Trí thức Việt Nam cần làm gì để "giúp" Đảng cộng sản thay đổi? (Việt Hoàng) - Thông Luận

Trí thức Việt Nam cần làm gì để "giúp" Đảng cộng sản thay đổi? (Việt Hoàng)

Share This
Xây dựng một tổ chức không hề đơn giản, hàng trăm tổ chức vội vã ra đời và vội vã ra đi chỉ trong một thời gian ngắn, từ trong nước đến ngoài nước. Sự hời hợt và vụng về của những người "vội vã" đó làm mất đi một thứ rất lớn là "niềm tin" của dân chúng. Không còn ai dám tin vào tương lai của đất nước, không còn ai tin vào nội lực của người Việt. Chính vì thế mà không ít người phải đặt niềm tin vào những thứ viển vông như tin rằng Trump sẽ đánh gục Trung Quốc và mang lại dân chủ cho Việt Nam. (Việt Hoàng)
 
Lần đầu tiên trong lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam, ông thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nói rất rõ ràng trong một cuộc họp báo (hôm 15/10/2018 tại Áo) rằng "Việt Nam là một nước dân chủ và chúng tôi lên án chế độ độc tài". Ai cũng hiểu là ông Phúc chỉ "nổ" vậy thôi chứ thực tế thì Việt Nam vẫn là một nước độc tài, tuy nhiên ông Phúc và Đảng cộng sản Việt Nam trong sâu thẳm, họ vẫn hiểu là họ không thể đi theo con đường cũ được nữa, họ đang bơi ngược dòng lịch sử. Ông Tổng-Chủ Nguyễn Phú Trọng cũng từng nói là : "Đến hết thế kỷ này không biết đã có xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hay chưa ?".
Đảng cộng sản Việt Nam có muốn thay đổi cho hợp với thời đại không ? Tôi nghĩ là có. Nhưng thay đổi thế nào lại là một chuyện đáng bàn. Dư luận Việt Nam cho rằng đảng "thà mất nước còn hơn mất đảng", nghe thì có vẻ quá lời nhưng không có gì là lạ vì đảng gắn liền với quyền lợi. Mọi thay đổi tại Việt Nam phải đảm bảo quyền lợi cho các đảng viên cộng sản, nhất là các đảng viên từ Ủy viên trung ương trở lên.
Trong bài viết trước tôi có đặt vấn đề "Đảng cộng sản Việt Nam phải làm gì để thoát hiểm ?" (1). Theo tôi thì chỉ có một cách duy nhất là Đảng cộng sản Việt Nam chủ động dân chủ hóa đất nước, là tác nhân của sự thay đổi, thay vì không làm gì để trở thành nạn nhân của sự thay đổi. Muốn thế Đảng cộng sản Việt Nam phải nghĩ đến chuyện "đối thoại" với một vài tổ chức dân chủ đối lập của Việt Nam để cùng bàn bạc và tìm ra hướng đi và cách thức chuyển đổi Việt Nam về hướng dân chủ trong điều kiện tốt đẹp nhất cho đất nước và cho cả Đảng cộng sản Việt Nam.
Việc "đối thoại" với tổ chức nào, khi nào và trong hoàn cảnh nào là việc của Đảng cộng sản Việt Nam, họ sẽ làm việc đó khi thấy cần thiết và "không thể không làm". Tuy nhiên trước mắt thì chuyện đó chưa thể xảy ra. Không phải vì Đảng cộng sản Việt Nam không muốn mà là do các tổ chức dân chủ đối lập chưa đủ tầm vóc và trọng lượng.
Một kẻ mạnh (hoặc tưởng mình mạnh) không bao giờ hạ mình để "nói chuyện" với một kẻ quá yếu, đó là qui luật của cuộc sống. Tất nhiên là các tổ chức dân chủ đối lập của Việt Nam sẽ không bao giờ có được sức mạnh và tầm vóc "ngang hàng" với Đảng cộng sản Việt Nam vì họ đã lãnh đạo độc quyền Việt Nam trong suốt hơn 70 năm qua và có trong tay mọi nguồn lực của đất nước. Tuy nhiên các tổ chức đối lập dân chủ lại có trong tay một sức mạnh phi thường đó là lẽ phải, sự thật và đại diện cho một tương lai bắt buộc phải đến.
Làm thế nào để giải quyết được bài toán hóc búa là vừa đảm bảo mọi quyền lợi cho các đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam vừa dân chủ hóa được đất nước ? Với một dân tộc bị chia rẽ gay gắt và bị chấn thương tâm lý nặng nề như Việt Nam thì mọi giải pháp dù đúng đắn đến đâu cũng sẽ bị phản đối gay gắt lúc ban đầu. Nếu không có bản lĩnh và một tư tưởng chính trị đứng đắn dẫn đường thì bất cứ ai cũng rất dễ bị dư luận và những kẻ quá khích lung lạc và thao túng.
Việc đảm bảo quyền lợi cho Đảng cộng sản Việt Nam không khó. Với đại đa số đảng viên cấp trung và cấp thấp thì rất dễ giải quyết khi mọi công việc, chính sách và lương bổng của họ vẫn được giữ nguyên như cũ. Điều này thì dù bất cứ trong hoàn cảnh nào và với bất cứ chế độ nào thì cũng phải làm như vậy, không thể khác được. Khó hơn cả là những đảng viên cao cấp có tài sản rất lớn từ tham nhũng. Họ là những người bảo vệ chế độ với quyết tâm hơn ai hết vì họ sợ mất đảng là mất tất cả.
Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên đã đưa ra đề nghị và phương án giải quyết vấn đề này rất đầy đủ trong Dự án Chính trị Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ 2, đặc biệt là chương 8 nói về quá trình chuyển tiếp từ chế độ cộng sản sang chế độ dân chủ (2). Có thể vắn tắt là "sẽ không có ai bị truy tố vì bất cứ điều gì đã làm trong quá khứ. Sẽ không có các vụ án chính trị. Nhà nước tương lai sẽ không đứng ra truy tố bất kỳ ai". Tuy nhiên công lý sẽ phải thực thi khi có người tố cao đích danh ai đó vì những sai phạm họ đã làm trong quá khứ. Ví dụ một người dân có quyền tố cáo một người cảnh sát đã vô cớ đánh đập họ. Khi đó các tòa án dân sự độc lập sẽ thụ lý vụ án và xét xử một cách minh bạch theo đúng pháp luật. Nhà nước sẽ không can thiệp vào những vụ án đó.
Một vấn đề tranh cãi trong tương lai là việc thu hồi các tài sản bị cho là tham nhũng của các quan chức cộng sản. Cho dù cố gắng đến đâu thì cũng rất khó khăn để thu hồi toàn bộ tài sản này và thật ra chúng cũng không quá nhiều. Đây không phải là ưu tư hàng đầu của chính quyền tương lai. Nếu biết sắp xếp lại và quản trị quốc gia tốt thì chúng ta sẽ tạo ra một nguồn của cải vô cùng lớn khi giải phóng được sức người và trí tuệ của gần 100 triệu người Việt Nam. Đó mới là điều đáng làm và đáng nói.
Vấn đề mà mỗi trí thức Việt Nam và những ai quan tâm đến vận mệnh đất nước cần quan tâm và thao thức là làm sao để Đảng cộng sản Việt Nam chịu ngồi vào bàn đàm phán với các lực lượng dân chủ ? Giải pháp chỉ có một và chúng tôi đã trình bày nhiều lần, chúng ta chỉ có thể làm được điều đó khi cùng nhau tham gia hoặc ủng hộ cho một vài tổ chức đối lập dân chủ đứng đắn để tổ chức đó trở nên hùng mạnh và có tầm vóc. Khi đó dù không muốn Đảng cộng sản Việt Nam cũng phải tìm cách thỏa hiệp để cùng tồn tại và hạ cánh an toàn.
Sỡ dĩ cho đến giờ Việt Nam vẫn chưa có được một tổ chức chính trị đối lập có tầm vóc như mong muốn là do văn hóa của chúng ta cản trở chứ không phải vì Đảng cộng sản Việt Nam giỏi đàn áp. Ngay cả hải ngoại, nơi mà chúng ta hoàn toàn tự do, người Việt cũng chưa làm được việc đó.
