Mặt trái của chính sách thuế quan (Nguyễn Quốc Khải) - Thông Luận

Mặt trái của chính sách thuế quan (Nguyễn Quốc Khải)

Share This
Một cái nhìn khác về cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung rất đáng để chúng ta tham khảo.


Từ đu năm đến nay, thế gii sôi ni vì chiến tranh thương mi bùng n k t khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump khai ha bng cách tăng thuế quan trên mt s hàng hóa nhp khu vào M. Chiến tranh thương mi tiếp tc leo thang qua mùa hè. Không ít người Vit trong và ngoài nước h hi vì cuc chiến này nhm vào mc tiêu chính ca Hoa Kỳ là Trung Quc. Mt s người đi xa hơn na. H tin rng Hoa Kỳ s đánh xp Trung Quc, xem Tổng thống Trump là v cu tinh ca dân tộc Vit Nam. S tht xem ra không đơn gin như vy.
Thuế quan là gì?
Thuế quan là tariff trong tiếng Anh. Thuế quan cũng có th là thuế xut cng hay thuế nhp cng. Tariff cũng có hai nghĩa : export duty hay import duty. Cho nên mt s người không hiu tariff là gì cho đến khi được biết đó chính là import sales tax hay là thuế nhp cng.
Vâng, tariff chính là thuế đánh vào hàng hóa nhp cng vào Hoa Kỳ. Đi vi cuc chiến thương mi hin nay, Trung Quc là đi tác quan trng nht đi vi Hoa Kỳ vì nhập siêu của Hoa Kỳ quá cao và kéo dài nhiu năm đi vi Trung Quc. Ai phi tr thuế này ? Xin thưa ngay, không phi là Trung Quc, mà chính tt c nhng người tiêu th dù theo Cng Hòa, Dân Ch hay đc lp, bt k giu nghèo. Thuế mua bán (sales tax), người bán thu thuế t người mua giùm cho chính ph. Còn trong trường hp thuế nhp cng (import sales tax) chính ph trc tiếp thu thuế qua mt cơ quan Quan Thuế.
nh hưởng ca thuế quan
Mục đích ca thuế nhp cng là tăng giá hàng nhp cng đ làm cho hàng M hấp dn hơn. Tổng thống Trump mun bo v nhng công ty sn xut ti Hoa Kỳ đang cnh tranh khó khăn vi hàng nhp cng thường là vì chi phi sn xut cao. Ông cũng mun các công ty và người tiêu th Hoa Kỳ mua ít hàng Trung Quc và dùng nhiu hàng sn xut tại M và nhng quc gia thân thin hơn.
Thuế nhp cng làm cho giá hàng nhp cng tăng lên. Theo lut cung cu, s hàng nhp cng s gim, s hàng sn xut trong nước s tăng lên, nhưng người tiêu th s mua ít hơn. Thí d mt chiếc máy git ca Hoa Kỳ trị giá 500 M kim trong khi mt máy git ca Nam Hàn tr giá 400 M kim. Trong trường hp này các công ty Hoa Kỳ phi gim chi phí và li nhun hoc tăng cht lượng đ cnh tranh. Vi giá nhp cng là 20% bt đu áp dng vào tháng 1 va qua, máy git ca Nam Hàn vào thị trường M s là 480 M kim. Nhng công ty Hoa Kỳ s sn xut nhiu máy git hơn vì bán được giá cao hơn và không b cnh tranh mnh như trước. S máy git ca Nam Hàn s gim vì người tiêu th mua ít hơn do giá tăng gn bng hàng M.
