Về chuyến công du Nhật Bản của Thủ tướng Phạm Minh Chính (Nguyễn Trường)

Hành trang mang theo đến Nht Bn ca Th tướng Phm Minh Chính không gì ngoài an ninh khu vc cho Vit Nam trong mi quan h song phương vi Nht Bn.


Hành trang mang theo trong chuyến công du Nhật Bản của Thủ tướng Phạm Minh Chính

Chiu ngày 22/11/2021, Th tướng Vit Nam Phm Minh Chính lên chuyên cơ bt đu chuyến công du Nht Bn bn ngày. Hành trang ca ông Phm Minh Chính chc chn rng không là li ha Trung Quc s không 'c hiếp' các nước láng ging

"Trung Quc đã, đang, và s luôn luôn là người hàng xóm tt, người bn tt và đi tác tt ca ASEAN (Hip hi các quc gia Đông Nam Á", Tp Cn bình va nói ban sáng 22/11/2021 ti Ti Hi ngh cp cao đc bit ASEAN - Trung Quc. Tuyên b ca ông Tp có gì bo đm khi được đưa ra ch vài ngày sau khi Philippines t Trung Quc ngăn tàu tiếp tế lương thc cho lc lượng đn trú ca nước này ti bãi C Mây, thuc qun đo Trường Sa ca Vit Nam.

Trang tin BenarNews dn hình nh v tinh ca Planet Labs cho thy các tàu ca Trung Quc đã quay tr li đá Ba Đu (thuc qun đo Trường Sa ca Vit Nam) vi s lượng ngày càng tăng.

Hình nh v tinh ca công ty Planet Labs được chp hôm 1/11/2021 và nhng ngày trước đó cho thy s hin din ca hàng chc tàu Trung Quc gn đá Ba Đu, phía Bc cm Sinh Tn.

Trong mt báo cáo gn đây, T chc Sáng kiến Minh bch Hàng hi Châu Á (AMTI) cho biết s lượng tàu thuyn được ghi nhn trong hình nh v tinh gn đá Ba Đu "đã tăng lên trong ba tháng qua".

Theo AMTI, phn ln trong s đó là các tàu ca Trung Quc, vi chiu dài hơn 50 m.

Theo CSIS, hin nay có khong 300 tàu dân quân thường xuyên khuy đo vùng bin Trường Sa.

T chc AMTI cũng cho biết các tàu ca Trung Quc dường như do lc lượng dân quân bin điu khin, cũng như không có du hiu cho thy các tàu này đang đánh bt cá.

Hi tháng 8/2021, khong 40 tàu Trung Quc đã được phát hin  khu vc phía Bc cm Sinh Tn, gm c ti đá Ba Đu. Tuy nhiên, hi gia tháng 10, s lượng này đã tăng lên hơn 150 tàu.

Theo AMTI, hình nh v tinh mi nht cho thy có th nhn ra cáctàu ln là ca Trung Quc. Điu này cho thy các tàu ca nước này vn  li khu vc và mt s thm chí đã di chuyn gn hơn đến đá Ba Đu.

nhat2

Hình chp hôm 27/3/2021 : tàu Trung Quốc  đá Ba Đu (qun đo Trường Sa). AFP

Đá Ba Đu là rn san hô có hình ch V, thuc cm Sinh Tn  qun đo Trường Sa thuc ch quyn Vit Nam.

Đá Ba Đu (tên quc tế là Whitsun Reef, Trung Quc gi là Ngưu Ách Tiêu, Philippines gi là Julian Felipe) ch là mt bãi ngm. Đá Ba Đu l ra khi triu xung thp và nm cách Sinh Tn Đông khong 10 hi lý nên theo UNCLOS (Đim 1, Điu 13) nó vn nm trong khong cách quy đnh 12 hi lý đ v đường cơ s thng quanh đo. Do vy, đá Ba Đu theo quy đnh ca UNCLOS 1982 là thuc ch quyn ca Vit Nam.