Văn hóa Khổng giáo rất tai hại khi cổ xúy và tạo nên tính cam chịu trong mỗi người. Ai cũng sợ nói khác, làm khác với mọi người xung quanh. Tất cả những hành động hay suy nghĩ khác với "thông thường" đều bị dè bỉu, xa lánh và chỉ trích. Đây là một nét tương đồng giữa văn hóa Khổng giáo và chủ nghĩa cộng sản khi luôn đề cao văn hóa "đồng phục tư tưởng" như thời Trung cổ Châu Âu. Thời đó những ai nói khác với nhà thờ đều là "dị giáo" và cần phải xử tử. Nhà bác học Galilê bị giam cầm đến lúc chết vì khẳng định trái đất không phải là trung tâm của vũ trụ và trái đất quay quanh mặt trời.
Trong khi đó, ở các nước dân chủ Phương Tây thì ngược lại, mọi suy nghĩ mới lạ đều được tôn trọng và thảo luận một cách nghiêm túc. Sự khác biệt tạo lên tính cách, sự văn minh, giàu có và nổi tiếng cho người tạo ra nó. Sáng kiến và ý kiến luôn được nuôi dưỡng, khuyến khích và trân trọng vì thế xã hội của họ ngày càng phát triển và văn minh. Chỉ có duy nhất trong lĩnh vực thời trang thì có lẽ người Việt đã bắt kịp với thế giới khi luôn cố gắng tìm tòi, sáng tạo và tôn vinh sự khác biệt. Các ngôi sao luôn cố gắng tạo ra một phong cách, một gu thời trang riêng cho mình và rất tối kỵ khi bị "đụng hàng" với người khác. Thế nhưng trong lĩnh vực tư tưởng thì người Việt không được như thế. Chỉ cần một ý kiến mới lạ hay một "góc nhìn khác" là bị tấn công ngay lập tức bằng những niềm tin sẵn có, bằng những xác quyết mơ hồ không căn cứ dựa trên sự mơ mộng hão huyền thay vì lý luận một cách khoa học và có lý trí.
Ngoài lý do đến từ văn hóa Khổng giáo thì việc bị chấn thương tâm lý tập thể sau hàng trăm năm nội chiến, nhất cả cuộc nội chiến 1954-1975 đã làm cho tâm lý người Việt bị tổn thương nặng nề. Nhiều người không còn biết đến lý lẽ là gì, họ chỉ hành động theo cảm tính bất chấp việc đó có lợi hay có hại. Trong đó có không ít người thuộc thành phần trí thức. Cứ nhìn vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ hôm 6/11/2018 là rõ. Dù các cuộc thăm dò trước đó đã dự đoán là đảng Dân chủ sẽ thắng ở Hạ viện và đảng Cộng hòa của Trump chỉ còn nắm Thượng viện, và dù kết quả đúng như vậy nhưng 2/3 người Việt tại Mỹ vẫn ủng hộ Trump cuồng nhiệt. Họ mạ lỵ và tấn công những người nói khác về Trump mà không cần đến lý lẽ và bất chấp sự thật. Họ tin và xem Trump như là vị Thánh có thể đánh bại Trung Quốc và sau đó là Đảng cộng sản Việt Nam. Niềm tin của họ như là niềm tin vào tôn giáo nên không cần lý lẽ và lô-gic.
Nếu bây giờ Việt Nam diễn ra một cuộc bầu cử tự do thì một ứng cử viên bạt mạng và vô đạo đức như kiểu Trump hoàn toàn có thể chiến thắng trước những người có viễn kiến và đạo đức. Đây cũng là một lý do để người Việt Nam đoạn tuyệt với mô hình chính trị "tổng thống chế".
Những người Việt ủng hộ Trump cho rằng đạo đức không quan trọng miễn là làm được việc ? Như vậy chẳng lẽ chúng ta lại dạy con cháu rằng cứ việc dối trá, lừa lọc, phản bội, thô lỗ, không coi ai ra gì…miễn là làm ra nhiều tiền ? Đây là một tâm lý và suy nghĩ hồ đồ, nông cạn và nguy hiểm. Những kẻ không tôn trọng các giá trị đạo đức là những kẻ dám làm tất cả. Hit-le, Mao Trạch Đông, Lênin, Ponpot…đều thế cả. Làm sao có thể ủng hộ những người như vậy được ?
Đảng cộng sản Việt Nam muốn hạ cánh an toàn trong tương lai thì nên tạo điều kiện để các tổ chức chính trị và các tiếng nói ôn hòa có đất sống và phát triển để đến một lúc nào đó còn có thể ngồi lại với nhau và đàm phán về tương lai của đất nước và của chính họ. Nếu những tiếng nói ôn hòa bị tiêu diệt thì đến một lúc nào đó Đảng cộng sản Việt Nam sẽ phải đối đầu với những kẻ cực đoan, là những kẻ không cần biết và quan tâm đến lý lẽ mà chỉ hành động theo bản năng. Đổ vỡ sẽ rất kinh hoàng.
Trí thức Việt Nam còn ưu tư với đất nước nên tìm đến với nhau và chung tay xây dựng một vài tổ chức chính trị dân chủ đối lập có tầm vóc, trước tiên là để tạo ra một tiếng nói mạnh mẽ và thống nhất nhằm áp đảo các khuynh hướng bạo động và cực đoan trong tâm thức người Việt, đề cao các giá trị đạo đức và tinh thần bao dung, hòa giải dân tộc và sau cùng là làm đối trọng để đàm phán với Đảng cộng sản Việt Nam.
Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên đã can đảm, bao dung và mạnh mẽ trong suốt nhiều thập niên, nhiều lúc chấp nhận mọi búa rìu của dư luận để xiển dương phương pháp đấu tranh bất bạo động trên tinh thần hòa giải và hòa hợp dân tộc để thiết lập một nền dân chủ đa nguyên thật sự cho Việt Nam. Chúng tôi cần được ủng hộ và sự tiếp tay của trí thức Việt Nam. Việc những người như ông Chu Hảo chia tay với Đảng cộng sản là hoàn toàn đúng đắn và cần thiết trong lúc này. Tuy nhiên vẫn chưa đủ. Họ cần tiến thêm một bước nữa, hoặc là lên tiếng ủng hộ cho một tổ chức chính trị dân chủ sẵn có hoặc là cùng nhau thành lập ra một chính đảng mới bởi vì đấu tranh chính trị luôn là đấu tranh có tổ chức chứ không bao giờ là đấu tranh cá nhân. Trong tình hình đất nước hiện nay thì chúng ta cần nhìn nhận và tôn vinh những người có đóng góp thiết thực cho quá trình xây dựng các chính đảng dân chủ đối lập của Việt Nam thay vì tung hô những người trí thức độc lập, tranh đấu cá nhân theo kiểu nhân sĩ.
Muốn đất nước có dân chủ thì phải có đa đảng mà muốn đa đảng thì phải thành lập các chính đảng. Việc thành lập và duy trì một tổ chức chính trị dân chủ rất là khó khăn và gian nan. Đảng cộng sản Việt Nam được thành lập và hậu thuẫn mọi thứ, từ tiền bạc vũ khí đến lý luận và thậm chí là cả con người bởi Đảng cộng sản Liên Xô và Trung Quốc. Chúng ta không có ai ủng hộ như Đảng cộng sản trước đây và nếu có cũng không nên nhận vì ai chi tiền kẻ đó có quyền ra lệnh, khi đó chúng ta sẽ là con tin trong tay những thế lực mờ ám. Chúng ta có lẽ phải và sự ủng hộ tinh thần to lớn của thế giới văn minh và hậu thuẫn mạnh mẽ của chính người dân Việt Nam. Bấy nhiêu đó là đủ nếu chúng ta có một tổ chức đủ mạnh để người dân đặt niềm tin.