Ai bị thiệt thòi trong trường hp này : người tiêu th. Thay vì ch phi tr 400 M kim, nay người tiêu th phi tr thêm 80 M kim. Tiếp đến là nhng công ty sn xut máy git như Samsung, LG vì hàng bán được ít hơn nhưng thit hi không bng người tiêu th M. Ai hưởng li : B Ngân Kh Hoa Kỳ và nhng công ty sn xut máy git Hoa Kỳ như Whirlpool, GE, Amana và Hotpoint. Tin thuế nhp khu 80 M kim s được b vào ngân sách quc gia. Như thế, mt mt Tổng thống Trump gim thuế đ khuyến khích đu tư và tiêu th đ phát trin kinh tế, mt khác li thâu thuế nhp cng t dân M. Tổng thống Trump và Quc Hi có toàn quyn x dng tin thuế này.
Thí dụ v máy git trên đây không phi là mt thí d tt vì nó là mt sn phm đã hoàn tt (finished goods). Thuế nhp cảng của Tổng thống Trump nhm vào sn phm trung gian (intermediate goods) và b phn ri (parts). Nhng công ty nh và trung bình M dùng sn phm trung gian và b phn ri đ sn xut sn phm hoàn tt. Thuế nhp cng làm cho giá sn phm trung gian tăng. Các công ty sản xut Hoa Kỳ có bn la chn chính : (1) Gim nhng chi phí sn xut khác ; (2) Tăng giá sn phm hoàn tt ; (3) Chp nhn gim li nhun ; và (4) Thuyên chuyn công ty ra nước ngoài đ tránh thuế nhp cng.
Một s công ty M sn xut đinh và máy ct c đang buc phi sa thi mt s công nhân. K t khi thuế quan 25% do Tổng thống Trump áp đt trên thép có hiu qu, s thương v ca công ty làm đinh Mid Continental Nail Corporation ti Poplar, Missouri vi 500 nhân công đã giảm mt na. Công ty đang phi sa thi người k t tháng 6 và có th s phi đóng ca. Đó là gii pháp (1).
Giải pháp (2) s làm cho lm phát tăng và mc tiêu th gim. Gii pháp (3) không thc tin. Gii pháp (4) phn li mc tiêu ca kế hoch phát trin kinh tế ca ông Trump nhưng là la chn ca Harley-Davidson. Công ty này quyết đnh chuyn b phn sn xut xe mô tô bán cho Âu Châu ra nước ngoài. Nếu không, giá bán s tăng 2,200 M kim vì thuế nhp cng ca Âu châu.
Vào tháng 1 năm nay chính quyền Trump áp đt thuế 30-50% trên solar panel và máy git. Hai tháng sau chính quyn Trump đã áp đt thuế nhp cng 10% trên nhôm và 25% trên thép. Đt áp đt thuế quan này xem ra đ thi hành li ha ca ông Trump lúc tranh c.
Theo National Review, nếu Tổng thống Trump có th cu được tt c khong 140.000 vic làm trong khu công ngh thép, ông y s gây ri do cho 5 triu vic làm trong nhng công ngh x dng thép vì giá thép và nhôm ca Hoa Kỳ cao hơn giá thế gii ln lượt 20% và khong 7-10%. Không biết bao nhiêu sn phm ca Hoa Kỳ mt phn làm bng nhôm và thép, t lon Coca Cola, xe Chevrolet đến Boeing 787. Nhng công ty sn xut thép và nhôm ca Hoa Kỳ s hưởng li vì thuế nhp cng và nhng công ty s dng thép và nhôm cùng vi gii tiêu th sẽ bị thit thòi. Nếu Hoa Kỳ bán được ít sn phm dùng nhôm và thép, cán cân thương mi ca Hoa Kỳ thiếu ht thêm ch không gim.
Lịch s tranh chp thuế quan
Thuế nhp cng được s dng trong nhiu trường hp tranh chp thương mi trong quá kh, nhưng thông thường không đt được mc tiêu hoch đnh lúc đu.
Tổng thống Herbert Hoover (Cng Hòa) cho áp dng lut thuế quan Smoot-Hawley Tariff vào 1930 do Thượng Ngh Sĩ Cng Hòa Reed Smoot và Dân Biu Cng Hòa Willis C. Hawley bo tr. Đo lut này tăng thuế trên hơn 20.000 hàng nhp cng. Đo lut này và thuế nhp cng tr đũa ca nhiu quc gia khác làm gim mt na tr giá hàng xut cng và nhp cng ca Hoa Kỳ và góp phn đáng k vào cuc Đi Khng Hong Kinh Tế Thế Gii.
