Năm sự kiện nổi bật của thế giới năm 2025 (Việt Hoàng)
Năm 2025 đầy biến động đã khép lại. Chúng ta hãy cùng nhau điểm lại những sự kiện lớn của thế giới trong năm qua. Theo chúng tôi có 5 sự kiện đáng chú ý nhất trong năm 2025.
1. Trump đánh thuế đối ứng trên toàn thế giới
Donald Trump đã dùng thuế quan như là một công cụ để gây sức ép lên tất cả các nước trên thế giới.
Ngay sau khi nhậm chức tổng thống Mỹ lần thứ hai, Donald Trump đã dùng thuế quan như là một công cụ để gây sức ép lên tất cả các nước trên thế giới. Từ các đối thủ cạnh tranh như Trung Quốc đến các đồng minh như Liên Âu hay hàng xóm như Canada và Mexico đều bị đánh thuế nhập khẩu.
Theo Trump làm như vậy là để giảm thâm thủng cán cân xuất nhập khẩu giữa Mỹ và thế giới. Tuy nhiên kết quả đã không như Trump kỳ vọng. Hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ có giảm nhưng không đáng kể. Ví dụ, mặc dù bị Mỹ đánh thuế 20% hàng nhập khẩu vào Mỹ nhưng xuất siêu của Việt Nam vào Mỹ năm 2025 vẫn đạt con số kỷ lục là 152 tỉ USD. Vượt xa con số 120 tỉ USD của năm 2024. Nên biết Mỹ là một nước công nghiệp và dịch vụ phát triển cao, nhiều mặt hàng gia dụng và tiêu dùng tại Mỹ đều nhập từ nước ngoài, chủ yếu từ Trung Quốc. Đó cũng là điều hiển nhiên của tiến trình toàn cầu hóa khi thế giới đã phân công lao động giữa các nước.
Dù vậy, chính sách thuế quan của Mỹ đã làm xáo trộn nền kinh tế toàn cầu. Khi thuế quan hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ tăng thì giá cả sẽ tăng theo và sức mua của người dân cũng giảm, trừ những mặt hàng thiết yếu. Tất nhiên là người dân Mỹ và các doanh nghiệp Mỹ phải chịu tất cả các khoản chi phí do thuế quan nhập khẩu hàng hóa và nguyên liệu tăng.
2. Xung đột quân sự giữa Israel và Palestine
Sau một năm rưỡi tấn công tổng lực vào dải Gaza, quân đội Israel đã gần như san phẳng nhà cửa và hơn 60.000 người Palestine đã thiệt mạng trong cuộc chiến này
Sau một năm rưỡi tấn công tổng lực vào dải Gaza trả đũa cho vụ tấn công của tổ chức Hamas vào Israel hồi tháng 10/2023, quân đội Israel đã gần như san phẳng nhà cửa ở Gaza. Hơn 60.000 thường dân Palestine đã bị thiệt mạng trong cuộc chiến này dù vậy Israel vẫn không đạt được kết quả như mong muốn. Đầu năm 2025, Israel phải ký một thỏa thuận ‘hòa bình’ do Qatar làm trung gian. Tổ chức khủng bố Hamas cho dù có bị thiệt hại nhưng vẫn còn nguyên và cuộc chiến giữa Israel và Hamas vẫn còn tiếp diễn. Kế hoạch trục xuất người Palestine khỏi Gaza của Donald Trump để lấy đất xây các khu nghỉ dưỡng đã bị tất cả các nước Hồi giáo phản đối.
Cuộc chiến này cho thấy sức mạnh quân sự không phải lúc nào cũng giải quyết được mọi vấn đề. Israel ngày càng bị cô lập và thù ghét trên thế giới. Cuộc tấn công khủng bố tại Úc ngày 14/12/2025 mới đây khiến 16 người Do Thái thiệt mạng là một ví dụ. Muốn hay không thì Israel cũng phải tìm cách chung sống hòa bình với Palestine nói riêng và các nước Ả rập xung quanh nói chung.
3. Cuộc cách mạng Gen Z tại Nepal
Ngày 8/9/2025, thanh niên Nepal đã xuống đường biểu tình và lật đổ chế độ cộng sản đương nhiệm
Ngày 8/9/2025 thế hệ Gen Z tại Nepal (là những thanh niên được sinh ra trong những năm 1997-2012) đã xuống đường biểu tình và lật đổ chế độ cộng sản đương nhiệm sau khi chính quyền ban lệnh cấm các mạng xã hội hoạt động.
Lý do dẫn đến cuộc cách mạng đường phố này là do nạn tham nhũng nghiêm trọng và sự bất bình đẳng xã hội quá lớn. Một lý do quan trọng hơn, theo chúng tôi, là giới trí thức Nepal quá kém cỏi và tụt hậu. Đến giờ này mà họ vẫn còn mê muội tin vào chủ nghĩa cộng sản. Hai đảng lớn nhất của Nepal đều là cộng sản, một đảng theo đường lối Maoist, một đảng theo Marxist. Khi tầng lớp trí thức tăm tối như vậy thì thế hệ trẻ đứng dậy chống lại họ sẽ là điều tất yếu.
4. Cuộc chiến giữa Ukraine và Nga
Lính Ukraine ngồi nghỉ sau một trận đánh với quân Nga
Sau gần 4 năm bị Nga xâm chiếm lãnh thổ, cuộc chiến tranh vệ quốc của Ukraine vẫn tiếp tục dù không có Mỹ. Từ lúc nhậm chức tổng thống Mỹ đến nay Donald Trump đã cắt hoàn toàn viện trợ cho Ukraine. Vũ khí của Mỹ chỉ được bán cho Liên Âu, sau đó Liên Âu viện trợ cho Ukraine. Mặc dù vậy Trump vẫn tìm đủ mọi cách gây sức ép, buộc Ukraine phải nhượng bộ các đòi hỏi hết sức vô lý của Putin, ví dụ như kế hoạch "hòa bình 28 điểm", trong đó Mỹ (và Putin) yêu cầu tổng thống Zelensky phải chấp nhận mất những vùng lãnh thổ đã bị Nga kiểm soát, không những thế Ukraine phải rút quân đội hoàn toàn khỏi hai tỉnh thuộc vùng Donbass là Donetsk và Lugansk. Ukraine phải giới hạn số quân đội của mình và không được gia nhập NATO…
Tất nhiên là Zelensky, với sự hậu thuẫn của Liên Âu đã lịch sự từ chối các điều kiện đó của Donald Trump.
Trump không hiểu những điều giản dị như không ai có quyền để ký một thỏa thuận cắt hay nhượng đất cho Nga. Muốn làm điều đó thì phải qua trưng cầu dân ý và chắc chắn là người dân Ukraine sẽ không bao giờ đồng ý.
Trump cũng không hiểu là giả sử như Ukraine chấp nhận mọi yêu sách vô lý của Putin thì Putin cũng không thể dừng cuộc chiến này lại vì đã phóng lao thì phải theo lao, quân Nga đã bị thiệt hại quá nặng nên không thể ngừng nếu không có một chiến thắng. Đối với người Nga, ngưng chiến có nghĩa là thua. Nếu chiến tranh kết thúc thì Putin phải tổng kết những thiệt hại của Nga và điều đó có thể khiến Putin mất chức và không chừng mất luôn cả mạng.
Điều cuối cùng mà Trump không ý thức được là vai trò lãnh đạo thế giới của Mỹ đã chấm dứt. Mỹ không còn quyền gì để ra lệnh cho Ukraine và Liên Âu phải làm cái gì và làm như thế nào. Không có Mỹ, Ukraine dưới sự hậu thuẫn của Liên Âu và các nước dân chủ hùng mạnh như Nhật, Úc, Canada… vẫn có thể tiếp tục cuộc chiến này cho đến khi nước Nga gục ngã vì kiệt sức.
Dù vậy Ukraine và Liên Âu vẫn cứ phải mềm mỏng với Trump vì họ không muốn Trump đứng về phía Putin. Mỹ vẫn là một cường quốc về kinh tế và quân sự, trong nhất thời Liên Âu chưa thể đảm bảo an ninh cho toàn châu lục nếu không được Mỹ hỗ trợ về quốc phòng.
Theo tôi, cuộc chiến này chỉ kết thúc khi Nga bị kiệt sức và gục ngã. Mọi cố gắng đối thoại hòa bình đều vô ích. Putin đã cưỡi lên lưng hổ, ông ta không thể xuống. Cuộc chiến này đã kéo dài 4 năm, gần bằng Thế chiến I, nước Nga sẽ không trụ được lâu. Liên bang Nga sẽ sụp đổ và tan rã sau khi chiến tranh kết thúc. Nước Nga phải đền bù chiến tranh cho Ukraine và các lãnh đạo Nga sẽ bị xét xử như những tội phạm chiến tranh. Người Nga phải sống trong nghèo khổ, ê chề và mặc cảm tội lỗi như Đức và Nhật sau thế chiến 2. Rồi một thời gian, có thể nước Nga sẽ trở thành một quốc gia bình thường sau khi chấp nhận đầy đủ các giá trị dân chủ. Tương lai nước Nga vẫn là một ẩn số khi tầng lớp trí thức Nga vẫn chưa có được một tổ chức chính trị dân chủ thực sự với một dự án chính trị khả thi cho đất nước.