Xây dựng một tổ chức không hề đơn giản, hàng trăm tổ chức vội vã ra đời và vội vã ra đi chỉ trong một thời gian ngắn, từ trong nước đến ngoài nước. Sự hời hợt và vụng về của những người "vội vã" đó làm mất đi một thứ rất lớn là "niềm tin" của dân chúng. Không còn ai dám tin vào tương lai của đất nước, không còn ai tin vào nội lực của người Việt. Chính vì thế mà không ít người phải đặt niềm tin vào những thứ viển vông như tin rằng Trump sẽ đánh gục Trung Quốc và mang lại dân chủ cho Việt Nam.
Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên là một tổ chức chính trị dân chủ đã ra đời và tồn tại 35 năm qua, dù trải qua nhiều sóng gió và thậm chí là chia ly nhưng rồi chúng tôi vẫn vượt qua được tất cả và luôn tiến về phía trước. Chúng tôi sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm cho bất cứ ai quan tâm và trong thực tế chúng tôi vẫn luôn nhắc đến những vấn đề nan giải đó để cảnh báo mọi người. Hai vấn đề quan trọng nhất mà một tổ chức không thể thiếu đó là một tư tưởng chính trị trong sáng, rõ ràng và khả thi để làm kim chỉ nam dẫn đường cho các thành viên của tổ chức. Tư tưởng chính trị đó đồng thời cũng phải được trình bày cho người dân được rõ thông qua một Dự án Chính trị nghiêm túc để người dân biết được tổ chức đó đề nghị những gì, muốn gì và sẽ làm gì trong hiện tại lẫn tương lai. Vấn đề thứ hai mà một tổ chức không thể thiếu được đó là một đội ngũ cán bộ nòng cốt, là những người nắm rõ tư tưởng đường lối của tổ chức, thống nhất trong lập trường và trong mọi hành động của tổ chức. Vấn đề hình thức không nên đặt nặng trong thời gian đầu như các chức danh và ban bệ trong khi thực lực chưa có…
Không có các tổ chức chính trị hùng mạnh thì sẽ không có thế lực nào có thể buộc Đảng cộng sản ngồi vào bàn đàm phán và như thế Việt Nam sẽ không bao giờ có dân chủ. Đã đến lúc phong trào dân chủ Việt Nam nên ý thức được tầm quan trọng của các tổ chức chính trị dân chủ và cần bắt tay ngay vào việc ủng hộ, tham gia hoặc thành lập các tổ chức chính trị như vậy.
Giai đoạn chuyển tiếp đất nước thời kỳ hậu cộng sản sẽ vô cùng phức tạp và có nhiều việc cần làm tuy nhiên tất cả những vấn đề này đã được Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên nghiên cứu, dự liệu và trình bày đầy đủ, rõ ràng trong Dự án Chính trị Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ 2. Xin giới thiệu cùng độc giả chương 8 : Chuyển tiếp thành công về dân chủ.
Việt Hoàng
(10/11/2018)
(2) Chương VIII. Chuyển tiếp thành công về dân chủ
1. Bài toán chuyển tiếp
Sau khi chế độ độc tài đảng trị chấm dứt chúng ta sẽ trải qua một giai đoạn chuyển tiếp cực kỳ khó khăn. Trong một khoảng thời gian chừng năm năm, nước ta sẽ phải làm những cố gắng rất phi thường để vượt qua những thử thách vô cùng cam go trước khi có thể trở thành một quốc gia bình thường và hội nhập thực sự vào cộng đồng quốc tế.
Chúng ta sẽ phải chuyển đổi từ một hệ thống nhất nguyên, tập trung, chuyên quyền sang một chế độ đa nguyên, tản quyền và phân quyền.
Chúng ta sẽ phải thay thế một kinh tế hoạch định đặt nền tảng trên các xí nghiệp quốc doanh bằng một kinh tế thị trường lấy các xí nghiệp tư làm sức mạnh.
Chúng ta sẽ phải biến một guồng máy chính quyền tham nhũng, quan liêu, bàn giấy, công cụ của một đảng thành một nhà nước hữu hiệu, trách nhiệm, lành mạnh, phục vụ cho công ích.
Chúng ta sẽ phải chấm dứt lối quản lý tùy tiện bằng nghị quyết và chỉ thị để thiết lập một nhà nước dân chủ pháp trị đúng nghĩa.
Chúng ta sẽ phải thay thế bộ máy công an được quan niệm và tổ chức như một dụng cụ đàn áp của Đảng Cộng Sản bằng một bộ máy công an bảo vệ trật tự an ninh và dân quyền ; thay thế các tòa án được coi như cánh tay nối dài của công an bằng những tòa án độc lập chỉ có sứ mạng thể hiện luật pháp.
Chúng ta sẽ phải thay thế một nền giáo dục tuyên truyền, nhồi sọ và thiếu phẩm chất bằng một nền giáo dục khách quan, khai phóng và phẩm chất cao. Chúng ta coi giáo dục và đào tạo là cuộc đấu sống còn của đất nước.
Chúng ta kế thừa một đất nước suy kiệt toàn diện, trộm cướp lộng hành, tham nhũng đã thành định chế, dối trá và gian lận đã thành một phản xạ quốc gia, các bệnh truyền nhiễm lan tràn một cách không kiểm soát, tuổi trẻ thất học và bỏ học, con người suy nhược, bi quan và chán nản, chênh lệch giầu nghèo lộ liễu và thách đố, hàng chục triệu người sống trong cảnh nghèo khổ cùng cực, hàng triệu dân oan sống trong tức tưởi từ nhiều năm nay sau khi bị truất hữu đất và chỉ được bồi thường với giá cưỡng đoạt, môi trường sinh thái bị hủy hoại và ô nhiễm, chủ quyền và ngay cả đất đai đã mất nhiều về tay người ngoại quốc. Chúng ta sẽ phải biến đất nước đó thành một đất nước lương thiện và lành sạch, có kỷ cương, có đầy đủ chủ quyền, có lòng tin, có liên đới, có sức bật kinh tế và có sức thu hút đầu tư nước ngoài.
Chúng ta kế thừa một đất nước chồng chất hận thù do chiến tranh và các chính sách phân biệt đối xử để lại. Chúng ta sẽ phải hàn gắn những đổ vỡ mà không gây ra những đổ vỡ mới. Chúng ta sẽ phải phục hồi danh dự cho những người đã bị xúc phạm mà không xúc phạm những người khác, phải bồi thường thiệt hại cho những nạn nhân mà không tạo ra những nạn nhân mới.
Xã hội Việt Nam đang khủng hoảng niềm tin trầm trọng. Người dân, với lý do chính đáng, đồng hóa chính trị với thống trị, kinh doanh với móc ngoặc trục lợi. Giai đoạn chuyển tiếp phải là bước đầu quả quyết và thuyết phục của một cố gắng liên tục hòa giải quần chúng với chính trị và kinh doanh. Nó phải mở đầu một triết lý hoạt động chính trị mới và một cách kinh doanh mới, với những chính trị gia là những người đã chọn phục vụ xã hội thay vì làm giầu, những doanh nhân là những người hiểu biết, sáng tạo, dám và biết chấp nhận rủi ro.
Chúng ta cần minh định : vấn đề đặt ra không phải là đi tìm một công thức mầu nhiệm nào có thể biến đất nước thành giàu mạnh, không làm gì có một công thức như vậy. Vấn đề là từ những thực tại của đất nước và bối cảnh thế giới nhận diện những vấn đề cần được giải quyết ưu tiên và đề ra những giải đáp.
Mục tiêu của giai đoạn chuyển tiếp này là đặt nền tảng cho một chính quyền dân chủ lương thiện và trách nhiệm, tăng sản lượng quốc gia lên gấp đôi trong khoảng thời gian năm năm, đồng thời cải thiện được môi trường và giềng mối xã hội, hóa giải mọi hận thù và hiềm khích, giải tỏa những bế tắc tâm lý, thực sự đưa một Việt Nam hòa hợp vào quỹ đạo tiến bộ. Mục tiêu này có thể đạt được, và sẽ phải đạt được, bằng những chính sách và biện pháp không mâu thuẫn với những định hướng lớn đã vạch ra.