Tổng thống Lyndon B. Johnson (Dân Chủ) áp đặt thuế quan 25% trên xe ti (truck) nh vào 1964 đ phn ng li thuế quan ca Pháp và Tây Đc áp đt vào gà ca Hoa Kỳ sau mt thi gian thương thuyết kéo dài 1961-1964 không có kết qu. Do đó có t "chicken war" và "chicken tax". Th thuế này hin nay vẫn còn có hiu lc. Giáo sư Robert Z. Lawrence ca Đi Hc Harvard cho rng thuế gà đã làm hi k ngh xe hơi ca Hoa Kỳ vì nó đã không b cnh tranh.
Tổng thống Richard Nixon (Cng Hòa) đã cho thi hành mt s bin pháp kinh tế tai hi ca ông đ chng lại lạm phát và cán cân chi phó thiếu ht vào 1971. Mt trong nhng bin pháp được áp dng là tăng thuế nhp cng 10% trên tt c nhng hàng nhp cng. ông Nixon gii thích "Tôi cho thi hành thêm mt bin pháp đ bo v đng dollar, đ ci thin cán cân chi phó, và để to thêm vic làm cho người M. Hôm nay tôi tm áp đt 10% thuế trên nhng hàng nhp cng vào M… Hàng hóa ca M s không b thit thòi vì hi sut ngoi t bt công". Tuy nhiên bin pháp này đã mt phn làm cho nn kinh tế trì tr vào sut thp niên 1970.
Tổng thống Ronald Reagan (Cng Hòa) vào 1984 dùng lý do chng phá giá (anti-dumping) đ áp lc 18 nước sn xut thép tình nguyt gim xut khu thép vào M và dành mt th phn (market share) trong th trường M cho nhng công ty M. Bin pháp này nhẹ hơn là áp đt thuế nhp cng hay hn ngch (quota). Chính sách ca Tổng thống Reagan hoàn toàn tht bi. Vì hn chế nhp cng thép, nên s lượng thép không đ cho nhu cu, giá thép trong nước M tăng vt, gây thit hi cho nhng công ty M cn dùng thép và làm mất 52,000 vic làm.
Tổng thống George W. Bush (Cng Hòa) đã tng áp đt thuế nhp cng t 8-30% trên thép vào đu năm 2002 đ cu nguy k ngh thép ca Hoa Kỳ. Đến cui năm 2003 đã phi ngưng áp dng vì làm mt vic làm và gim tng sn phm nội đa (GDP). Nếu kế hoch ca Tổng thống Bush đã thành công, 15 năm sau Tổng thống Trump đã không phi áp đt thuế nhp cng thép mt ln na.
Vào giữa thp niên 1950, có trên 90 công ty Hoa Kỳ chế to máy truyn hình. Vào 1995 công ty làm máy truyn hình Hoa Kỳ cuối cùng Zenith bán cho đi công ty Nam Hàn LG Electronics. Nhng công ty Hoa Kỳ đã gp phi cnh tranh gt gao t nhng công ty Âu Châu, mt s được tr cp bi chính ph, và nhng công ty Á châu vi chi phí sn xut thp. Ngoài ra, phn ln những công ty Nhật lp ráp máy truyn hình ngay trên đt M như Sony, Sharp, Matsushita và Toshiba. Nhng bin pháp bo v công ngh TV Hoa Kỳ đã tht bi khiến cho công ngh này hoàn toàn biến mt M.
Thương chiến vi Trung Quc qua thuế quan
Đây là một trong những cuc chiến thương mi to ln nht trong lch s Hoa Kỳ, liên h đến mt s lượng hàng hóa trao đi gia hai nn kinh tế ln nht thế gii tr giá 635 t M kim.
