Thanh minh với công luận Mỹ về chiến tranh Iran : Donald Trump đã thất bại ? (Thanh Hà)
Tehran "không thực sự còn là mối đe dọa" nhờ Hoa Kỳ đã "vô hiệu hóa được Không quân và Hải Quân" của Iran. Washington sắp đạt được tất cả những mục tiêu quân sự như mong muốn. Trong bài phát biểu 19 phút với quốc dân hôm 01/04/2026, tổng thống Donald Trump tìm cách trấn an công luận Mỹ, nhưng tránh đề cập đến nhiều điểm chính : Thời hạn chấm dứt chiến tranh, hay những phương án cụ thể để giải tỏa eo biển Hormuz, làm hạ nhiệt giá dầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu với quốc dân về chiến tranh Iran, ngày 01/04/2026 tại Nhà Trắng, Washington, Hoa Kỳ via Reuters - Alex Brandon
Sau 32 ngày Hoa Kỳ cùng với Israel tấn công Iran, trong một bài phát biểu mà theo Nhà Trắng là "rất quan trọng", tổng thống Donald Trump dường như chỉ nhằm làm "công tác tư tưởng" với công luận Mỹ trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11/2026.
Hai thông điệp mà chính quyền Trump muốn gửi đi hôm qua là, thứ nhất, Washington đã ghi được những bàn thắng "quyết định và áp đảo" sau 4 tuần can thiệp ở Trung Đông, và nhờ vậy mà "Iran thực sự không còn là một mối đe dọa" đối với Hoa Kỳ. Nước Mỹ giờ đây trong tư thế "tốt hơn và mạnh hơn bao giờ hết". Thứ hai là chiến tranh sắp kết thúc, ông kêu gọi người dân Mỹ hãy kiên nhẫn một chút vì một khi "chấm dứt xung đột, thì tự nhiên eo biển Hormuz lại mở cửa trở lại, bởi vì Iran đương nhiên muốn xuất khẩu dầu hỏa, tài sản duy nhất của quốc gia này và khi đó thị trường dầu khí đương nhiên sẽ hạ nhiệt (…) Kinh tế Mỹ sẽ vững mạnh, khá lên từng ngày và thăng hoa hơn bao giờ hết".
Nhật báo Washington Post nhận định tổng thống Trump "chỉ nói cho người dân Mỹ và các cử tri ủng hộ MAGA nghe xuôi tai". Để khoe khoang thành tích, Donald Trump nhắc lại điệp khúc Hoa Kỳ đang "tiến rất gần đến đích", quân đội Mỹ đã "giành được những chiến thắng nhanh chóng, quyết định và áp đảo trên chiến trường", chỉ cần "hai đến ba tuần nữa" là kết thúc chiến tranh.
Nhìn từ Madrid, báo El Pais của Tây Ban Nha ghi nhận diễn văn hôm qua của ông trên thực tế chỉ là cách để Nhà Trắng "cập nhật hóa thông tin về chiến tranh Iran và xắp đặt lại cho có vẻ chặt chẽ hơn những tuyên bố của Donald Trump trong những tuần qua về Iran và Trung Đông". Báo Thụy Sĩ Le Temps xem phát biểu của tổng thống Hoa Kỳ là "một sự kiện rỗng tuếch" và không có gì mới.
Tổng thống Donald Trump đã không trả lời hai câu hỏi quan trọng mà chắc chắn là người Mỹ rất quan tâm : Lầu Năm Góc huy động hàng ngàn quân sang Trung Đông để làm gì ? Làm thế nào để kết thúc chiến tranh. Thông tín viên đài truyền hình Qatar Al Jazeera tại Washington lưu ý : "Làm thế nào chấm dứt cuộc chiến ? Tương lai eo biển Hormuz ra sao ? Tổng thống Trump đã tỏ ra rất mơ hồ và dường như cho rằng các nước khác phải có trách nhiệm bảo đảm an toàn và an ninh cho vùng biển này. Mỹ đã hoàn thành nhiệm vụ". Ông biện minh rằng Hoa Kỳ không cần đến dầu khí từ các quốc gia Vùng Vịnh, cho nên việc bảo đảm tự do hàng hải cho "cửa biển này" là trách nhiệm của những quốc gia cần năng lượng từ Trung Đông.
Thái độ này, theo giới quan sát, thể hiện sự "vô trách nhiệm" của Mỹ : Sau khi thổi bùng ngọn lửa Trung Đông, gây nên một cơn sốt dầu trên toàn thế giới, Donald Trump lại bắt các đối tác khác, từ NATO đến Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, tình nguyện đến chữa cháy.
Vào lúc dân Mỹ phải chịu áp lực vì xăng dầu tăng giá do tác động chiến tranh Trung Đông và sau gần một tháng Tehran dọa "không một giọt dầu nào trong Vùng Vịnh qua khỏi eo biển Hormuz nếu các cơ sở hạ tầng năng lượng Iran bị thiệt hại", tổng thống Trump hôm qua đã tìm cách trấn an công luận trong nước, những cử tri mà tháng 11 này sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
Ông khẳng định tình hình hiện nay chỉ là "tạm thời", xăng dầu sẽ nhanh chóng giảm giá, chỉ số chứng khoán sẽ nhanh chóng tăng trở lại và kinh tế Mỹ sẽ thịnh vượng hơn bao giờ hết. Nhật báo The Wall Street Journal tán đồng quan điểm này, cho đây là một bài diễn văn hiệu quả, cho dù chỉ số chứng khoán sáng nay ở Châu Á và Châu Âu tiếp tục sụt điểm và giá dầu vẫn cao hơn ngưỡng 100 đô la/thùng.
The New York Times thì cho rằng Donald Trump "gần như phủ nhận những hậu quả kinh tế do chiến tranh Iran gây nên, ngay cả khi đời sống của người dân Hoa Kỳ bị tác động do giá xăng tăng lên". Nguyên thủ Hoa Kỳ có thói quen đưa ra những tuyên bố khác với sự thật, kể cả khi đó là những gì mà người dân Mỹ phải đối mặt hàng ngày.
Các yếu tố nói trên cho thấy cử tri Mỹ khó có thể tin rằng chiến tranh Iran sắp kết thúc và cuộc chiến này không tác động nhiều đến đời sống của họ. Trong bối cảnh đó, báo chí Châu Âu lưu ý một điểm cuối cùng : Hôm qua, Donald Trump khẳng định tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã yêu cầu "một lệnh ngừng bắn", nhưng ngay lập tức Tehran đã bác bỏ khẳng định đó. Lãnh đạo Nhà Trắng dường như quên rằng, tại Iran, quyền lực không nằm trong tay tổng thống, mà thuộc về Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.
Thanh Hà
Nguồn : RFI, 02/04/2026