Chúng ta có quá nhiều vấn đề văn hóa xã hội trầm trọng và cấp bách cần giải quyết nhưng lại chỉ có những tài nguyên rất eo hẹp. Nếu chúng ta dành quá nhiều tài nguyên cho các vấn đề ấy thì chúng ta sẽ không còn tài nguyên để phát triển kinh tế và sẽ dẫm chân tại chỗ trong cảnh đói khổ. Ngược lại có những vấn đề văn hóa xã hội gay gắt đến độ nếu không được giải quyết sẽ triệt tiêu mọi cố gắng kinh tế. Phải nhìn nhận một thực tế phũ phàng là chúng ta sẽ còn phải chung sống với sự nghèo khổ cơ cực nhiều năm nữa. Trong hoàn cảnh ngân sách eo hẹp chúng ta sẽ phải thiết lập một thứ tự ưu tiên cho các vấn đề. Tinh thần chỉ đạo là giải quyết cấp bách những vấn đề tối cần thiết cho hòa giải dân tộc, an ninh xã hội và phát triển kinh tế, các vấn đề khác sẽ được giải quyết theo một thứ tự ưu tiên khác ngay khi khả năng kinh tế cho phép.
2. Những biện pháp chính trị
2.1. Trả chính quyền về cho nhân dân
Mọi người Việt Nam yêu nước và sáng suốt đều phải mong muốn cuộc chuyển hóa về dân chủ diễn ra trong hòa bình và trật tự, trong tinh thần hòa giải và hòa hợp dân tộc. Chúng ta sẽ làm mọi cố gắng để Đảng Cộng Sản tham gia vào tiến trình dân chủ hóa. Nhưng trong mọi trường hợp giai đoạn chuyển tiếp sẽ bắt đầu với một Hiến Ước Lâm Thời của Cộng Hòa Việt Nam trả lại chính quyền về cho nhân dân đồng thời long trọng xác nhận những quyền tự do căn bản kể cả quyền tự do ngôn luận và báo chí, quyền tự do thành lập và tham gia các tổ chức, quyền tự do bầu cử và ứng cử, quyền sở hữu đất. Hiến Ước Lâm Thời này sẽ tóm lược những nguyên tắc chứa đựng trong các định hướng lớn để xây dựng một nước Việt Nam dân chủ đa nguyên và sẽ hướng dẫn mọi hành động của chính phủ chuyển tiếp cho đến khi hiến pháp mới của Cộng Hòa Việt Nam đã được biểu quyết và đi vào áp dụng.
Việc cụ thể đầu tiên phải làm là phi chính trị hóa guồng máy chính quyền, quân đội và công an. Công chức và quân nhân có quyền gia nhập các tổ chức chính trị nhưng không được có hoạt động chính trị. Mọi sinh hoạt đảng phái trong mọi cơ quan hành chính, an ninh và quân sự của nhà nước sẽ bị nghiêm cấm. Bộ máy hành chính, quân đội và công an phải là những công cụ phi chính trị, hoàn toàn độc lập với mọi chính đảng, tuyệt đối tôn trọng hiến pháp, tuyệt đối phục tùng mọi chính quyền dân cử. Quân đội và công an sẽ trở lại với sứ mạng cao cả là bảo vệ đất nước, giữ gìn trật tự an ninh, và do đó cần được tách rời hẳn khỏi mọi hoạt động kinh doanh. Các công ty hiện do quân đội và công an làm chủ sẽ được giải tư. Những người đang làm việc tại các công ty đó nếu muốn có thể được giải ngũ để tiếp tục công việc.
Quân đội sẽ được hiện đại hóa về trang bị và huấn luyện, đồng thời cũng sẽ được tinh giản quân số. Ngân sách quốc phòng sẽ chủ yếu ưu tiên tăng cường hải quân và không quân.
Các tổ chức ngoại vi do Đảng Cộng Sản lập ra để mạo danh và khống chế xã hội dân sự -dù dưới danh xưng mặt trận, công đoàn hay hiệp hội- sẽ mất tất cả mọi vai trò cũng như quyền lợi chính thức và nếu tiếp tục tồn tại sẽ chỉ là những hiệp hội bình thường ngang hàng trước pháp luật với mọi tổ chức xã hội dân sự khác.
2.2. Thực hiện hòa giải và hòa hợp dân tộc
Một cố gắng phải bắt đầu ngay và tiếp tục trong nhiều năm là thực hiện đường lối hòa giải và hòa hợp dân tộc. Hòa giải và hòa hợp dân tộc là một quốc sách của giai đoạn chuyển tiếp và sẽ là triết lý chính trị của Việt Nam sau đó. Hòa giải và hòa hợp dân tộc đòi hỏi phải sòng phẳng với quá khứ và trân trọng đối với tương lai.
Mọi chính trị phạm sẽ được trả tự do và phục hồi quyền công dân ngay tức khắc.
Mọi người vì lý do chính trị, vì các chính sách đánh tư sản, cải cách ruộng đất, hay vì đã từng là công chức quân nhân của miền Nam mà đã bị giam cầm, hạ nhục sẽ được phục hồi danh dự và sẽ được bồi thường thiệt hại ít nhất là một cách tượng trưng.
Nhà nước sẽ nhân danh sự liên tục quốc gia nhận lỗi về những sai lầm trong quá khứ, nhất là đối với những người đã chết oan dù ở trong hàng ngũ nào và trong giai đoạn nào.
Những người đã bị tịch thu tài sản vì lý do chính trị sẽ được nhà nước nhận bồi hoàn, sự bồi hoàn thực sự sẽ được thi hành dần dần với thời gian theo khả năng kinh tế của nhà nước.
Mọi công dân có quyền đòi hỏi nhà nước xét lại những bản án mà họ hoặc thân nhân đã là nạn nhân nếu có bằng chứng rằng họ đã bị xử oan. Các thẩm phán bị chứng minh đã phản bội luật pháp và lương tâm chức nghiệp để cố ý xử án oan theo mệnh lệnh sẽ không được hành nghề thẩm phán nữa, trong trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy tố.
Mọi công dân bị truất hữu đất có quyền yêu cầu chính quyền xét lại trường hợp của mình để hoặc được trả lại đất hoặc được bồi thường xứng đáng hơn ; họ cũng có quyền tố giác những vụ cưỡng ép bán đất với giá thấp để trục lợi lạm dụng danh nghĩa lợi ích công cộng.
Người Việt hải ngoại, nếu muốn, được nhìn nhận quốc tịch Việt Nam, cho họ cũng như cho con cái sinh ra tại nước ngoài.
Một cơ quan đặc biệt, cấp bộ, sẽ được thành lập để thực hiện chính sách hòa giải dân tộc, đặc biệt là để nhận và giải quyết những hồ sơ khiếu nại và đòi bồi thường của dân chúng. Một ủy ban của quốc hội sẽ có trách nhiệm đảm bảo rằng mọi luật lệ và quy định không đi ngược với quốc sách hòa giải và hòa hợp dân tộc. Một hội đồng hòa giải và hòa hợp dân tộc, độc lập với chính quyền và gồm đại diện của các chính đảng, đại diện các tôn giáo, đại diện các sắc tộc và các nhân vật có uy tín thuộc xã hội dân sự sẽ được thành lập để giám sát việc thực hiện hòa giải và hòa hợp dân tộc.
Nhà nước sẽ nghiêm cấm mọi hành động trả thù báo oán và phân biệt đối xử. Mọi người Việt Nam dù có quá khứ nào đều được đối xử bình đẳng trong nghĩa vụ cũng như trong quyền lợi. Mọi công chức, quân nhân trên nguyên tắc sẽ được duy trì ở lại chức vụ đang giữ. Mọi thay đổi nhân sự đều sẽ phải có lý do khách quan và chính đáng.
Việc thực thi hòa giải và hòa hợp dân tộc sẽ cần một thời gian rất dài. Mọi biện pháp của nhà nước phải luôn luôn chứng tỏ thiện chí muốn thực sự hàn gắn những đổ vỡ do quá khứ để lại, để mọi người Việt Nam hài lòng bắt tay nhau xây dựng đất nước.