Trong hai tháng vừa qua chính quyn Trump đã áp đt 25% thuế nhp cng quy mô hơn trên số hàng Trung Quc tr giá 50 t M Kim trong hai đt khác nhau. Vic áp đt 10% thuế nhp cng trên mt lượng hàng Trung Quc tr giá 200 t M kim đã được chp thun và d trù được thi hành trong vài tun l ti trước khi có bu c gia nhim kỳ vào đầu tháng 11 sắp ti.
Theo Giáo sư Mark Wu ca Đi Hc Harvard, Trung Quc đã chp nhn mt s nhượng b như m rng thêm khu vực dch v, gim bi điu kin đu tư và mua thêm nông phm và sn phm năng lượng ca Hoa Kỳ. Tuy nhiên, Hoa Kỳ còn e ngi v điu kiện chuyn giao k thut và chính sách công ngh cao mà Trung Quc cn cho kế hoch Made In China 2025 Initiative đ biến Trung Quc thành mt cường quc công ngh cao.
Hiện nay Trung Quc là ngun nhp cng ln nht đi vi 23 tiu bang Hoa Kỳ. Trung Quốc đã tăng thuế nhp cng đ chng li nhiu sn phm ca Hoa Kỳ đ tr đũa. Trong bi cnh chiến tranh thương mi vi Trung Quc, nông dân là gii b thit hi nhiu nht. Nông dân là thành phn ng h ông Trump trong cuc tranh c tng thng vào 2016. Mc dù Tổng thống Trump dành mt ngân khon 12 t M kim đ tr giúp nông dân b thit hi, nhưng nông dân vn tiếp tc gp khó khăn. ông Han Jun, Phó B Trưởng Canh Nông Trung Quc, nhn xét rng Trung Quc có th mua nông phm nhiu nơi khác mt cách d dàng. Nông dân Hoa Kỳ có thể vĩnh vin mt th trường Trung Quc. ông Han Jun nói tiếp rng 12 t M kim tr cp không đ đ bù đp vào s mt mát vì thuế nhp cng.
thue2
Hoa Kỳ nhập siêu đáng k đi vi Trung Quốc.
Một ước tính ca hc gi Mercy Kuo, Ch tch ca Washington State China Relations Council, cho thy rng Trung Quc s mt 200 t M kim tr giá hàng xut khu hàng năm, nhiu hãng xưởng s b phá sn, 4 triu công nhân s tht nghip và tình trng xáo trộn ln lao s kéo dài trong khong 2-3 năm. Hoa Kỳ s mt 50 t M kim tr giá xut khu, 1/4 triu công nhân s mt vic và giá chính tr phi tr s khc nghit. Hoa Kỳ s nhanh chóng hi phc hơn Trung Quc vì kinh tế xây dng trên cơ s th trường tự do, ít ra trong phm vi nước M.
Nếu đnh nghĩa phe thit hi ít hơn s là k thng cuc thì đa s nghĩ đó là trường hp ca Hoa Kỳ. Sau khi cuc chiến thương mi chm dt, mi vic lng du xung Hoa Kỳ s mnh hơn v mt kinh tế. Nhng nhà quan sát đang có mặt ti Trung Quc nhn đnh rng nhng chuyn đng ca th trường cho thy Trung Quc đang lúng túng. Nếu cuc chiến thương mi kéo dài s làm cho ni lo s ngày càng ln hơn Trung Quc. Mt s viên chc ch đo ca Trung Quc e ngi rng ban lãnh đạo đã có mt tính toán sai lm đáng k.