5. Nước Mỹ đã chính thức từ nhiệm vai trò lãnh đạo thế giới
Donald Trump đang khôi phục Học thuyết Monroe để áp đặt ý chí của mình ở Châu Mỹ Latinh và can thiệp vào các vấn đề của Châu Âu.
Đây là một sự kiện đặc biệt quan trọng trong năm 2025. Nó đánh dấu một bước ngoặt lớn của nhân loại khi trật tự thế giới được hình thành sau khi Thế chiến II chấm dứt với vai trò lãnh đạo tuyệt đối của Mỹ.
Donald Trump với chính sách ‘nước Mỹ trên hết’ đã tự co cụm và rút khỏi nhiều định chế quốc tế. Nếu còn một chút ý chí để duy trì vai trò lãnh đạo thế giới dân chủ thì Trump đã ủng hộ hết mình cho Ukraine chống lại Nga. Hai đối thủ quan trọng của Mỹ và đồng thời cũng là hai quốc gia độc tài lớn nhất thế giới chính là Nga và Trung Quốc. Giúp Ukraine đánh bại Nga ngoài bổn phận của Mỹ (vì đã cam kết bảo vệ an ninh cho Ukraine sau khi nước này đồng ý từ bỏ kho vũ khí hạt nhân tại Budapest, Hungary năm 1994) thì còn giúp Mỹ và thế giới trở nên an toàn hơn. Tuy nhiên Trump đã không làm điều đó mà còn tỏ ra thân thiết và ủng hộ Putin.
Mới đây Trump đã gần như xác nhận việc Mỹ rút khỏi NATO thông qua bản Tuyên bố về Chiến lược An ninh Quốc gia công bố vào ngày 5/12/2025, trong đó nói rất rõ rằng Mỹ chỉ quan tâm đến các cuộc xung đột nếu trực tiếp đe dọa đến nước Mỹ. Trong khi đó Điều 5 của Hiệp ước NATO cam kết nếu một thành viên của khối bị tấn công thì xem như cả khối bị tấn công. Như vậy nếu Nga tấn công một quốc gia trong khối NATO mà không ảnh hưởng nhiều đến Mỹ thì Trump cũng sẽ không can dự.
Không những thế chính quyền Mỹ thời Trump còn công khai khiêu khích và tấn công vào sinh hoạt kinh tế của Liên Âu khi cho rằng Liên Âu đang rơi vào suy thoái và bất ổn. Trump nhiều lần công khai ủng hộ các đảng cực hữu ở Châu Âu. Cuộc ly dị giữa Mỹ và Châu Âu là không tránh khỏi. Thái độ mềm mỏng của Liên Âu không phải vì sợ Mỹ mà đó là thái độ cần có của những con người văn minh. Trump chắc chắn không hiểu điều đó. Nước Mỹ sẽ có nhiều thay đổi rất lớn trong những năm tới và sẽ không thể quay lại như trước đây dù bất cứ ai lên làm tổng thống.
Một câu hỏi mà nhiều người thắc mắc là trật tự thế giới mới sẽ như thế nào khi Mỹ từ nhiệm vai trò lãnh đạo ? Theo chúng tôi, không có gì phải lo lắng, Mỹ vừa không muốn vừa không xứng đáng làm lãnh đạo thế giới. Sau Mỹ sẽ không còn quốc gia nào lãnh đạo thế giới nữa. Điều đó không cần thiết và khá bất công. Năm 2025 khác hoàn toàn năm 1945, thế giới đã thay đổi rất nhiều, các nước dân chủ đã nhanh chóng bắt kịp Mỹ. Không những thế, trong nhiều lĩnh vực họ còn đi trước Mỹ, ví dụ giáo dục miễn phí từ mẫu giáo đến đại học hay bảo hiểm y tế toàn dân…
Trật tự thế giới mới sẽ xây dựng trên sự đồng thuận giữa các quốc gia dựa trên các giá trị dân chủ trong bản Tuyên ngôn Nhân quyền Phổ cập của Liên Hợp Quốc. Các định chế quốc tế cũng sẽ được cải tổ để có thực lực hơn. Các nước độc tài sẽ bị nhận diện và cô lập sau khi Nga gục ngã và Trung Quốc rơi vào khủng hoảng. Làn sóng dân chủ thứ Tư sẽ hoàn tất trong thập niên tới.
Việt Hoàng
(30/12/2025)
