Donald Trump đã đạt những thành tích nào trong năm đầu nhiệm kỳ II (Phan Minh , Trọng Thành)
Điểm lại 10 sự kiện quan trọng từ khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng
Phan Minh, RFI, 20/01/2026
Cách đây đúng một năm vào ngày 20/01/2025, Donald Trump quay trở lại Nhà Trắng. Hãy cùng điểm lại 10 sự kiện đáng chú ý của nhiệm kỳ Trump II - giữa sự khó lường, những chấn động ngoại giao và tình trạng hỗn loạn địa chính trị.
Mỹ : Điểm lại 10 sự kiện quan trọng từ khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng
*************************
Hoa Kỳ chính thức rút khỏi Tổ chức Y tế Thế Giới
Phan Minh, RFI, 20/01/2026
Hoa Kỳ, hôm nay 20/01/2026, chính thức rút khỏi Tổ chức Y tế Thế Giới (WHO), tròn một năm kể từ khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng, cũng là ngày ông ký sắc lệnh rút Hoa Kỳ ra khỏi tổ chức này.
Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh rút Mỹ khỏi Tổ chức Y tế Thế giới, Nhà Trắng, Washington, Mỹ, ngày 20/01/2025. AP - Evan Vucci
Từ Genève, thông tín viên Jérémie Lanche cho biết cụ thể :
Ngay từ khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) được thành lập vào năm 1948, Hoa Kỳ đã yêu cầu được quyền rút khỏi cơ quan này nếu muốn. WHO đồng ý, nhưng với hai điều kiện : phải thông báo trước một năm và phải thanh toán đầy đủ tất cả các khoản đóng góp. Điều này chưa được thực hiện và Washington hiện vẫn nợ WHO ít nhất 260 triệu đô la.
Nhưng đó không phải là lý do khiến người đứng đầu WHO, tiến sĩ Tedros Ghebreyesus, kỳ vọng Hoa Kỳ sẽ thay đổi quyết định. Ông nói : "Đây không phải là vấn đề tiền bạc. Điều quan trọng là khả năng của tất cả các quốc gia trong việc đối phó với sự xuất hiện của một kẻ thù chung, như đại dịch Covid-19. Việc Mỹ rút khỏi WHO là một mất mát đối với Hoa Kỳ, nhưng cũng là một mất mát đối với phần còn lại của thế giới".
Trong lúc chờ đợi, WHO đã phải cắt giảm quy mô hoạt động. Ngân sách bị giảm 20%, một nửa số các phòng ban bị bãi bỏ, 2.000 nhân viên bị sa thải hoặc không được thay thế, như trường hợp của Margaret Harris. Cựu phát ngôn viên WHO đằng nào cũng về hưu, nhưng bà băn khoăn về tương lai của tổ chức. Bà nói : "Trước làn sóng sa thải nhân viên, chúng tôi đã không đủ người. Các quốc gia thành viên liên tục yêu cầu chúng tôi làm nhiều hơn. Và bây giờ, họ yêu cầu chúng tôi làm cùng khối lượng công việc, nhưng với ít nhân sự hơn".
Một nhà ngoại giao châu Âu cho rằng không nên quá kỳ vọng vào việc Hoa Kỳ quay trở lại WHO, trừ khi chính quyền Trump có thể áp đặt một ứng cử viên thân phong trào MAGA khi WHO bầu lãnh đạo mới vào năm 2027.
Phan Minh
*************************
Chính sách "Nước Mỹ trên hết" giúp Trung Quốc hùng mạnh hơn
Trọng Thành, RFI, 20/01/2026
Hôm nay, 20/01/2026, là tròn một năm ngày tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Theo giới quan sát, một năm qua, tổng thống Trump đã gây ra những đảo lộn chưa từng thấy trong đời sống chính trị Mỹ, và trên thế giới : Chiến tranh thuế quan, Mỹ rút khỏi hàng loạt các định cế quốc tế lớn, tập trung quyền lực cao độ cho hành pháp, đơn phương can thiệp quân sự và đe dọa can thiệp các quốc gia có chủ quyền, kẻ cả với các đồng minh...
Tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Sân bay Quốc tế Gimhae, bên lề Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC), ở Busan, Hàn Quốc, ngày 30/10/2025. Reuters - Evelyn Hockstein
Riêng về quan hệ Mỹ-Trung Quốc, theo nhiều thăm dò dư luận và nhận định của giới chuyên gia, chính sách "Nước Mỹ trên hết" nhằm ngăn chặn Bắc Kinh rút cuộc đã phản tác dụng, đang khiến Trung Quốc trở nên hùng mạnh hơn.
Thông tín viên Cléa Broadhurst từ Bắc Kinh giải thích :
Đó là một nghịch lý địa-chính trị. Với các đòn trừng phạt thuế quan, đe dọa thương mại và các tuyên bố ngoại giao ầm ĩ, Donald Trump nghĩ rằng có thể buộc Trung Quốc phải nhượng bộ. Nhưng Bắc Kinh đang củng cố vị thế kinh tế và công nghệ của mình. Trung Quốc hiện chiếm hơn một phần ba sản lượng công nghiệp chế biến toàn cầu.
Trung Quốc kiểm soát một phần lớn chuỗi cung ứng pin mặt trời, tua bin điện gió và xe điện. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu khoa học và khoáng sản chiến lược, Trung Quốc nắm các đòn bẩy có ảnh hưởng lớn. Các chính sách hạn chế của Trung Quốc đối với nhiều loại đất hiếm cho thấy thế thống trị này có thể trở thành một vũ khí địa-kinh tế.
Bị ngăn chặn tiếp cận với các công nghệ phương Tây, Trung Quốc đang đẩy nhanh sự phát triển trong các lĩnh vực của riêng mình. Dưới áp lực thương mại, quốc gia này đang đa dạng hóa quan hệ đối tác tại Châu Á, Châu Phi và Mỹ Latinh. Các cảng ở Pakistan, các mỏ ở Cộng hòa Dân chủ Congo, quặng lithium ở Chile : Bắc Kinh đang trở nên đối tác không thể thiếu đối với các nước đang phát triển.
Trong khi đó, tổng thống Trump đang làm suy yếu phương Tây. Bằng cách tấn công các đồng minh Châu Âu và Châu Á, ông Trump đang làm suy yếu các liên minh có khả năng kiềm chế Bắc Kinh. Bằng cách cắt giảm kinh phí nghiên cứu và thắt chặt chính sách nhập cư, ông đang gây ra hiện tượng chảy máu chất xám. Ngược lại, Trung Quốc đang đầu tư mạnh mẽ để thu hút. Trump nghĩ rằng có thể kìm hãm được Trung Quốc, nhưng ngược lại, chính sách của tổng thống Mỹ đã làm gia tăng hoạt động tăng cường sức mạnh của Trung Quốc".
Trọng Thành
****************************
Một năm Trump trở lại cầm quyền : Đông Nam Á vượt qua cơn bão thuế như thế nào
Minh Anh, RFI, 19/01/2026
Ngày 20/01/2026 là đúng một năm Donald Trump chính thức trở lại Nhà Trắng. Vào tháng 4/2025, nhà tỷ phú Mỹ đã đánh dấu "triều đại"của mình với một loạt sắc thuế quan cao nhằm vào nhiều nước bất kể là đối thủ, đối tác hay đồng minh. Một năm sau, các phân tích dữ liệu thương mại cho thấy, Đông Nam Á vượt qua được đợt áp thuế ồ ạt của Trump nhờ vào việc chuyển hướng hàng hóa từ Trung Quốc, chi phí sản xuất thấp cùng với nhu cầu công nghệ từ Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump, Việt Nam và chính sách thuế đối ứng. © Reuters
Tháng 04/2025, Donald Trump công bố mức thuế "đối ứng" lên đến 49% đối với các nền kinh tế sản xuất chính ở Đông Nam Á. Mức thuế này dù sau đó đã được giảm xuống ở khoảng 20% sau các thỏa thuận đạt được với Washington, nhưng vẫn gây lo lắng cho nhiều nước xuất khẩu chính trong vùng.
Tuy nhiên, theo các dữ liệu từ Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, ngoại trừ xuất khẩu của Trung Quốc trong quý 3 giảm mất 40%, xuất khẩu hàng hóa từ Đông Nam Á sang Mỹ nhìn chung là ổn định, thậm chí tăng 25% so với cùng kỳ năm 2024, bất chấp cuộc chiến thương mại của tổng thống Mỹ. Đầu tư nước ngoài vào các nền kinh tế chính của khu vực cũng mạnh, có khi lên đến 90% tùy theo từng nước và từng lĩnh vực sản xuất.
