sao Hà Nội lo sợ dư luận quan tâm đến vụ xử Bùi Tuấn Lâm ? (Nhiều tác giả)

Trong các v án chính tr, thì ba bên (công an, vin kim sát và tòa án) đđã ngi li vi nhau, bàn bc và nhn ch th t ng" ri mđng ra xét x. Quá trình gi là "xét x" thc cht là thi hành mt v din và phđm bo làm sao cho đúng kch bn. 


Khi lut sư b đui khi phiên tòa

Lê Quốc Quân, VOA, 29/05/2023

Nhiu lut sư phđi ra nước ngoài như Lut sư Nguyn VăĐài, Lê Trn Lut nhiu lut sư b tước giy phép hành ngh như Lê Th Công Nhân, Lê Công Đnh, Võ An Đôn, Lê Quc Quân (là tôi), Trn Vũ Hi

luatsu1

Công an Đà Nng bt giam ông Bùi Tun Lâm ngày 7/9/2022. Photo Congan

Ngày 25/5, lut sư Ngô Anh Tuđã b buc phi ri khi phòng x án trong khi đang bào cha cho b cáo Bùi Tun Lâm.

Ch cách đây mt tháng, hai lut sư ca cô giáo Lê Th Dung là Vũ Quang Ninh và Hoàng Th Phương cũng đã b buc ri khi phòng x án trong mt v vic gây tranh cãi.

Trướđó, lut sư Bùi Gia Nên, Nguyn Duy Bình, Vũ Th Nga, Trn Vũ Hi đđã tng b tước quyn bào cha, buc phi ri khi phòng x án, thm chí có lut sư còn b áp giđến tr s công an.

Cá nhân tôi vào năm 2003 cũng đã tri qua tình hung đc bit. Đó là sau khi kết thúc bài bào cha cho thân ch ca mình, tôđã b mt thm phá tòa án qun Cu Giép vào mt căn phòng cui tòa án.

 đó đi din c ba cơ quan là tòa án, vin kim sát và công an đã ngi sn, lên tiếng đe dọa khi t và bt tôi ngay ti tòa nếu tôi không giao np các tài liu, băng ghi âm và dng c minh họa cho bài bào cha ca mình.

 Vit Nam, rt nhiu trường hp lut sư không th thc hành quyn bo v thân ch ca mình vì b ch tọa phiên tòa "buc" ra khi phòng x án vi nhiu lý do khác nhau. Vy căn c pháp lu đây là gì ?

Tt c n tháđ

Tôn trng tòa là điu mà lut phá bt c các quc gia nào cũng đòi hi và Vit Nam cũng không phi ngoi l. Vic yêu cu cnh sát tư phááp gii ra khi tòa nhng người vi phm cũng là bình thường ca tòa án trên khp thế gii.

Khon 2 Điu 256 Bộ luật Tố tụng hình sựquy đnh :"Mi người trong phòng x án phi tôn trng HĐXX, gi gìn trt t và tuân theo s điu hành ca ch ta phiên tòa".

Khon 2 Điu 3 Quy chế t chc phiên tòa ban hành kèm theo Thông tư s 02/2017/TT-Tòa án nhân dânTC ca chánh án Tòa án nhân dân Ti cao cũng quy đnh :"Người vi phm ni quy phòng x án thì tùy tng trường hp có th b ch ta phiên tòa buc ri khi phòng x án…"

Theo khon 2 Điu 467 Bộ luật Tố tụng hình sự thì "Ch tọa phiên tòa có quyn ra quyếđnh buc người vi phm ri khi phòng x án hoc tm gi hành chính" nhưng hin nay chưa có mt hướng dn chi tiết là như thế nào là "vi phm" và ch tọa phiên tòa "ra quyếđnh đó" là bng hình thc nào ?, lnh mm hay là bng văn bn ?

Khái ni"Tôn trng Hđng xét x" cũng là rt chung chung, đy cm tính và chưa có mt văn bn pháp lut nào chi tiết hóa thế nào là "tôn trng", thế nào là "khinh thường" quan tòa.

Đi vi nhiu thm phán thì tháđ khúm núm, ho"nước mt" s là mt tháđ tt. Ngược li nếu như "ngng cao đu" và "t tin" thì b cho là có tháđ không tt.

Khi lut sư tin tưởng là thân ch ca mình không có ti thì thường thng thn và rt quyết lit trong vic bo v nhưng tháđ đó thường s có mt táđng tiêu cc.