Để chính sách hòa giải và hòa hợp dân tộc có nền tảng chính đáng và thêm sức mạnh, một đạo luật về hòa giải và hòa hợp dân tộc sẽ được soạn thảo để toàn dân biểu quyết qua trưng cầu dân ý.
2.3. Ban hành một hiến pháp mới cho Cộng Hòa Việt Nam và tu chỉnh luật pháp
Hiến pháp này sẽ do một quốc hội lập hiến, cơ chế đầu tiên được bầu ra, biểu quyết. Hiến pháp này phù hợp với chế độ chính trị đa nguyên, đại nghị và tản quyền đã được chọn lựa và trình bày, và sẽ không được mang bất cứ một quy chiếu nào về một chủ nghĩa, một tôn giáo hay một chính đảng nào. Nó cũng sẽ khẳng định sự hội nhập dứt khoát và trọn vẹn của Việt Nam vào cộng đồng thế giới ; Tuyên Ngôn Nhân Quyền Phổ Cập của Liên Hiệp Quốc và các công ước đính kèm sẽ được coi là thành phần khăng khít của hiến pháp Việt Nam. Án tử hình sẽ được bãi bỏ vì nó phản văn minh và thực ra nó cũng không có cái hiệu lực mà sự dã man của nó có thể làm ta lầm tưởng. Tội "phản quốc" sẽ được xóa bỏ trong ngôn ngữ luật pháp Việt Nam. Sau khi hiến pháp mới đã biểu quyết xong, quốc hội lập pháp -có thể là ngay chính quốc hội lập hiến biểu quyết tự biến thành quốc hội lập pháp nếu hoàn cảnh cho phép- sẽ biểu quyết các bộ luật căn bản. Tinh thần chỉ đạo cho việc soạn thảo các bộ luật căn bản này là giản dị, sáng sủa, dễ hiểu và dễ tôn trọng trong bối cảnh đất nước. Các đạo luật đầu tiên không nhất thiết phải hoàn chỉnh. Điều quan trọng là đặt những nền tảng lành mạnh cho sinh hoạt quốc gia, các đạo luật sau đó sẽ được bổ túc thêm để càng ngày càng đầy đủ và hoàn chỉnh. Các đạo luật hiện hành sẽ được rà soát lại ; một số đạo luật mới có thể xuất phát từ các đạo luật hiện hành, sau khi đã loại bỏ các quy chiếu về chủ nghĩa xã hội và Đảng Cộng Sản, và các điều khoản phản dân chủ hay trái ngược với các quyền tự do hiến định.
2.4. Bắt đầu đem tản quyền vào thực tế
Ngay sau đó cần đem tản quyền vào sinh hoạt chính trị. Điều này có nghĩa là cần một đạo luật tổ chức lãnh thổ quy định quyền hạn của các vùng, số vùng, ranh giới của từng vùng và một lịch trình bầu cử và thành lập các chính quyền địa phương. Nguyên tắc chỉ đạo là các vùng sẽ gồm tỉnh sẵn có giáp ranh với nhau và phải khá thuần nhất về mặt địa lý, giao thông, cấu tạo sắc tộc, chức năng kinh tế, và phải có diện tích và dân số đầy đủ để có thể là những thực thể tồn tại và phát triển được. Một mục tiêu quan trọng mà chính quyền dân chủ tìm kiếm và dồn cố gắng để đạt tới qua chính sách tản quyền là giảm một cách đáng kể sự tập trung dân số quá đáng hiện nay tại hai thành phố Hà Nội và Sài Gòn.
2.5. Giữ đất nước Việt Nam cho người Việt Nam
Từ nhiều năm nay, chính quyền cộng sản đã làm ngơ, thậm chí cố tình, để nhiều vùng đất có giá trị chiến lược lọt vào tay người ngoại quốc. Việc mua bán đất này, nhiều khi được thực hiện qua trung gian của những người Việt cho mượn tên đứng làm chủ, là một mất mát lớn cho đất nước. Nhiều khu rừng đầu nguồn có tầm quan trọng chiến lược cao đã bị chính quyền cho nước ngoài thuê dài hạn và đã gần như trở thành những khu của nước ngoài trên lãnh thổ Việt Nam. Nhiều khu sinh sống gần như của riêng người nước ngoài cũng đã hình thành trên thực tế. Tình trạng này không thể dung túng. Cần duyệt xét lại những sang nhượng đất để chặn đứng vụ bán đất mờ ám cho người ngoại quốc. Những khu đất chuyển nhượng bất chính sẽ bị thu hồi, trong trường hợp nghiêm trọng có thể bị tịch thu không bồi hoàn.
Một biện pháp vừa dung hòa được nhu cầu thu hút tư bản vừa giữ được đất Việt cho người Việt là không những cho phép mà còn khuyến khích người Việt định cư ở nước ngoài có quốc tịch Việt Nam mua nhà và đất. Đó cũng là biện pháp để gắn bó người Việt hải ngoại với quê hương.
Quan trọng hơn nữa là rà soát lại các hiệp ước mà đảng và nhà nước cộng sản đã ký với nước ngoài, nhất là những hiệp ước mà nội dung chưa được công bố. Những hiệp ước chỉ do Đảng Cộng Sản Việt Nam ký kết với nước ngoài sẽ bị tuyên bố tức khắc là vô giá trị ; những hiệp ước do đại diện nhà nước cộng sản ký nhưng không được quốc hội thông qua hay không được công bố trước nhân dân cũng sẽ bị phủ nhận. Chỉ những hiệp ước phù hợp với quyền lợi dân tộc mới được duy trì, sau khi đã thương thuyết lại nếu cần.
3. Những biện pháp văn hóa xã hội
Những vấn đề gay gắt nhất và cấp bách nhất đang đặt ra cho đất nước không phải là những vấn đề kinh tế mà là những vấn đề văn hóa xã hội.
3.1. Tăng cường trật tự an ninh
Mặc dù không có nội chiến và nội loạn, Việt Nam ngày hôm nay trên thực tế đang dần dần trở thành một trong những nước thiếu an ninh nhất thế giới. Mối đe dọa an ninh đầu tiên chính là đảng và nhà nước cộng sản. Bắt người trái phép, giam cầm và đánh đập dã man đã trở thành thông lệ. Tình trạng thiếu an ninh cũng do những thành phần bất hảo ngày càng đông đảo và ngày càng lộng hành, trong nhiều trường hợp với sự bao che của công an. Dĩ nhiên những tệ đoan xã hội là sản phẩm tự nhiên của xã hội bế tắc hiện nay và chắc chắn sẽ giảm sút với sự trở lại của hy vọng và niềm tin, nhưng dầu sao đi nữa thì đất nước ta cũng sẽ còn bất ổn trong một thời gian khá lâu và an ninh trật tự sẽ là một vấn đề nhức nhối cho một chính quyền dân chủ vừa được thành lập. Bảo đảm trật tự an ninh không có nghĩa là giới hạn tự do mà còn là một điều kiện bắt buộc để có tự do thực sự.
Luật pháp cần nghiêm minh chứ không cần phải khe khắt, và nhất là không cần phải hung bạo.
Mọi người Việt Nam đến tuổi trưởng thành đều được cấp thẻ căn cước và giấy thông hành, có quyền ở bất cứ nơi nào mình muốn và di chuyển tự do trên lãnh thổ hay ra nước ngoài.
Luật pháp không rõ ràng cũng là một nguyên nhân đưa đến phạm pháp. Trong tương lai đất nước ta cần một luật pháp thật giản dị, thật dễ hiểu và dễ tôn trọng nhưng cũng rất nghiêm khắc với những sai phạm.