Theo v trí thì toàn b bãi này nm trong vùng đc quyn kinh tế (EEZ) ca Philippines, tuy nhiên khong cách t đo Sinh Tn Đông (Vit Nam đang đóng quân) đến bãi Đá Ba Đu khong 7-10 hi lý nên bãi Đá Ba Đu nm trong lãnh hi ca Sinh Tn Đông. Do đó, Việt Nam ch yêu cu nó như là mt phn lãnh hi ca đo Sinh Tn Đông, không có cơ s đ tha nhn ch quyn trc tiếp được.

Vit Nam tuyên b ch quyn Sinh Tn Đông và đã đóng quân  đó liên tc t ngày 15/3/1978 đến nay. Theo thc trng đó thì Ba Đu thuc ch quyn ca Vit Nam vi tư cách là phn ni thủy / lãnh hi ca Sinh Tn Đông (dù v trí đa lí  trong EEZ ca Philippines. Tht ra Philippines cũng có đòi ch quyn đi vi các đo  đây, có c Sinh Tn Đông, nhưng có l vì quan h tế nh vi Vit Nam nên trong tuyên b h ch nói ti EEZ, do đó Philippines ch nói đến quyn ch quyn và quyn tài phán ch không nói ti ni thy/lãnh hi và ch quyn).

Trong khi đó, Ba Đu thuc ni thủy/lãnh hi ca Sinh Tn Đông, tc thuc ch quyn ch không phi ch quyn ch quyn ca Vit Nam.

Cui tháng 3/2021, Philippines công b thông tin v vic hàng trăm tàu Trung Quc tp trung gn đá Ba Đu.

Manila cáo buc nhóm này là các tàu dân quân bin ca Trung Quc. Trong khi đó, Bc Kinh phn bác các cáo buc, nói rng đó là các tàu cá đang trú n tránh thi tiết xu.

Theo BenarNews, chính quyn Tng thng Philippines Rodrigo Duterte đến cui tháng 5/2021 đã đ trình tng cng 100 công hàm ngoi giao đến Trung Quc phn đi các hot đng ca nước này  Bin Đông.

S lượng tàu ca Trung Quc ti khu vc đã gim đáng k sau đó, song truyn thông Philippines đưa tin vào gia tháng 6/2021, s lượng đã tăng tr li lên hơn 200 tàu ti khu vc cm Sinh Tn, gm c gn đá Ba Đu.

Chiến thut vùng xám, theo đnh nghĩa ca chuyên gia Michael Green thuc Trung tâm Nghiên cu chiến lược và quc tế (SCIS), là nhng hành vi cao hơn hot đng răn đe thông thường nhm đt được các mc tiêu an ninh nhưng vn nm dưới ngưỡng có th gây ra các phn ng vũ trang.

"Chiến thut vùng xám" là hot đng có ch đích nhm "lách lut" quc tế đ tránh b lên án và đang được Trung Quc s dng đ m rng kim soát không gian bin, hin thc hóa yêu sách đường lưỡi bò trên Bin Đông, biến khu vc không tranh chp thành tranh chp, các nhà nghiên cu quc tế cnh báo.

nhat3

Tàu hi cnh ca Trung Quc nhìn t tàu cnh sát bin Việt Nam  Bin Đông hôm 14/5/2014. Reuters

Theo đó, chiến thut này đã liên tc được Trung Quc th nghim và điu chnh qua nhng cuc đi đu vi lc lượng chp pháp ca các nước, đc bit  Bin Đông t năm 2006.

 Bin Đông, Bc Kinh đang s dng Lc lượng dân quân bin vũ trang (PAFMM), hm đi đánh cá có vũ trang ca Trung Quc, làm "người chơi" trong chiến thut vùng xám nhm khng đnh các tuyên b ch quyn ca Bc Kinh đi vi các vùng lãnh th tranh chp.

PAFMM cng c các tuyên b ca Bc Kinh bng cách ngăn ngư dân các nước Đông Nam Á ra ngư trường màu m truyn thng ca h và to điu kin cho đi tàu đánh cá khng l ca Trung Quc tiếp cn các ngư trường trên.

Đi vi vn đ Bin Đông, "chiến thut vùng xám" được Trung Quc áp dng là "s dng k thut đ đt được các mc tiêu ca mt quc gia và làm nn lòng các đi th ca mình bng cách s dng các công c sc mnh  thường có tính cht không cân xng và mơ h - mà không phi s dng trc tiếp các lc lượng quân s thông thường đã biết".

