Vụ nổ súng 11/6 : tức nước vỡ bờ, đâu là nguyên do? (Nhiều tác giả)

 Tôn giáo, sc tc, đt đai : ngun cơn ca bn Tây Nguyên ?

Lê Quốc Quân, VOA, 19/06/2023

Ai cũng biết nhng vđ tôn giáo, sc tc và đđai là ngun cơn ca nhng bđi vi Tây Nguyên. Vđây cũng là thđiđ chính quyn nhìn li và thc thi mt s gii pháp quan trng đ đem li thnh vượng cho vùng Cao nguyên Trung phn và cho c Vit Nam.


                                                Trẻ em ở Tây Nguyên 

Chiến tranh và bo lc cách mng

Xung đt sc tc và tôn giáo là mt phn trong đi sng nhân loi. Chúng ta có quyn mơ ước v mt hành tinh tràn ngp hòa bình và yêu thương, nhưng thc tin cho thy nhân lođã bước qua 10.624 cuc chiến tranh trong dòng lch s ca mình.

Ch riêng Vit Nam đã là nơi, hoc là bêntham gia đến 10 cuc chiến trong thế k 20. Trong đó có cuc chiến tranh 1954-1975 là tàn khc nht vi t l thương vong ln nht trong lch s cđi.

Ch nghĩa cng sđóng góp mt phn quan trng trong xu hướng s dng bo lc. Nhà nghiên cuTrn Ngc Liêu, viết trên tp chí cng sn v Quan đim ca Lê Nin, đã xác quyết rõ ràng rng :"Bo lc cách mng là phương thc duy nhđ mt giai cp mi giành ly quyn lc chính tr".

Ông cũng ch ra mi quan h thc s quan trng gia ch nghĩa cng sn và vđ chiến tranh vũ trang, bo lc cách mng.

 Washington DC, ngay đi din Trung tâm Lut cĐi hc Georgetown là mt tượng đà"Nn nhân ca ch nghĩa cng sn" ghi du 100 triu nn nhân trong thế k 20 vi nhng thng kê rõ ràng t các quc gia trên thế gii.

 Vit Nam, T Hu là mt nhà thơ mang tâm hn ngh s nhưng khi gia nhđng cũng c suý vic giết chóc bng nhng câu :

"Giết, giết na bàn tay không ngưng ngh

Cho rung đng mau tt lúa mau xanh",

hoc trong bàđi em" có câu :

"Nuôi đi em cho đến lớn đến già

Mầm hận ấy trong lồng xương ống máu".

Tôi cho rng nhng đi tượng tn công đn công an mđâđã b nhim tư tưởng bo lc ca nhng người cng sn, s dng vũ lc tn công giết chết công an mà h coi như mt lc lượng chiếđóng.

Cá nhân tôi phđi bo lc và giết người. "Ch giết người" là Điu răn th 5 trong 10 điu răn quan trng nht ca Thiên Chúa Giáo. Tôi cho rng ch có tình yêu thương và s tương nhượng (compromise) mi hóa gii hn thù.

Văn minh khai hóa và đđc

Văn minh thường được hiu là mt nn văn hóa ln hơn và tiên tiến hơn, trái ngược vi nó là các nn văn hóa nh hơn, lc hu hơn. Nhưng mt trong nhng đđim căn bn ca văn minh chính là đđc. Mt s phát trin ch được coi là văn minh khi nó mang trong mình đo đc và chính điu nàđang là thách thc ln ca loài người trong tiến trình phát trin. Tht bi mi nht là mt s công tycông ngh đang b qua đđc ca trí tu nhân to (AI).

Có mt ln tôi trc tiếp chng kiế huyn Si Ma Cai, tnh Lào Cai : Mt nhóm ngườ dưới ph r"văn minh" lên mua qu đào ca mt em bé không biết tiếng Kinh. H mua 4 túi, mi túi giá 40 ngàn và đưa cho em bé 120 ngàn.

Em bé nghi ng, dùng tay vt v tính toán mt hi ri lđu chìa tay xin đưa thêm. C nhó lên"Ôi, bây gi bn tc nó cũng khôn ranh lm ri". Tôi thđó là s bn thu, da vào s thiếu hiu biết ca mt em bé đ đnh lđo, gt 40 ngàđng ca em.