Chính quyền hiện nay có rất nhiều công an, nhưng công an được sử dụng trước hết vào việc bảo vệ độc quyền chính trị của Đảng Cộng Sản thay vì bảo vệ trật tự an ninh, để đàn áp những khát vọng tự do dân chủ hơn là để ngăn chặn những tệ đoan xã hội. Bởi vậy ngay trong giai đoạn chuyển tiếp một phần lớn các cơ quan công an tình báo, bảo vệ chính trị sẽ được chuyển qua lực lượng bảo vệ trật tự an ninh và môi trường. Việc tăng cường trật tự an ninh như vậy chủ yếu là một sự cải tổ guồng máy an ninh. Sự cải tổ này không những không tốn kém mà còn có thể tiết kiệm rất nhiều cho ngân sách. Một chính quyền Việt Nam thực sự dân chủ, không có nhu cầu đàn áp đối lập có thể giảm ngân sách an ninh và đồng thời tăng cường đáng kể trật tự xã hội.
3.2. Khắc phục tham nhũng và các tệ nạn xã hội
Chúng ta hiện đang chứng kiến một quan hệ nhập nhằng giữa chính quyền cộng sản và các băng nhóm làm ăn bất chính được sự bao che của quan chức nhà nước. Buôn lậu, trốn thuế, kinh doanh bất hợp pháp trở thành bình thường. Tệ trạng này phải chấm dứt vì nó là một thách thức đối với quốc gia, một mất mát lớn cho ngân sách và một cản trở nguy hiểm cho kinh doanh đúng đắn.
Chống tham nhũng sẽ được dành ưu tiên cao nhất của giai đoạn chuyển tiếp bởi vì nếu không đẩy lùi được tham nhũng thì bất cứ chính sách quốc gia nào, dù hoàn chỉnh đến đâu cũng sẽ thất bại. Tệ tham nhũng ngày nay đã đạt tới một mức độ ngạt thở. Nguyên nhân chính của tham nhũng trước hết là chính bản chất của chế độ độc tài toàn trị trong đó việc bổ nhiệm và thay thế các quan chức hoàn toàn không tùy thuộc vào quần chúng và dư luận. Thêm vào đó là guồng máy nhà nước áp đảo và kềnh càng, là luật lệ rườm rà, mâu thuẫn cho phép những giải thích chủ quan, thiên vị và tùy tiện đồng thời khuyến khích sự câu kết thành băng đảng để bao che lẫn nhau giữa các quan chức.
Chính quyền cộng sản là nguyên nhân của tham nhũng, do đó một giai đoạn thuận lợi để chống tham nhũng sẽ mở ra ngay khi một chính quyền dân chủ đã thay thế chính quyền cộng sản. Vấn đề của chính quyền chuyển tiếp là giáng cho tham nhũng một đòn chí tử và không cho nó gượng dậy sau đó. Tham nhũng là lợi dụng công quyền, do đó muốn chống tham nhũng trước hết phải giảm trọng lượng của quyền lực nhà nước, nghĩa là phải thay thế guồng máy nhà nước nặng nề và toàn quyền bằng một nhà nước nhẹ và quyền lực giới hạn. Sau đó cần một luật pháp giản dị, minh bạch khiến người dân biết chắc chắn những gì mình có thể làm và những gì mình không được làm và không còn là những con tin của các quan chức nhà nước. Để đánh dấu một giai đoạn mới chính quyền dân chủ sẽ phải có những biện pháp gây ấn tượng mạnh như cấm tuyệt đối công chức không được nhận quà cáp trong bất cứ trường hợp nào, buộc mọi công chức phải kê khai tài sản hàng năm, buộc mọi cơ quan kiểm điểm định kỳ kết quả của cố gắng chống và ngăn ngừa tham nhũng, v.v.
Chính quyền dân chủ sẽ thẳng tay tiêu diệt các băng đảng xã hội đen. Chúng sẽ không được hưởng bất cứ một sự khoan dung nào trong bất cứ trường hợp nào vì bất cứ lý do nào.
Chống tham nhũng cũng như chống buôn lậu và các tệ nạn xã hội khác cần phải có quyết tâm nhưng cũng cần có lòng tin và hậu thuẫn của toàn dân. Một trong những đồng minh của ta trong trận chiến cam go này là tự do ngôn luận. Trong một chế độ thực sự tự do, nạn tham nhũng và hà hiếp dân chúng nếu không bị dẹp hẳn thì cũng phải rút xuống ở một mức độ thấp. Sự tố cáo của những người công dân tự do biết rõ mọi quyền của mình là vũ khí chống tham nhũng hiệu lực nhất.
Mọi sáng kiến sẽ được hoan nghênh để tranh thủ sự hưởng ứng tích cực của toàn dân vào cố gắng lành mạnh hóa quốc gia này.
3.3. Bãi bỏ hoàn toàn mọi chính sách và biện pháp kiểm duyệt
Hiến Ước Lâm Thời cũng như hiến pháp mới sau đó sẽ long trọng nhìn nhận quyền tự do sáng tác và phát hành sách báo và văn hóa phẩm, đồng thời cấm chỉ mọi đạo luật theo chiều hướng kiểm duyệt. Trong nước Việt Nam tương lai sẽ không thể có một sự giới hạn nào về tự do phát biểu. Luật pháp sẽ chỉ chế tài những phát biểu trắng trợn kêu gọi bạo lực, xúc phạm đến danh dự và quyền lợi của các công dân hay các đoàn thể công dân và bị chính các cá nhân hay đoàn thể này khởi kiện. Các hiệp hội công dân như vậy sẽ nắm một vai trò then chốt trong việc bảo vệ sự lành mạnh của văn hóa. Chúng ta đừng quên rằng xã hội dân sự là nền tảng của thể chế dân chủ đa nguyên.
3.4. Bảo đảm sự khách quan của giáo dục và một trình độ văn hóa tối thiểu cho mọi công dân
Sẽ không có vấn đề nhà nước áp đặt sách giáo khoa chính thức. Quyền sáng tác sách giáo khoa sẽ không bị giới hạn và quyền chọn sách giáo khoa hoàn toàn thuộc các nhà giáo. Một định chế độc lập với chính quyền, xuất phát từ các nhà giáo, sẽ soạn thảo ra những sách giáo khoa đầu tiên, và sau đó có thẩm quyền giới thiệu, nhưng không áp đặt, với các nhà giáo những sách nào có phẩm chất đầy đủ để có thể được dùng làm sách giảng dạy. Giáo dục là một đầu tư chiến lược rất tốn kém của đất nước vì vậy nó phải thuần túy hướng về mục tiêu truyền bá kiến thức và mở mang trí tuệ chứ không thể bị lợi dụng cho những tuyên truyền một chiều.
Một chú trọng đặc biệt dành cho việc giảng dạy Việt văn. Đó là điều mà ta không thể tiết kiệm được bởi vì một trình độ văn hóa tối thiểu và một khả năng truyền thông tối thiểu vừa là điều kiện không có không được cho phát triển kinh tế, vừa là một điều kiện cần thiết cho sự ổn vững của xã hội, cho hòa bình giữa những con người.
Từ nhiều năm nay chính quyền cộng sản hầu như đã bỏ rơi hoàn toàn mọi cố gắng về giáo dục. Chúng ta đã mất đi rất nhiều học sinh, sinh viên và phẩm chất của giáo dục ở mọi cấp đã sút giảm trầm trọng, nhất là từ khi chế độ cộng sản thực hiện chính sách kinh tế thị trường hoang dại. Phải thi hành cưỡng bách giáo dục và giáo dục miễn phí ít nhất tới hết lớp 9. Rất có thể là ngân sách sẽ không cho phép tuyển dụng đủ số giáo chức cần có, trong trường hợp này chúng ta cần phát động một phong trào liên đới quốc gia về văn hóa, sinh viên tiếp tay dạy học sinh, lớp trên tiếp tay dạy lớp dưới trong tinh thần tình nguyện hay với thù lao tượng trưng. Cũng cần lưu ý rằng tình trạng bi đát của ngành giáo dục hiện nay không khó khắc phục. Sự xuống cấp của giáo dục hiện nay phần chính do chính sách của nhà nước cộng sản. Giáo dục bị xem là dịch vụ kiếm tiền cho nhà nước thay vì một đầu tư vào tương lai. Nhà nước cộng sản cũng không phân biệt giáo dục với tuyên truyền. Học sinh bị nhồi sọ những kiến thức mà cả người dạy lẫn người học đều biết là sai và vô ích. Thêm vào đó sự bế tắc của kinh tế cũng như sự băng hoại của xã hội khiến cho thanh thiếu niên và phụ huynh không biết học để làm gì. Tất cả những nguyên nhân đó sẽ tan biến dưới một chế độ tôn trọng tự do, tôn trọng con người và coi giáo dục và đào tạo là cuộc chiến đấu sống còn của dân tộc.