"Điu này có th thy rõ khi Trung Quc cho giàn khoan Hi Dương 981 cùng đi tàu h tng vũ trang phi quân s, gm tàu hi cnh, hi giám và đc bit là đi tàu cá trá hình xâm phm vùng đc quyn kinh tế, thm lc đa ca Vit Nam năm 2014.

Phó Đô đc Yoji Koda, cu Tư lnh Lc lượng phòng v Bin Nht Bn nói : "Trong "chiến thut vùng xám" ca mình, Trung Quc trin khai các tàu ca lc lượng hi cnh ti các khu vc  Bin Đông và thc thi cái gi là "lut pháp Trung Quc" ti nhng khu vc mà nước này t tuyên b có ch quyn. Nếu Trung Quc thành công trong vic áp đt lut pháp ca mình ti các khu vc này, điu đó đng nghĩa vi vic h áp đt được lut pháp ca mình lên các nước khác cũng như nhng vùng bin đó s tr thành vùng bin ca h. Chính vì thế, các nước trong khu vc cn hiu rõ thông đip ngm n ca Trung Quc thông qua chiến thut vùng xám đ đt được mc đích ca h và hết sc thn trng trước mưu đ ca Trung Quc".

Cũng theo Phó Đô đc Yoji Koda, đ đi phó li vi "chiến thut vùng xám" ca Trung Quc, các quc gia cn cơ chế pháp lý đ mnh và s ng h rng ln ca cng đng quc tế.

T năm 2009, Trung Quc đã đưa dân quân bin tham gia nhiu v đng đ đáng chú ý trên Bin Đông, như quy ri tàu Impeccable ca M năm 2009 ti phía nam đo Hi Nam ; h tr hi quân Trung Quc chiếm bãi cn Scaborough năm 2012 ; h tr tàu Hi Dương 981 thăm dò trái phép trên vùng đc quyn kinh tế và thm lc đa Vit Nam năm 2014 ; đánh cá trm ti vùng bin Indonesia năm 2016 ; quy ri tàu thăm dò du khí ca Malaysia ti bãi Luconia năm 2019 ; h tng, bo v tàu Hi Dương 8 hot đng thăm dò trái phép ti Bãi Tư Chính ca Vit Nam tháng 7/2019...

Dân quân bin Trung Quc ngày càng được tăng cường trên Bin Đông nhm đm bo s hin din thường xuyên, lâu dài, kim soát xung đt, lâu dn biến vùng không tranh chp thành vùng tranh chp, vùng tranh chp thành vùng bin thuc ch quyn ca Trung Quc, tiến ti đc chiếm Bin Đông mà không gây ra xung đt vi nước nào. Đó chính là mc đích sâu xa vic Trung Quc s dng tàu dân quân bin.

Các con tàu này thường có lượng giãn nước trên 500 tn, nghĩa là được lp đt h thng nhn dng t đng (AIS), nhưng ch có chưa đến 5% s tàu này thc s phát tín hiu AIS, nhm che giu s lượng và hành đng. Vì thế, Trung Quc luôn gii thích nhng v c ý đâm chìm tàu nước khác trên Bin Đông là các "tai nn hàng hi thông thường".

Trung Quc cũng cho tàu dân quân bin đâm va, quy ri tàu nước ngoài hot đng trong "đường 9 đon" phi pháp, đ cng c s hin din ca h  khu vc này.

Điu đáng lo ngi là lc lượng thc thi lut pháp ca các nước trên bin thường rt khó xác đnh đâu là tàu cá Trung Quc bình thường, đâu là tàu cá "bt thường" do dân quân bin ch huy. Vì thế, các nước thường kim chế, tránh leo thang xung đt, đ không b Trung Quc cáo buc "vi phm nhân quyn" vi ngư dân. Trong khi đó Trung Quc ngày càng li dng s mơ h này đ thc hin mưu đ.

Khi Trung Quc thông qua Lut Hi cnh tháng 1/2021, có hiu lc t đu tháng 2, rt có kh năng nước này s dùng lc lượng hi cnh đ