L ra "quan tòa" ng giđ iu phi" và lng nghe s tranh tng giđi din vin kim sát và lut sư ri sau đó ra phán quyết. Bên buc ti và g ti tranh lun càng nhiu, càng sâu thì càng tt vì như vy s tht khách quan càng d dàng sáng tĐó cũng là yêu cu ca nguyên tc xét x ti tòa.

Thế nhưng quan tòa  Vit Nam luôđng v phía vin kim sát vì h cùng là "người nhà nước", người cng", là "phe ta".

Lý do ph biến nht ca viđui lut sư ra khi phòng x án thường là trong quá trình tranh tng, đi din Viện Kiểm sát ui lý" nên không tranh lun li và lut sư thì li tiếp t"dí" đòi tranh lun. Quan tòa thy vy phi s dng quyn ch tọa đ "cu b".

Trong các v án chính tr, thì ba bên (công an, vin kim sát và tòa án) đđã ngi li vi nhau, bàn bc và nhn ch th t ng" ri mđng ra xét x. Quá trình gi là "xét x" thc cht là thi hành mt v din và phđm bo làm sao cho đúng kch bn.

Khi lut s hi khó cá"din viên" s v trn thì quan tòa áp dng bin phá"bt ming" bng cách liên tc ngt li. Nếu lut sư tiếp tc lên tiếng đòi hi phi tranh lun, thì "mi ra khi toà" là gii pháp hu hiu nht nhưng đó cũng là du hiu rõ ràng nht ca s chưa trưởng thành trong văn hóa tranh tng.

Hu qu pháp lý ca vi‘đui lut sư

Khi buc lut sư ri khi phòng x án chính là lúc quan tòa tướđi mt quyđược bào cha ca b cáo, là làm mđi mt quyn Hiếđnh. Điu 31 Hiến pháp 2013 quy đnh"Người b bt, tm gi, tm giam, khi tđiu tra, truy t, xét x có quyn t bào cha, nh lut sư hoc người khác bào cha".

Quyđược bào cha cũng được quy đnh tĐiu 322 Bộ luật Tố tụng hình sự :"B cáo, người bào cha, người tham gia t tng khác có quyn trình bàý kiến, đưa ra chng c, tài liu và lp lun ca mình đ đđáp vi Kim sát viên…".

Điu 26 Bộ luật Tố tụng hình sự cũng s quy đnh "người bào cha và người tham gia t tng kháđu có quyn bình đng trong viđưa ra chng cđánh giá chng cđưa ra yêu cđ làm rõ s tht khách quan ca v án…"

Khi đã đui lut sư ra ri thì đương nhiên không còn có quyn bình đng na. Quyn bào cha ca b cáđã b tước b và do đó s tht khách quan ca v án khó lòng mà được sáng t.

Theo tôi, vic tùy tin ct li, buc im lng hođui lut sư ra mà vn c tiến hành xét x là vi phm t tng. L ra khi thy có du hiu vi phm tht s thì ch tọa phiên tòa phi nhc nh, sau đó ra quyếđnh x lý vi phm và dng phiên tòa cho đến khi b cáo có được lut sư khác tham gia.

Chúng ta phi tha nhn rng trong quá trình phát trin thì lut sư và các quan tòa cũng ang phát trin" nên trình đ chưđng đu. Các thm phán luôn luôn có nhng hành x khác nhau,  nhng nơi khác nhau và tâm lý cũng rt tht thường.

Cho nên Hđng thm phán Tòa Án ti cao cn phi có mt hướng dđ các ch tọa không th tu tiui" lut sư ra khi phòng xét x. Hin nay B lut hình s và T tng hình s đã có hiu lc hơn by năm, thì mt văn bn hướng dn như vy t Hđng thm phán tòa án ti cao là rt cn thiết.

Khi b đui khi tòa, nhiu lut sư đã tng kiến ngh lên LiêĐoàn lut sư đ nh bo v quyn và lích chính đáng ca mình nhưng hu hếđu rơi vào quên lãng. Điu này cho thy vai trò ca Liên Đoàn lut sư cũng rt hình thc, nó là cơ quan đi diđược lp lên nhưng thc s không hu hiu như mt s lut sư đoà các nước.

Cm nghĩ v ngh lut sư

Do sut mt thi gian dàđt nước Vit Nam ch quan tâđế"chuyên chế vô sn" mà không quan tâđế"pháp lut" nên vai trò ca lut sư trong xã hi là rt m nht.

Khi tiến h