3.5. Cải thiện môi trường và tổ chức đất nước như một thành phố lớn
Chúng ta là một quốc gia đã bị quá nhiều tàn phá, do đó chúng ta phải gìn giữ và bảo trì cẩn trọng các di tích lịch sử và các danh lam thắng cảnh. Đó là những tài sản quý báu, những nguồn tự hào và là những gạch nối gắn bó người Việt Nam với nhau. Việc trùng tu các di tích này sẽ không tốn kém lắm vì số lượng ít ỏi, và cũng có thể không tốn kém gì hết cho nhà nước. Chúng ta sẽ cho đấu thầu quyền khai thác và nghĩa vụ bảo trì một số di tích và thắng cảnh có giá trị du lịch cho các công ty tư nhân Việt Nam, sẽ giao phó một số di tích có tính tôn giáo cho các giáo hội.
Nước ta đất hẹp người đông nên phải được quan niệm và tổ chức như một thành phố lớn, nghĩa là sạch, đẹp và an ninh, với cơ sở hạ tầng, các cơ quan hành chính, pháp luật, văn hóa, giáo dục, y tế trải đều trên khắp lãnh thổ thay vì tập trung vào những thành phố lớn -nhất là Hà Nội và Sài Gòn - như hiện nay, với các khu rừng được săn sóc như những công viên, những nơi gặp gỡ và tiêu khiển của các công dân bình đẳng.
Cần quy định và thực hiện nghiêm minh những tiêu chuẩn về xây dựng để ngăn chặn việc xây cất thiếu an toàn hoặc xô bồ làm hại cảnh quan. Du lịch sẽ là một sinh hoạt kinh tế quan trọng và chúng ta khó hình dung kỹ nghệ du lịch có thể thành công nếu đất nước ta không đẹp.
Chính sách đánh bắt vô tổ chức hiện nay đã làm suy giảm trầm trọng nguồn hải sản của ta. Chúng ta cần có ngay những quy định giản dị, minh bạch và được áp dụng triệt để nhằm cứu vùng biển và cứu nguồn hải sản. Phong trào phá rừng bán gỗ bừa bãi -vẫn còn tiếp tục- đang có cơ nguy biến nước ta thành cằn cỗi ; phong trào này phải được chặn đứng ngay tức khắc. Việc phục hồi lại cây rừng vừa cần nhiều vốn lại vừa cần sự bảo vệ và chăm sóc đều đặn cho nên có thể ngân sách nhà nước không cáng đáng nổi. Cần nghiên cứu giải pháp giao khoán từng vùng rừng, từng khu rừng cho các công ty tư nhân Việt Nam phục hồi và khai thác, với những quyền lợi và những cam kết rõ rệt.
Song song với cố gắng phát triển công nghiệp cũng phải có những quy định rõ ràng về cách xử lý các loại phế liệu.
Đình chỉ tức khắc và vĩnh viễn dự án khai thác bô-xít tại Tây Nguyên.
Đình chỉ các dự án xây dựng các nhà máy điện nguyên tử chừng nào các kỹ thuật xử lý an toàn chất thải vẫn chưa được tìm ra và Việt Nam chưa đủ khả năng bảo đảm an ninh tuyệt đối trong việc điều hành các nhà máy.
4. Những biện pháp kinh tế
Về mặt kinh tế việc đầu tiên mà một chính quyền dân chủ phải làm là chấm dứt lối cai trị bằng nghị quyết, thông cáo, quyết định, chỉ thị và thay vào đó bằng những luật lệ rõ ràng, minh bạch và ổn vững. Một bộ luật kinh doanh mới là điều không thể thiếu và cũng không thể đợi. Đồng thời chúng ta cần tập trung cố gắng quốc gia vào những vấn đề cấp bách.
4.1. Giải tư đại bộ phận các xí nghiệp quốc doanh và tư hữu hóa ruộng đất
Nhà nước không có chức năng sản xuất xe, bán quần áo, mở công ty du lịch và cửa hàng ăn uống, quản lý khách sạn và vũ trường. Những công ty quốc doanh, nông trường quốc doanh làm mất tinh thần chấp nhận rủi ro, làm trì trệ các sáng kiến và làm mất tinh thần trách nhiệm. Chúng ta coi tư doanh là nền tảng của kinh tế quốc gia, do đó giải tư các xí nghiệp quốc doanh và tư hữu hóa ruộng đất là một chính sách cốt lõi của giai đoạn chuyển tiếp. Kinh nghiệm của các nước chuyển hóa về kinh tế thị trường cho thấy việc giải tư phải được thực hiện với tất cả cảnh giác để tránh tệ nạn đầu cơ, tẩu tán tài sản quốc gia, làm xuống cấp các xí nghiệp cần giải tư.
Chúng ta sẽ giải tư tức khắc tất cả mọi công ty, xí nghiệp quốc doanh có thể giải tư được, nghĩa là đang hoạt động một cách bình thường trong một ngành không có bí mật quốc phòng, để đem lại cho kinh tế một sinh lực mới.
Chúng ta sẽ xúc tiến ngay việc tư hữu hóa ruộng đất theo nguyên tắc trả quyền sở hữu lại cho những người đang canh tác trên đất của mình, tùy trường hợp cấp không hoặc bán lại cho nông dân những đất đai đang được nhà nước giao phó. Dứt khoát bãi bỏ chủ trương nhà nước thống nhất quản lý đất.
Nguyên tắc chỉ đạo của chính sách giải tư và tư hữu hóa ruộng đất là những gì tư nhân có thể làm được nhà nước sẽ không làm. Chính sách này sẽ phải hoàn tất về cơ bản sau năm năm.
4.2. Khuyến khích tối đa đầu tư kể cả đầu tư từ nước ngoài
Bãi bỏ từng bước các luật đầu tư và doanh nghiệp hiện nay vì chúng còn quá gò bó và vì chúng dành cho người ngoại quốc những quyền mà người Việt Nam không có, chúng còn chia rẽ người trong nước với người sống ở nước ngoài. Trong tương lai người đầu tư nước ngoài sẽ có tất cả mọi quyền mà họ đang có và sẽ có nhiều tự do hơn hẳn hiện nay nhưng sẽ không thể có những quyền mà người Việt Nam không có. Thời gian để hoàn tất mọi thủ tục thành lập công ty sẽ không thể quá một tuần lễ. Cần nhận thức giá trị rất tương đối của các bộ luật nâng đỡ đầu tư. Nếu những đặc quyền chỉ có hiệu lực ngắn hạn thì luật đầu tư chỉ lôi kéo được những đầu tư hời hợt, còn nếu những đặc quyền về đầu tư có hiệu lực dài hạn thì luật đầu tư sẽ có khuynh hướng trở thành luật lệ bình thường. Vả lại, quyết định đầu tư chỉ tùy thuộc rất ít vào những biện pháp khuyến khích và tùy thuộc rất nhiều vào bối cảnh chính trị và kinh tế.
4.3. Dồn cố gắng cho hai công trình giao thông chiến lược
Trong cố gắng tăng cường và cải thiện cơ sở hạ tầng, hai công trình lớn mà chúng ta phải bắt đầu ngay và phải tiếp tục trong nhiều năm, qua nhiều giai đoạn, là công trình hiện đại hóa và mở rộng theo đúng tiêu chuẩn quốc tế đường xe lửa Thống Nhất và công trình xa lộ hóa quốc lộ Xuyên Việt nối liền Hà Nội và Sài Gòn. Đây là những công trình vừa tối cần thiết cho các hoạt động kinh tế, vừa cụ thể hóa sự thống nhất của đất nước, lại vừa tạo nhiều công ăn việc làm trên khắp lãnh thổ. Những dự kiến hiện nay cho hai công trình này còn ở mức rất thấp so với nhu cầu của nước ta mà phần lớn sinh hoạt tập trung dọc theo trục giao thông này. Mở rộng và hiện đại hóa hai công trình này cũng là điều cần thiết cho dự án xây dựng và khai thác cảng Cam Ranh, một dự án trọng điểm mà ta sẽ tiến hành mạnh mẽ trong nhiều năm để đem lại sức mạnh kinh tế cho cả nước và cho miền Trung, miền nhiều triển vọng nhất của đất nước do vị trí bờ biển nhưng hiện nay là vùng kém mở mang nhất.
