Thế giới vẫn nhùng nhằng trước cuộc xâm lược Nga vào lãnh thổ Ukraine (Thu Hằng)

tháng 3 02, 2026 ,

Thế giới thêm phân cực vì cuộc chiến Ukraine, đẫm máu nhất từ Thế Chiến II

Thu Hằng, RFI, 24/02/2026

Đã xa rồi thời kỳ "toàn cầu hóa hạnh phúc", chuỗi cung ứng thế giới bị suy yếu từ đại dịch Covid-19 và thương chiến Mỹ-Trung. Thế nhưng, cuộc chiến do Nga phát động, xâm lược Ukraine cách đây tròn bốn năm - ngày 24/02/2022, càng thúc đẩy sự cạnh tranh địa-chính trị và chia rẽ sâu sắc thế giới.

Hình minh họa : từ trái qua, chân dung các tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Mỹ Doanald Trump và Nga Vladimir Putin AFP – Saul Loeb, Maxim Shemetov

Trong bốn năm, chiến tranh Ukraine, cùng với hệ quả tồn đọng từ những cuộc khủng hoảng trước, đã gây ra "cuộc khủng hoảng đa chiều" tạo ra một thế giới hỗn loạn. Trong số những lĩnh vực bị thay đổi đáng kể, nhật báo kinh tế Pháp Les Echos ngày 24/02 nhấn mạnh đến ba điểm lớn.

Chuỗi cung ứng bị xáo trộn, lạm phát gia tăng

Thứ nhất, cuộc xung đột Nga-Ukraine đã gây thêm gián đoạn các chuỗi sản xuất được hình thành trong thời kỳ toàn cầu hóa và gia tăng áp lực lạm phát. Các tuyến thương mại truyền thống đã phải thích ứng với thực tế mới này : Đó là "một thế giới khan hiếm, cạnh tranh và ganh đua, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trở nên bấp bênh", thay vì "một thế giới dồi dào nguyên liệu thô, năng lượng, lao động và lạm phát thấp", theo nhận định của bà Sylvie Matelly, giám đốc Viện Jacques Delors, khí giới thiệu số mới nhất của Tạp chí Kinh tế Tài chính - Revue d’économie financière (REF) tại trụ sở Ngân hàng Pháp.

Khoảng cách gia tăng giữa khối Đông - Tây, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính

Thứ hai, chiến tranh Ukraine đã làm gia tăng thêm khoảng cách giữa khối phương Tây - chủ yếu là Mỹ và Châu Âu - và khối tập trung quanh Nga và Trung Quốc. Trong lĩnh vực tài chính quốc tế, điều này dẫn đến sự phân mảnh và phân đoạn lớn hơn.

Luiz Awazu Pereira Da Silva, giáo sư kinh tế tại Trường Khoa học Chính trị - Sciences Po Paris, giải thích : "Sự chia rẽ này đã tồn tại trước cuộc xung đột Ukraine. Nhưng các lệnh trừng phạt của Mỹ và Châu Âu đối với Nga, đặc biệt là việc phong tỏa tài sản của Nga và gạt các ngân hàng Nga ra khỏi hệ thống thanh toán liên ngân hàng SWIFT, đã thúc đẩy việc hình thành và phát triển các hệ thống thanh toán thay thế, đặc biệt là do Trung Quốc và Nga sáng lập".

Trên thực tế, Washington chọn cách thay đổi luật chơi của thế giới trước đây. Trong "thế giới đó", đô la Mỹ được coi là đồng tiền dự trữ quốc tế, và các hệ thống thanh toán phương Tây được coi là tài sản chung toàn cầu mà mọi người có thể tự do sử dụng. Điều này giải thích cho sự gia tăng tâm lý nghi ngờ đồng đô la và trái phiếu Mỹ, cũng như việc các ngân hàng trung ương quốc tế đổ xô dự trữ vàng để tự vệ trước khả năng Mỹ ban hành trừng phạt.

Cả thế giới tăng tốc chạy đua vũ trang

Quan sát thứ ba được nhật báo kinh tế Les Echos ghi nhận là xung đột Nga-Ukraine đã làm bùng phát cuộc chạy đua vũ trang. Rất nhiều nước dự kiến gia tăng chi tiêu quân sự trong bối cảnh tài chính công gặp khó khăn.

Ông Bruno Cabrillac, tổng giám đốc Ferdi, và Pierre Jaillet, nhà nghiên cứu cộng tác viên tại Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược - IRIS, nhận xét trên Tạp chí Kinh tế Tài chính : "Cuộc khủng hoảng đa chiều đã biện minh cho những ngân sách khổng lồ và làm gia tăng nợ công vốn đã diễn ra trong nhiều thập niên ở hầu hết các nước phát triển. Nợ công leo thang làm giảm khả năng xoay xở của những nước đó vào lúc cần huy động nguồn tài chính khổng lồ cho quá trình chuyển đổi khí hậu và tái vũ trang, đặc biệt là ở Châu Âu".

Thêm vào đó, chiến tranh ở Đông Âu gây xáo trộn thêm các thể chế đa phương, như Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế - FMI, Ngân Hàng Thế Giới, Tổ Chức Thương Mại Thế Giới, cũng như các diễn đàn G20 hoặc G7. Sự trì trệ trong hợp tác toàn cầu lại xảy ra không đúng thời điểm, vì theo giáo sư Luiz Awazu Pereira Da Silva, "hơn bao giờ hết chúng ta cần các thể chế đa phương này để giải quyết các thách thức về biến đổi khí hậu và sức khỏe toàn cầu".

Thu Hằng

****************************

Bốn năm chiến tranh và chiến thuật "1000 nhát cắt" của Nga để làm suy yếu hàng phòng thủ Ukraine

Minh Anh, RFI, 23/02/2026

Cuộc chiến tại Ukraine sắp bước sang năm thứ 5 và mặt trận dường như bị đóng băng. Thế nhưng từ mùa hè 2025, Nga đã điều chỉnh chiến thuật, tìm cách kéo dài cuộc xung đột bằng cách làm kiệt quệ hệ thống phòng thủ Ukraine thông qua chiến thuật mà Kiev gọi là "1000 nhát cắt".

Một bệ phóng tên lửa MSLR BM-21 "Grad" của Lữ đoàn Không vận 95 Ukraine bắn về phía các vị trí của quân đội Nga trên tiền tuyến gần Kreminna, Ukraine, ngày 09/03/2023. AP - Evgeniy Maloletka

Một sự chảy máu chậm và đau đớn hơn là một đòn chí mạng. Kể từ mùa hè 2025, Kiev đã bắt đầu nói đến chiến thuật "1000 vết cứa", và đây thực sự là "những vấn đề nghiêm trọng cho quân đội Ukraine", như thừa nhận từ hãng thông tấn Unian của Ukraine vào tháng 9/2025. Điều này đang làm dấy lên nỗi lo, liệu các tuyến phòng thủ của Ukraine có bị đổ vỡ trước chiến thuật mới này của Nga hay không ?

1000 vết cắt

Trên thực tế, chiến thuật xưa cũ này đã từng được quân đội Xô Viết sử dụng trong thời Đệ Nhị Thế Chiến và nay được Nga điều chỉnh cho phù hợp với thực tế xung đột hiện tại. Theo đó, Nga cử những toán lính từ hai đến ba người, tối đa là 10 người để bảo đảm tín bảo mật và dễ dàng thoát được sự cảnh giác của Ukraine, để thực hiện những đợt tấn công nhỏ để thâm nhập tuyến phòng thủ.

Theo một phân tích của Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI) đăng vào tháng 10/2025, những toán lính nhỏ này, được cho là có khả năng tự thiết lập vị trí một cách bí mật phía sau tiền tuyến, được trang bị chăn giữ nhiệt, lều và lương thực đủ dùng trong vài ngày, có nhiệm vụ đi trinh sát và trắc nghiệm tuyến phòng thủ Ukraine, tìm ra các điểm yếu tiềm tàng, để rồi sau đó quân đội Nga có thể điều những đơn vị lớn hơn đến chọc thủng hệ thống phòng ngự.

Những "cuộc tấn công nhỏ" này không nhất thiết dẫn đến việc quân Nga giành được lãnh thổ. Will Kingston-Cox, chuyên gia về Nga và chiến tranh ở Ukraine, thuộc tại Nhóm Nghiên cứu An ninh Quốc tế (ITSS) Verona, cho rằng "chiến thuật này minh họa sự tiến hóa trong tư duy của quân đội Nga, không còn là "chiếm một thành phố mỗi ngày". Mục tiêu của họ là buộc quân Ukraine phải luôn trong tình trạng cảnh giác cao độ dọc theo một tuyến phòng thủ trải dài hơn 1.000 km, và điều này làm tốn rất nhiều sức".

Trong suốt năm 2025, chiến thuật này dần trở nên quan trọng, đặc biệt là trong chiến dịch đánh chiếm Pokrovsk, một trong những cuộc đụng độ dữ dội nhất năm 2025, theo Viện Atlas về Quan hệ Quốc tế, một tổ chức nghiên cứu của Bắc Mỹ. Từ tháng 10/2025, quân đội Nga đã gia tăng các cuộc thâm nhập phía sau chiến tuyến Ukraine nhờ vào các đơn vị siêu nhỏ này. Hệ quả là với "từng nhát cắt một", quân đội Ukraine buộc phải thoái lui dần dần, cho phép Nga tuyên bố đã chiếm được thành phố này của vùng Donetsk, dù rằng Kiev vẫn khẳng định kiểm soát một phần.

Lợi thế chính trị

Đối với Erik Stijnman, chuyên gia về an ninh quân sự, Viện Quan hệ Quốc tế Clingendael của Hà Lan, cách tiếp cận này "có thể được coi là chiến thuật của kẻ nghèo đối với một đội quân buộc phải thừa nhận rằng họ đang thất bại trong việc giáng một đòn quyết định vào Ukraine". Nguyên nhân là do sự hiện diện khắp nơi của drone trên tiền tuyến. "Các nhóm quân lớn dễ bị drone phát hiện và là mục tiêu tấn công của pháo binh", theo như phân tích của nhiều chuyên gia với France 24.

Cũng theo nhận định của Erik Stijnman, chiến thuật "1000 nhát cắt" minh họa một cách hoàn hảo "tình hình chiến trường" trong năm 2025. Trong cuộc chiến tiêu hao, cách thức hoạt động này "cho phép Nga kéo dài cuộc xung đột" và có thể "đi đến một thắng lợi". Theo như tính toán của Moskva, gia tăng các cuộc tấn công nhỏ có mục tiêu này còn buộc hệ thống phòng thủ Ukraine phải hành động, dẫn đến việc tiêu hao dần nguồn dự trữ đạn dược.

Về mặt chính trị, chiến thuật này cũng mang lại một lợi thế cho Moskva. Ngay từ mùa hè 2025, nhiều hình ảnh cho thấy các binh sĩ Nga đang vẫy cờ ngay giữa lòng một số ngôi làng của Ukraine, mang đến cảm giác rằng Nga chiếm hữu được nhiều vùng lãnh thổ Ukraine. Và nhất là trong bối cảnh cuộc đàm phán khó khăn hiện nay, những hình ảnh này tạo ra cảm giác rằng Nga đang có tiến triển và do vậy, họ đang trên thế thượng phong, theo như nhận định của chuyên gia an ninh quân sự Erik Stijnman.

Minh Anh