Ba lý do
Những mức tăng trên, hiện tạm thời gạt sang một bên những lo ngại sau "Ngày Giải Phóng" của tổng thống Trump hồi tháng 4/2025, đe dọa giáng một đòn mạnh vào khu vực, có thể được giải thích bởi ba lý do :
Thứ nhất là nhờ vào lợi thế chi phí. Ngay từ nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của Donald Trump, nhiều công ty phương Tây đã áp dụng chiến lược "Trung Quốc+1", nghĩa sử dụng một số nền kinh tế Đông Nam Á làm cơ sở sản xuất thứ hai nhằm giảm thiểu rủi ro do chính sách áp thuế quan cao của Washington đối với Bắc Kinh.
Theo giải thích của Mats Persson, trưởng bộ phận chiến lược vĩ mô và địa chính trị tại công ty tư vấn EY, ngay cả khi phải chịu mức thuế 20%, lợi thế chi phí sản xuất hàng hóa ở Châu Á vẫn cao, "từ 20% đến hơn 100%, so với sản xuất tại Mỹ hay Châu Âu", và do vậy, "không đáng để chuyển địa điểm sản xuất" về các nước Âu – Mỹ.
Lý do thứ hai là lượng hàng hóa chuyển hướng từ Trung Quốc - quốc gia chịu mức thuế quan đối ứng 37% - đã tăng mạnh cũng ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Campuchia, Việt Nam, Thái Lan và Indonesia là những nước hưởng lợi nhiều nhất từ dòng chảy hàng hóa này.
Theo số liệu của Capital Economics, nhờ vào lượng hàng hóa chuyển hướng này mà giá trị xuất khẩu gián tiếp của Trung Quốc sang Mỹ từ Campuchia trong tháng 9/2025 tăng 73% so với cùng kỳ năm 2024. Thặng dư mậu dịch của Việt Nam với Mỹ trong tháng 11/2025 đạt mức cao kỷ lục121,6 tỷ đô la. Hay xuất khẩu hàng hóa Thái Lan sang Mỹ cũng tăng 33% trong khi nhập khẩu nguyên liệu và hàng hóa từ Trung Quốc tăng 33%.
Cuối cùng, một yếu tố khác được cho là đã góp phần vào khả năng phục hồi của khu vực là sự bùng nổ công nghệ Mỹ. Nhiều mặt hàng xuất khẩu liên quan đến công nghệ như chip, thiết bị sản xuất chip, máy tính và điện thoại thông minh, đã được chính quyền Trump miễn thuế. Capital Economics ghi nhận mức tăng trưởng những mặt hàng này là đều đặn khoảng 40% mỗi năm, cao hơn cả trong thời kỳ đại dịch, đồng thời dự báo rằng nhu cầu lớn về các sản phẩm điện tử "có khả năng duy trì" trong năm 2026.
Rủi ro từ sự bất định từ chính quyền Trump
Dù vậy, thời báo tài chính Anh Financial Times, cảnh báo sự phụ thuộc của các nước Đông Nam Á vào nguyên liệu thô và hàng hóa trung gian Trung Quốc có thể là một "điểm yếu" cho khu vực. Nguyên thủ Mỹ từng tuyên bố siết chặt kiểm soát chuyển hướng thương mại bằng cách dọa áp thuế 40% đối với bất kỳ hàng hóa nào được "vận chuyển quá cảnh".
Tom Miller, nhà phân tích tại công ty tư vấn Gavekal, sau chuyến thăm gần đây đến Việt Nam, quốc gia xuất khẩu hàng đầu khu vực, lưu ý rằng còn quá sớm để có thể khẳng định Đông Nam Á có thể vượt qua cuộc chiến thương mại vì những nước này vẫn sẽ phụ thuộc vào chính quyền Trump.
Ông cảnh báo, "nếu Mỹ hành động mạnh mẽ để cắt giảm nguồn cung từ Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam sẽ là quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất, do việc, không quốc gia nào khác hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị của Trung Quốc như Việt Nam !".
Minh Anh