Tuy nhiên cũng có những quan đim bi quan. Cuc chiến thương mi đang bùng n mt cách không kim soát. Hu qu là h thng buôn bán trên thế gii s b xáo trn, lm phát s gia tăng như đã nói trên và kinh tế của Hoa Kỳ s phát trin chm li. Bà Catharine Rampell, mt bình lun gia ca Washington Post, cnh báo rng Bc Kinh s có th dùng nhng bin pháp cc đoan đ tr thù Hoa Kỳ vì đã dn Trung Quc vào chân tường. Trước hết Trung Quc có th "kêu gi" dân tẩy chay hàng hóa và dch v Hoa Kỳ. Điu này khá d dàng trong mt nước đc tài. Nhng bin pháp kế tiếp gm gia tăng điu kin môi sinh và dùng lut chng đc quyn đ gây khó khăn cho nhng công ty Hoa Kỳ ti Trung Quc. Theo South China Morning Post, thương v ca nhng nhà hàng vi các món ăn nhanh như McDonald, Starbucks, KFC ti Trung Quc b gim đôi chút vì tinh thn bài M gia tăng vì nh hưởng ca cuc chiến thương mi.
Kể t khi Hoa Kỳ bi b cm vn vi Vit Nam, buôn bán gia hai quôc gia đã tăng từ 223,4 triu M kim vào 1994 lên đến 54,6 t M kim vào 2017. Cán cân thương mi ca Hoa Kỳ t thng dư 122,4 triu M kim chuyn thành thiếu ht 38,4 t M kim trong vòng 23 năm. Mi đây, Vit Nam đã đt mua võ khi ca Hoa Kỳ tr giá 100 triu M kim. Qua thương lượng, Hoa Kỳ có th yêu cu Vit Nam mua thêm võ khí na thay vì mua ca Nga. Mt cách tương t Hoa Kỳ có th thương lượng vi Trung Quc đ gim nhp siêu đã lên đến 375,6 t M kim vào 2017
Phản ng ca gii chuyên môn và dân chúng
Một cuộc điều nghiên ca Reuters cho thy rng 80% ca 60 kinh tế gia tin rng thuế nhp cng áp đt trên thép và nhôm s có hi cho kinh tế ca Hoa Kỳ. Nhng người còn li cho rng thuế nhp cng có không có hoc có rt ít nh hưởng.
Một s t chc chuyên môn Hoa Kỳ đã lên tiếng chng đi vic áp đt thuế nhp cng nói chung vì bin pháp có hi cho nn kinh tế Hoa Kỳ và người tiêu th. Nhng t chc ln tiếng là National Retail Federation và 45 hi đoàn thương mi.
AFL-CIO, một nghiệp đoàn lao động ln nht ca Hoa Kỳ, là mt trong nhng t chc ng h chính sách thuế nhp khu ca ông Trump.
Vào tháng 3 năm nay, Quinnipiac University đã làm một cuc thăm dò dư lun. Kết qu cho thy là nếu thuế nhp cng làm tăng giá sinh hot, đa s chống vic áp đt thuế nhp cng, ch có 29% dân Hoa Kỳ đng ý.
Kết qu thăm dò dư lun ca Trung Tâm Nghiên Cu Chính Tr Hoa Kỳ (Center for American Political Studies) ti Đi Hc Harvard và Harris Poll cho thy rng 43% c tri cm thy rng thuế nhp cng làm mt vic làm, trong khi đó 38% cm thy rng thuế nhp cng bo v vic làm.
ông Jimmie Musick, Chủ tch ca Hi Nông Dân Trng Lúa Mì Quc Gia (National Association of Wheat Growers) nói rng kế hoch tr giúp ca chính quyn chng t rng chính quyền không nm vng được nhng điu kin khó khăn mà nông dân đang phi đi phó.
Kết lun
Trong 18 tháng đầu ca nhim kỳ tng thng, ông Trump đã áp dng chính sách gim thuế, bãi b mt s lut l gò bó đi vi gii kinh doanh như ông đã ha khi tranh c. Kết qu là kinh tế tiếp tc phát trin mc đ 2,9% và t l tht nghip t 4,8% khi ông nhm chc xung còn 4% vào 26/07/2018.
Vào đầu năm nay, ông cho thi hành chính sách thương mi vi bin pháp tăng thuế quan như ông cũng đã ha khi tranh c đ làm hài long cử tri. Tuy nhiên thc tế cho thy thuế quan cũng ch là thuế đánh vào người tiêu th. Chính sách thương mi này to ra s bt n ngay trên nước M, làm nn chí nhng nhà đu tư và gim phát trin. T chc Tax Foundation ước tính rng 48,585 vic làm đã mất k t khi mt s thuế quan được áp dng. Đây mi ch là bt đu. Hoa Kỳ có th mt thêm 277.825 vic làm do nhng thuế quan còn li. D đoán này phù hp vi nhn đnh ca hc gi Mercy Kuo đã trình by trên. nh hưởng ca thuế quan có th xóa đi những thành qu đt được trong 18 tháng đu ca ông Trump.
Trung Quốc xem ra không nhượng b trước nhng đe da ca ông Trump mc dù không có nhiu chn la. Điu này chng t Trung Quc có th đã nhìn thy sách lược ca ông Trump đang làm c đôi bên thit hại rồi s đi ti ch bế tc như các đi tng thng Cng Hòa trước đây. Trung Quc kiên nhn ch đi đ chng kiến giây phút đó. Cuc chiến thương mi tr thành mt đu trường đo lường sc chu đng ca đôi bên.
Hoa Kỳ xem ra tin tưởng rng Trung Quc s còn nhượng b thêm vì cuc chiến thương mi s cn tr kế hoch ci t kinh tế đy tham vng ca Trung Quc. Ngược li Trung Quc tin rng Hoa Kỳ ngày càng chu nhiu áp lc ni b, không chu đng được tn phí chính tr và kinh tế cao nếu cuc xung đt kéo dài. Nhiều phân tách gia tin tưởng rng Trung Quc và Hoa Kỳ vi thi gian s tìm ra li thoát, khi c đôi bên cui cùng cm thy được s mt mát to ln.
Chống vic ăn cp tài sn trí tu, thao túng đng Yuan đ trc li trong vic buôn bán, dng hàng rào cn sn phm ca Hoa Kỳ, lm dng buôn bán và nhp siêu quá ln vi Trung Quc là nhng điu hp lý và cn thiết Hoa Kỳ phi làm. Tuy nhiên kinh nghim và thc tế cho thy bin pháp thuế quan xem ra không hiu qu và còn phn tác dng. Gây g vi c đng minh lâu năm của Hoa Kỳ li càng không phi cách đ thc hin nhng mc tiêu k trên. Vào cui tháng 8, Hoa Kỳ đã đón tiếp đi din ca Âu Châu và Nht đến Washington đ hoch đnh mt sách lược chung đ đi phó vi Trung Quc là mt du hiu tt. Chúng ta hi vọng rng chánh quyn Trump sm tp trung mi n lc vào gii quyết vn đ Trung Quc và ch Trung Quc mà thôi. Chu kỳ áp đt thuế quan cn được chm dt qua thương lượng trước khi đưa Hoa Kỳ và thế gii vào tình trng kinh tế trì tr.
thi đim này, xem ra Tổng thống Trump mun đánh thng vào h thng sn xut và chế biến đ xut khu ca Trung Quc, mt đế quc mi ca Đi đế Tp Cn Bình lăm le mun làm bá ch thế gii. Trung Quc nghi ng rng Tổng thống Trump mun ngăn chn s bành trướng ca Trung Quốc, ch không ch nhm vào vic gim nhp siêu. Hin nay hai quc gia vn còn đang va đánh va đàm. Giai đon kế tiếp có th là đánh ti cùng như Tổng thống Trump đã da rng ông s có th áp đt thuế trên tt c s hàng ca Trung Quc xut cng qua M tr giá 505 t M kim. Chiến tranh thương mai chuyn sang chiến tranh chính tr. Trong trường hp này, Tổng thống Trump, vi h tr ca c hai đng Cng Hòa và Dân Ch, cn phi thích rõ cho dân Hoa Kỳ và đòi hi s hi sinh và đoàn kết ca mi gii.
(23/09/2018)
Nguyễn Quốc Khải
Nguồn : VOA, 27/09/2018

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét