Trung Quốc khai mạc kỳ họp thứ tư Quốc hội khóa XIV : có gì mới ? (Kelly Ng , Stephen McDonell)
Có gì đáng chú ý về kỳ họp 'Lưỡng hội' quan trọng của Trung Quốc ?
Kelly Ng, Stephen McDonell, BBC, 04/03/2026
Sân khấu đã sẵn sàng cho sự kiện chính trị lớn nhất của Trung Quốc - các cuộc họp thường niên được dàn dựng kỹ lưỡng của cơ quan tham vấn chính trị và cơ quan lập pháp đóng vai trò hình thức.
Các lãnh đạo và đại biểu tại kỳ họp Chính Hiệp ngày 4/3/2026 - Ảnh: Reuters
Lưỡng hội, bắt đầu từ thứ Tư (4/3) và thường kéo dài từ một đến hai tuần, được xem là dịp để phát đi tín hiệu về những ưu tiên của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới này.
Giới quan sát sẽ theo dõi xem Trung Quốc liệu có đặt mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng hay không bất chấp việc đang chật vật để thúc đẩy tiêu dùng nội địa, và sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng Kế hoạch 5 năm mới để hiểu rõ lộ trình mà ông Tập Cận Bình vạch ra cho nước này.
Phủ bóng lên sự kiện này là các cuộc thanh trừng gần đây nhằm vào các sĩ quan quân đội cấp cao, là những viên tướng bị sa thải trong chiến dịch chống tham nhũng kéo dài của ôngTập Cận Bình.
Dưới đây là những điều bạn cần biết về sự kiện này.
'Lưỡng hội' là gì ?
Thuật ngữ này đề cập đến hai cuộc họp khác nhau.
Cuộc họp đầu tiên là của cơ quan tham vấn, Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc (CPCC), hay Chính hiệp, bắt đầu vào thứ Tư (4/3).
Hơn 2.000 đại biểu của hội nghị đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau, chứ không chỉ riêng đảng viên Đảng cộng sản.
Hội nghị có ảnh hưởng lớn và các cuộc thảo luận tại đây cung cấp cái nhìn sâu sắc về các cuộc tranh luận chính sách quan trọng, nhưng cơ quan này không có quyền lập pháp.
Về mặt kỹ thuật, quyền lập pháp thuộc về Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (NPC), tức là Quốc hội, sẽ nhóm họp vào thứ Năm (5/3).
Mặc dù có thẩm quyền rộng lớn bao gồm lập pháp, sửa đổi hiến pháp và phê duyệt ngân sách nhà nước, nhưng chức năng của NPC chỉ như một nghị viện hình thức, thể chế hóa các quyết định được Đảng cộng sản đưa ra trong các cuộc họp kín trước đó.
Được thành lập vào năm 1954, NPC chỉ họp mỗi năm một lần.
Khoảng 3.000 đại biểu từ tất cả các tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc trung ương và các cơ quan chính phủ, trong đó có cả lực lượng vũ trang, sẽ có mặt tại Bắc Kinh để tham dự NPC.
Hầu hết những người này là đảng viên hoặc quan chức chính phủ, và mỗi người giữ chức vụ trong nhiệm kỳ năm năm.
Ảnh hưởng thực sự nằm trong tay một ủy ban thường vụ có quy mô nhỏ hơn do các đại biểu quốc hội bầu, vài tháng họp một lần.
Ủy ban thường vụ hiện tại gồm 175 thành viên và do ông Triệu Lạc Tế làm chủ tịch.
Ông cũng là ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng cộng sản Trung Quốc - một thiết chế ra quyết định quan trọng nhất của Trung Quốc.
Liệu NPC có hơn gì một 'bù nhìn' hay không ?
Câu trả lời ngắn gọn là không.
Nhưng điều đó không có nghĩa là việc theo dõi sự kiện này không quan trọng đối với những người muốn hiểu Trung Quốc đang đi về đâu.
Mặc dù đây là một sự kiện được dàn dựng kỹ lưỡng với các bài phát biểu được Đảng phê duyệt và các cuộc họp báo với các câu hỏi được sàng lọc trước, nhưng những thông điệp này vẫn cung cấp manh mối về các mục tiêu và tham vọng của Đảng đối với Trung Quốc.
Và một cái nhìn hiếm hoi về hoạt động của chính phủ.
Trong những thập kỷ qua, khi Đảng cộng sản khởi xướng cải cách thị trường để mở cửa nền kinh tế, ý định của họ đã được thể hiện rõ tại các cuộc họp thường niên này : điều tương tự cũng diễn ra khi ông Tập Cận Bình bắt đầu mở rộng sự kiểm soát của nhà nước đối với nền kinh tế.
Ngoài chính sách kinh tế, các báo cáo trước đây còn đề cập đến chiến dịch của Trung Quốc nhằm cải thiện điều kiện vệ sinh, cũng như lời kêu gọi tăng cường quyền lực mềm của đất nước.
Tại sao sự kiện này quan trọng đối với thế giới ?
Từ xe điện, tấm pin mặt trời đến robot hình người và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dấu ấn công nghiệp và công nghệ của Trung Quốc đã mở rộng với tốc độ chóng mặt trong những năm gần đây.
Sự phát triển này tuân theo lộ trình do nhà nước đề ra nhằm chuyển đổi vị thế của đất nước từ "công xưởng thế giới" thành một cường quốc công nghệ toàn cầu.
Điều đó không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của một chiến lược có chủ đích của chính phủ.
Điều này đã trở nên rõ ràng trong ngôn ngữ được sử dụng tại các kỳ họp NPC trước đây, vì vậy các nhà phân tích sẽ theo dõi sát sao kỳ họp năm nay để tìm kiếm bất kỳ manh mối nào về những bước đi tiếp theo.
Những thay đổi chính sách tưởng chừng nhỏ ở Trung Quốc có thể tạo ra các gợn sóng lan rộng, và cuối cùng có thể gây ra những cơn sóng thần trên toàn cầu.
Mặc dù các bài phát biểu có vẻ dài dòng và tẻ nhạt, nhưng chứa đựng những điểm nhấn có thể cho thấy, chẳng hạn, sự tập trung và hỗ trợ tài chính lớn hơn cho các ngành công nghiệp cụ thể.
Hơn nữa, kỳ họp NPC năm nay diễn ra trong bối cảnh các nhà lãnh đạo thế giới dường như đang tìm kiếm một mối quan hệ ổn định hơn với Bắc Kinh, do nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Trump được xem là khó đoán định.
Các nhà lãnh đạo phương Tây, trong đó có Thủ tướng Anh Keir Starmer và Thủ tướng Canada Mark Carney, đã liên tục đến thăm Bắc Kinh trong những tháng gần đây.
Năm nay có gì đáng chờ đợi ?
Năm nay, một trong những nội dung được đưa ra thảo luận là luật "đoàn kết dân tộc", với những quy định mà các tổ chức theo dõi nhân quyền cảnh báo có thể được sử dụng để tăng cường đàn áp các nhóm thiểu số.
Dự luật này nâng cao tầm quan trọng của tiếng Quan thoại, trong khi hạ thấp tầm quan trọng của các ngôn ngữ thiểu số khác, ngay cả khi các quan chức ở Tây Tạng, Tân Cương và Nội Mông đã cắt giảm đáng kể việc giảng dạy bằng tiếng bản địa.
Dự luật cũng khuyến khích hôn nhân giữa người Hán đa số và các dân tộc thiểu số, và cấm mọi hành vi bị coi là gây tổn hại đến "đoàn kết dân tộc".
Theo dự thảo luật, cha mẹ và người giám hộ được yêu cầu "giáo dục và hướng dẫn trẻ vị thành niên yêu mến Đảng cộng sản Trung Quốc".
Đại hội cũng dự kiến sẽ thông qua Bộ luật Sinh thái và Môi trường, gồm các quy định về kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ sinh thái và phát triển theo hướng giảm phát thải, cùng nhiều khía cạnh khác.
Sự kiện chính tại NPC là Báo cáo Công tác Chính phủ do Thủ tướng trình bày, với các nội dung về kết quả hoạt động năm trước và đề ra chương trình nghị sự chính sách và mục tiêu kinh tế cho năm tới.
Báo cáo sẽ đưa ra mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay.
Trong vài năm gần đây, mục tiêu này là "khoảng 5%".
Nếu con số này thấp hơn, điều này cho thấy Trung Quốc có thể ưu tiên mức tăng trưởng chậm hơn nhưng chất lượng hơn.
Đại hội năm nay cũng rất quan trọng vì các đại biểu sẽ thông qua Kế hoạch 5 năm tiếp theo, bản kế hoạch mà Trung Quốc sẽ thực hiện từ năm 2026 đến năm 2030.
Tài liệu này sẽ giúp thế giới hiểu rõ hơn về các mục tiêu kinh tế dài hạn của Bắc Kinh, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao và năng lượng tái tạo, cũng như kế hoạch thúc đẩy tiêu dùng nội địa đang trì trệ.
Giới quan sát Trung Quốc sẽ để ý đến những chiếc ghế trống tại đại hội.
Việc các đại biểu vắng mặt tại một cuộc họp chính trị quan trọng như thế này đôi khi là dấu hiệu cho thấy họ đang gặp rắc rối.
Ông Tập Cận Bình đã cách chức nhiều sĩ quan quan cấp cao trong quân đội trong những tháng gần đây, trong đó chín người bị bãi nhiệm tư cách đại biểu Quốc hội vào tuần trước và ba người mất tư cách đại biểu Hội nghị Chính trị Hiệp thương Nhân dân Trung Quốc (CPPCC) trong tuần này.
Các quan chức trong nhiều lĩnh vực khác cũng đã "biến mất", nhưng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc là lực lượng chứng kiến nhiều vụ cách chức và từ chức nhất trong tất cả các đoàn đại biểu Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc nhiệm kỳ này.
Kelly Ng, Stephen McDonell
Nguồn : BBC, 01/03/2026
********************************
Trung Quốc bãi nhiệm ba cựu tướng quân đội mà không nêu lí do
Kelly Ng, BBC, 03/03/2026
Chính Hiệp Trung Quốc đã bãi nhiệm ba tướng quân đội về hưu, trong đó có một người từng là tư lệnh Lục quân Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA), chỉ vài ngày trước kỳ họp chính trị thường niên lớn nhất trong năm.
Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc (Chính Hiệp) đã bãi nhiệm tư cách đại biểu của ba cựu tướng quân đội gồm Hàn Vệ Quốc, Lưu Lôi và Cao Tân
Theo đó, Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc (Chính Hiệp), cơ quan tư vấn chính trị hàng đầu Trung Quốc đã bỏ phiếu thông qua bãi nhiệm tư cách đại biểu của ba cựu tướng quân đội gồm Hàn Vệ Quốc, Lưu Lôi và Cao Tân, truyền thông nhà nước đưa tin hôm 2/3.
Bắc Kinh không đưa ra lời giải thích nào cho các quyết định bãi nhiệm này, song động thái trên diễn ra trong bối cảnh chiến dịch thanh trừng các tướng lĩnh cấp cao trong quân đội Trung Quốc đang được đẩy mạnh trong những tuần gần đây.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã phát động một chiến dịch chống tham nhũng sâu rộng kể từ khi ông lên nắm quyền vào năm 2012.
Tuy nhiên, những người chỉ trích cho rằng ông đang sử dụng chiến dịch này như một công cụ để loại bỏ các đối thủ chính trị.
Khoảng 3.000 đại biểu của Chính Hiệp Trung Quốc – một cơ quan tư vấn không có quyền lập pháp – và Nhân Đại (Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc Trung Quốc) sẽ tập trung tại Bắc Kinh trong tuần này để tham dự kì họp Lưỡng hội thường niên.
Các cuộc họp bắt đầu từ ngày 4/3 và dự kiến kéo dài khoảng một tuần.
Các đại biểu của Chính hiệp và Nhân Đại thường phục vụ trọn nhiệm kỳ 5 năm, và nhiệm kỳ hiện tại của họ dự kiến kết thúc vào tháng 3/2028, vì vậy việc bãi nhiệm giữa nhiệm kỳ như vậy là điều bất thường.
Tướng Hàn Vệ Quốc, 70 tuổi, từng giữ chức Tư lệnh Lục quân Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) từ tháng 8/2017 cho đến khi nghỉ hưu vào tháng 6/2021.
Hai người kế nhiệm ông, Lưu Chấn Lập và Lý Kiều Minh, cũng đã bị bãi nhiệm trong hai tháng qua.
Tướng Lưu Lôi, cũng 70 tuổi, từng giữ chức Chính ủy Lục quân từ tháng 12/2015 đến tháng 1/2022, bao gồm cả trong thời kỳ ông Hàn nắm quyền.
Còn tướng Cao Tân, 67 tuổi, là chỉ huy đầu tiên của Lực lượng Hỗ trợ Chiến lược (nay đã giải thể) khi lực lượng này được thành lập năm 2015.
Gần đây nhất, ông Cao giữ chức Trưởng Ban Hỗ trợ Hậu cần thuộc Quân ủy Trung ương cho đến khi nghỉ hưu vào tháng 1/2022.
Ngoài ba vị tướng trên, một số thành viên khác của Chính Hiệp Trung Quốc cũng chính thức bị bãi nhiệm, trong đó có ông Trương Khắc Kiệm, một quan chức cấp cao trong ngành công nghiệp quốc phòng đang bị điều tra về tội tham nhũng.
Các quyết định trên diễn ra sau một loạt vụ bãi nhiệm gây chú ý.
Vào tuần trước, hôm 26/2, Bắc Kinh đã thông báo bãi nhiệm 19 quan chức, trong đó có 9 người thuộc quân đội.
Vào tháng 1/2026, tướng quân đội cấp cao nhất Trung Quốc Trương Hựu Hiệp và đồng minh thân cận của ông là tướng Lưu Chấn Lập đã bị cách chức.
Cả hai vị tướng này đang bị điều tra về "những vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật", Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho hay.
Ian Tang từ BBC Monitoring tường thuật bổ sung
Kelly Ng
Nguồn : BBC, 03/03/2026