ược" hay "b" khai hóa là mđiu còn phi bàn cãi tu thuc vào quan đim ca tng người. Ngày xưa Pháp vào Vit Nam cũng mang "văn minh, khai hóa" mà áđt lêđt nước chúng ta ?

Ngoài viđem theo Nhà nước và súng đn, h còn đem c bnh vin, tàu hỏa, tennis, trường đi hc vào Vit Nam. H gi là văn minh đy nhưng báo chí Nhà nước cònmun lt trn bn cht ca thc dân Pháp thì gi đâđúng là t đem đá ghè vào chân mình.

Tương t như vy, chính quyn t coi mình là văn minh, tiến b, làm các khu giãn dân, đưđng bào ra th t  san sát bên nhau c tưởng là tđp vin, đường, trường, trm" nhưng người Thượng cho rng đó là nhng "p chiến lược" thi nay, Nhà nước to ra đ d b cai tr.

Bt bđng và Kinh Thượng đ hu

Nhiu người cho rng nhng k tn công  Tây Nguyên va qua đã ch trương con đường bo lđ chiếđu chng li s "cai tr" ca người Kinh cũng ging như người cng sn ch trương bo lđ đui thc dân Pháđô h.

T bé tôđã đượông cha dy v khát khao đc lp dân tc nhưng không ch trương con đường bo lc. Tông h phương pháp ca Phan Chu Trinh, Nguyn Văn Vĩnh, Phm Qunh trong vic phát trin và canh tâđt nước. Tôi tin đó là cách làđúng đđ đem văn minh ca phương tây vào mà vn gi được nhng điu tđp ca Vit Nam, ki"Kinh-Thượng đ hu".

Có th nhng k bđng cc đoan s không đng ý và s coi là "ci lương" nhưng dù sao đó là cách làm tt nht. Hành đng bđng đy phn ut ca h là "trng chđá", là l"s đon" đ chng l"s trường", chc chn s b đàáp khc lit hơn, dã man hơn. Bo lc vì thế li quay vòng như nghip chướng.

Có nhiu người cho rng bn tính ca chính quyn cng sn thì h s đàáp vy phi bđng như h mi xng đáng nhưng người Tây Nguyên không phi là Hi giáo IS, vi triết lý "mđn mt, răng đn răng" t thi Cước.

H là nhng người tin Chúa. Gia lúc rng thiêng biến mt, không gian sng b bn cùng, văn hóa b đo ln, đđc suy đi, h đã tìm thy mt căn tính mđy yêu thương và phát trin. Đó là Kito Giáo. H đã tìđược nim tin gia mt xã hi vô thn, đã thy "Giàng" gia nhng cánh rng đang b co trc, thy le lói mt tinh thn sng dđường.

Gii pháp Tây Nguyên - Gii pháp Vit Nam

Ai cũng biết nhng vđ tôn giáo, sc tc và đđai là ngun cơn ca nhng bđi vi Tây Nguyên. Vđây cũng là thđiđ chính quyn nhìn li và thc thi mt s gii pháp quan trng đ đem li thnh vượng cho vùng Cao nguyên Trung phn và cho c Vit Nam. Tôđơn sơ đ ngh mt s gii pháp như sau :

Mt là chính quyn phi thc s tôn trng t do tôn giáo,khđu cho chùm gii pháp v vđ Tây Nguyên. Nhng người lãnh đo phi b đi lý tưởng cng sn vô thđ chp nhn cho mi công dâđược thc hành t do tôn giáo. Hãy m ca tt c nhà th, hãy cho người dâđược hoàn toàn t do th phượng, t do thiết lp các nhóm và h phái ca mình. Xin hiu rng có người cu nguyn cho chế đ sđ thì cũng có nhiu người cu nguyn cho nó tiếp tc tn ti. Đng lo : ng Tri có mt".

Hai là phi tiến hành dân ch hóa tht s. Vit Nam là mt nướđc tài toàn tr ch do mđng lãnh đo, vic lp chính sách thường là t trên xung, dân không được biết, được bàn thì