Với hình thể rất đặc biệt của nước ta cũng như với giai đoạn lịch sử khó khăn gần đây xa lộ Xuyên Việt phải vừa là trục giao thông chính vừa là một thắng cảnh vĩ đại làm biểu tượng cho sự thống nhất tốt đẹp và bền vững của đất nước.
5. Những nguồn tài chính của cố gắng phục hưng
Một chương trình phục hưng dù khiêm nhường đến đâu cũng đòi hỏi rất nhiều chi phí. Những mục tiêu cho giai đoạn chuyển tiếp cũng rất tham vọng. Chúng ta sẽ gặp nhiều khó khăn, nhưng chúng ta cũng sẽ có những nguồn tài trợ.
Trước hết là chấm dứt những phí phạm do chính quyền cộng sản tạo ra mà phí phạm lớn nhất là do chính Đảng Cộng Sản Việt Nam. Hiện nay hàng trăm ngàn người được trả lương chỉ để làm việc cho bộ máy của Đảng Cộng Sản. Hàng ngàn nhà và phòng ốc bị chiếm dụng trái phép làm trụ sở, văn phòng cho các chi bộ đảng. Cán bộ, đảng viên tham nhũng lợi dụng quyền thế biển thủ một phần quan trọng tổng sản lượng quốc gia. Trong tương lai khi Đảng Cộng Sản phải chấp nhận một chỗ đứng bình thường ngang hàng với các chính đảng khác, nhà nước sẽ tiết kiệm được một khoản ngân sách lớn, giải tỏa một nguồn nhân lực lớn và thu hồi một số tài sản lớn.
Nguồn tài trợ thứ hai là do sự tiết giảm ngân sách an ninh quốc phòng. Chúng ta không có ý đồ chinh phục nước nào và ngược lại cũng không còn lo ngại bị chinh phục bằng quân sự. Sự phòng vệ các vùng biên giới, biển và hải đảo cũng không cần đến một lực lượng bộ binh đông đảo như hiện nay mà cần một quân đội cơ giới tinh nhuệ, chủ yếu là không quân và hải quân. Guồng máy công an -chính thức và phụ trợ- hiện nay của nhà nước cộng sản có thể gồm trên hai triệu người nhưng trước hết nhằm bảo vệ Đảng Cộng Sản và đàn áp những nguyện vọng dân chủ. Một nhà nước dân chủ thực sự có thể giảm không những một phần quan trọng chi phí mà còn tăng cường hẳn khả năng bảo vệ lãnh thổ và duy trì trật tự an ninh.
Nguồn tài trợ thứ ba là do sự giải tư các xí nghiệp quốc doanh. Như đã trình bày ở phần trên, mục đích chính của chính sách giải tư là hợp lý hóa và lành mạnh hóa sinh hoạt kinh tế. Tuy vậy chương trình giải tư cũng sẽ đem lại một tài nguyên quan trọng.
Nguồn tài trợ thứ tư do sự đóng góp tích cực hơn của cộng đồng Việt Nam hải ngoại sau khi một chế độ dân chủ thực sự, phù hợp với nguyện vọng sâu xa của đồng bào hải ngoại đã được thiết lập. Khối người Việt hải ngoại, với trên ba triệu người, phần lớn định cư tại các nước phát triển và một thu nhập thường niên trên 50 tỷ USD có khả năng tiết kiệm 10 tỷ USD mỗi năm. Nhưng cộng đồng người Việt hải ngoại không chỉ là một nguồn đầu tư mà còn có thể có những đóng góp quan trọng khác về văn hóa, khoa học và kỹ thuật. Một khi quan hệ với trong nước đã được bình thường hóa, cộng đồng người Việt hải ngoại sẽ là một đòn bẩy lớn cho cố gắng phát triển đất nước.
Nhưng nguồn tài trợ quan trọng nhất và càng ngày càng dồi dào hơn là do chính sự phát triển của kinh tế. Hiện nay rất nhiều ngành nghề bị tê liệt, rất nhiều tài năng bị triệt tiêu do bị cấm cản hay sách nhiễu. Trả lại tự do kinh doanh thực sự cho dân chúng với những bảo đảm của một chế độ dân chủ pháp trị chân chính là ta đã khai thông được nhiều sinh lực mới và có thể chờ đợi những đóng góp mới. Chính sách kinh tế đúng đắn và lương thiện này cũng sẽ có khả năng động viên nguồn tài chính còn lại trong nhân dân. Không có sức mạnh nào lớn hơn sức mạnh mà chúng ta sẽ có nhờ giải tỏa và động viên sinh lực của một dân tộc gần 100 triệu người cần mẫn. Chúng ta có quyền chờ đợi những thành quả nhanh chóng và to lớn. Mục tiêu tăng gấp đôi tổng sản lượng quốc gia trong vòng năm năm của giai đoạn chuyển tiếp đòi hỏi một tỷ lệ tăng trưởng 15% mỗi năm nhưng đó là một mục tiêu trong tầm tay vì chúng ta là một nước bờ biển với một vị trí thuận lợi và một dân tộc cần mẫn, khả năng lôi kéo đầu tư nước ngoài rất lớn. Đó là tỷ lệ mà ngay cả các tỉnh duyên hải của Trung Quốc cũng đã đạt được dù dưới chế độ cộng sản. Hơn nữa nước ta còn rất nhiều tiềm năng chưa khai thác. Chúng ta tụt hậu không phải vì khó khăn khách quan mà vì sự tồi dở và tham nhũng của chính quyền cộng sản.
6. Chuyển tiếp về dân chủ sẽ thành công, đất nước sẽ vươn lên
Chúng ta có quyền hy vọng và lạc quan. Đất nước ta tuy có vấp ngã nhưng vẫn còn khả năng đứng dậy và đi tới.
Chúng ta không cần trông đợi ở một phép mầu hay một ân huệ nào cả. Phép mầu ấy chúng ta có thể tự tạo ra cho mình, ân huệ ấy chúng ta có thể tự ban cho mình một cách giản dị.
Bình thường hóa quan hệ giữa người Việt Nam với nhau. Long trọng xác nhận đất nước là của mọi người chứ không phải là của riêng một đảng hay một chủ nghĩa nào. Nhìn nhận chỗ đứng ngang nhau cho mọi người và cho mỗi người. Cởi bỏ những xiềng xích của hận thù và bất dung để nhìn nhau như anh em. Đem lại lạc quan và niềm tin ở một nhà nước thành tín và lương thiện. Đem lại những đảm bảo rõ rệt, chắc chắn cho quyền tư hữu và quyền kinh doanh. Thi hành triệt để những đạo luật được thảo luận và quy định một cách lương thiện. Quyết tâm bài trừ tham nhũng và những tệ đoan xã hội đang phá hoại cơ thể quốc gia. Tất cả những điều này chúng ta đều có thể làm được và có thể làm ngay được. Rồi chúng ta sẽ thấy đất nước này thay da đổi thịt, rồi chúng ta sẽ thấy dân tộc này vùng dậy chồm tới chinh phục tương lai. Chúng ta sẽ khám phá ra sự mầu nhiệm của những giá trị rất đơn giản như tự do dân chủ, hòa hợp dân tộc. Chúng ta sẽ thấy là một chế độ dân chủ pháp trị thành công ngay cả trong những điều kiện kỹ thuật, văn hóa, xã hội và nhân sự khó khăn vì có khả năng tự điều chỉnh và cải tiến. Đất nước nhất định sẽ đứng dậy, đi tới và tiến lên rất mạnh mẽ.
Trích Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai
(Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên)

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét