Điểm báo Pháp - Bốn năm xâm lăng : Ukraine vẫn tồn tại (Thụy My)
Bốn năm xâm lăng : Ukraine tồn tại, nước Nga phải trả giá ngày càng nặng nề
Chỉ còn một ngày nữa là đúng bốn năm Nga xâm lăng Ukraine, báo chí Pháp ngày 23/02/2026 dành nhiều bài viết để tổng kết, phân tích. Chiến trường Ukraine đã trở thành phòng thí nghiệm quân sự của thế kỷ XXI. Drone, robot và trí tuệ nhân tạo làm đảo lộn quy luật tác chiến truyền thống, trong khi Moskva sa lầy trong một cuộc chiến tiêu hao khốc liệt. Sau những tuyên bố chiến thắng, cái giá mà Nga phải trả ngày càng nặng nề, và hòa bình vẫn xa vời.
Người dân đến viếng mộ người thân đã thiệt mạng khi Nga tấn công Ukraine, trong khi công trình nghệ thuật "Ánh sáng Ký ức" thắp sáng nghĩa trang Lychakiv ở Lviv, Ukraine, ngày 23/02/2026 nhân kỷ niệm bốn năm cuộc xâm lược quy mô của Nga. Reuters - Roman Baluk
Chiến tranh của tương lai trên 1.200 kilomet tiền tuyến
Les Echos giải thích "Ukraine đã đảo lộn quy luật chiến trường để chống lại các kế hoạch của quân Nga như thế nào". Rất nhiều cuộc cách mạng công nghệ đang diễn ra trên tiền tuyến dài 1.200 kilomet. Chiến tranh ở Ukraine mang những dạng thức mà không một quân đội nào trên thế giới có thể hình dung ra được.
Vào lúc khởi đầu 2022-2023, phương Tây kinh ngạc trước sự quay lại của một cuộc chiến xe tăng, đại pháo, hầm hào đã ngỡ rằng không bao giờ còn thấy sau Đệ nhị Thế chiến. Một viên chức NATO thổ lộ, bây giờ nhìn lại, nếu Liên minh Bắc Đại Tây Dương và các nước thành viên phản ứng nhanh chóng thì tình hình đã khác. Viện trợ Châu Âu chậm chạp do một số nước lệ thuộc vào khí đốt Nga, ít chia sẻ tin tình báo, và còn do hoài nghi về khả năng trả đũa của Kiev. Nhưng cuộc xâm lăng đã đoàn kết người Ukraine và quốc gia này đã kháng cự mãnh liệt hơn người ta tưởng.
Các nước NATO dần dà vượt qua những "lằn ranh đỏ" để cung cấp xe tăng, đại bác Caesar, pháo hạng nặng như Himars, tiêm kích, hỏa tiễn ; đồng thời tái khởi động sản xuất đạn pháo vì chiến trường Ukraine tiêu thụ trong một tuần toàn bộ kho đạn dự trữ của quân đội Pháp ! Vào đầu cuộc xâm lăng, Ukraine chỉ sản xuất được 10% vũ khí, nay là trên 60% nhờ drone hóa cuộc chiến. Hiện nay những công ty quốc phòng của các nước thành viên Liên Hiệp Châu Âu (EU) phải đến Kiev để học hỏi.
Khi drone và AI viết lại học thuyết quân sự
Sau khi tận dụng kho vũ khí hiện tại, Pháp khuyến kích hợp tác sản xuất, như tập đoàn Thales liên doanh với Ukraine trong lãnh vực chiến tranh điện tử, liên lạc chiến thuật, radar, drone. Về phía NATO lập ra các cơ cấu để điều phối viện trợ phương Tây theo nhu cầu của Kiev, mở Trung tâm NATO-Ukraine tại Ba Lan năm ngoái để phân tích, huấn luyện nhờ kinh nghiệm Ukraine.
Cuộc tập trận chung mới nhất đã gây xôn xao chưa từng thấy trong giới blogger quân sự : một ê-kíp 10 người Ukraine đã loại khỏi vòng chiến hai tiểu đoàn NATO trong chưa đầy 24 tiếng đồng hồ. Những drone vũ trang dày đặc trên chiến trường đang thách thức các quy luật chỉ huy cổ điển của các quân đội phương Tây. Chu kỳ sáng tạo ngắn hơn bao giờ hết. Drone không chiến, hải chiến và nay là robot mặt đất thống trị chiến địa, các trận đánh ngày càng lệ thuộc vào chiến tranh điện tử và thông tin - phổ biến tần số vô tuyến, cáp quang, Starlink... Đầu tháng 2, việc quân Nga bị ngắt kết nối Starlink đã giúp Ukraine bứt phá.
Kiev cũng mở ra mặt trận mới với các drone chuyên đánh chặn drone, trí thông minh nhân tạo (AI) trở nên vô cùng cần thiết. Ngoài mặt trận, sự hiện diện của các chiến sĩ luôn cần thiết dù chỉ để cắm cờ và giữ vị trí. Cuộc xâm lăng Ukraine khiến các quân đội Châu Âu vừa tăng cường các phương tiện truyền thống, vừa phải nhanh chóng hội nhập công nghệ mới : những bầy drone, radar, giám sát và kết nối vệ tinh.
156 lính Nga đổi lấy 1 kilomet lãnh thổ, bài toán máu của Kremlin
Les Echos cũng nhấn mạnh đến "Những thiệt hại quá nặng nề chỉ để chiếm được một ít đất, một bài toán đau đớn cho Putin". Phía sau những thông cáo huênh hoang của Moskva là một cuộc chiến tiêu hao, đổi nhiều mạng người lấy vài kilomet đất, mà vẫn không xuyên thủng được hàng phòng ngự Ukraine.
Năm 2025 nằm trong số những năm đẫm máu nhất cho quân Nga. Bộ Tổng tham mưu Ukraine khẳng định có 418.170 lính Nga chết và bị thương. Ước tính này cũng gần giống với Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS) là 415.000 quân Nga thương vong trong năm 2025, tức 35.000 mỗi tháng, và con số này không giảm xuống. Giữa tháng 2, tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết đã có 65.000 lính Nga thương vong trong hai tháng, cho rằng đây là thiệt hại "điên rồ".
Nhà phân tích Anh James Rushton nêu ra việc gia tăng mộ lính nước ngoài và số người ký hợp đồng để kiếm tiền thưởng giảm xuống. Theo DeepState, năm 2025 Nga chiếm được 4.336 km² đất, tương đương 0,72% lãnh thổ Ukraine. Tổng thống Volodymyr Zelensky nhấn mạnh : "Họ mất 156 người để chiếm 1 kilomet lãnh thổ của chúng tôi". CSIS ước tính với nhịp độ này, số thương vong của đôi bên đến mùa xuân 2026 sẽ là hai triệu người.
Tướng Syrsky : "Cuộc chiến không trong ngõ cụt"
Trả lời phỏng vấn của Le Monde, tướng Oleksandr Syrsky, tổng tham mưu trưởng quân đội Ukraine khẳng định : "Chiến tranh Ukraine không phải trong ngõ cụt". Ông không bác bỏ những khó khăn ngoài mặt trận, nhưng cho biết mục tiêu của Nga vốn tham vọng hơn nhiều. Moskva chuẩn bị cho một cuộc tổng tấn công quy mô chiếm toàn bộ Donbass và nhiều khu vực của Zaporizhzhia, Dnipropetrovsk, Kherson ; tạo một vùng đệm giữa Kharkiv và Sumy nhưng đã thất bại.
Đó là do Ukraine tiến hành hai chiến dịch tại Belgorod và Kursk, khiến Nga phải huy động quân để giữ ; và Ukraine bao vây được quân Nga ở Dobropillia ở đông nam. Vị tướng vốn là người chỉ huy hai chiến dịch đã giải phóng Kiev và Kharkiv rồi Izium, mỉm cười khi nghe nhắc đến thông báo chiến thắng của Putin tại Kupiansk và Pokrovsk, cho biết 97% Kupiansk đang nằm dưới sự kiểm soát của Ukraine, và Pokrovsk tuy khắc nghiệt nhưng thành phố vẫn chưa thất thủ.
Tướng Syrsky ước tính mỗi ngày có 6.000 đến 8.000 drone FPV được mỗi bên sử dụng, chưa kể hàng trăm drone thám sát để chỉ huy và hiệu chỉnh. Trên biển, hạm đội Hắc Hải không còn có thể sử dụng căn cứ Sevastopol, khiến hành lang ngũ cốc được an toàn. Các vụ tấn công vào sâu lãnh thổ Nga, gồm các căn cứ quân sự, nhà máy quốc phòng, dầu khí khiến Moskva thiệt hại trên 15 tỉ đô la trong năm 2025.
Nghịch lý của Putin : Chiến tranh tốn kém, hòa bình còn nguy hiểm hơn
Nhà chính trị học Anna Colin Lebedev, giảng viên đại học Paris-Nanterre khẳng định với Libération "Putin không thành công trong việc hủy diệt Ukraine, nhưng ông ta đã phá hủy được nước Nga". Cuộc chiến này sẽ kéo dài hơn bao giờ hết vì Nga chưa bao giờ thay đổi quan điểm, và chưa hề nhượng bộ bất kỳ điều gì, những "lằn ranh đỏ" không nhúc nhích. Kremlin có vẻ không muốn chấm dứt chiến tranh nếu không được trao cho chiến thắng.
Đó là vì Nga đang đối mặt với nghịch lý. Một mặt, cái giá của chiến tranh vô cùng lớn về người và của, nhưng mặt khác, hòa bình sẽ khiến chính quyền phải trả giá đắt. Nhà nước không muốn cựu chiến binh trở về với những câu chuyện khủng khiếp sẽ lan truyền trong xã hội Nga.
Hơn nữa, nền kinh tế chiến tranh khiến giới kinh doanh thủ lợi. Nhiều thị trường đã biến mất vì trừng phạt, việc làm ăn nhờ vào chiến tranh và hợp đồng Nhà nước, nếu hòa bình liệu giới này có còn trung thành ? Các vùng đất bị tạm chiếm đầy rủi ro vì người Ukraine có thể hòa tan trong dân Nga, tiến hành phá hoại, ám sát…
Một nước Nga mỏi mòn, mất đi sức phản kháng
Vì sao thiệt hại nhân mạng lớn như vậy mà người Nga không phản kháng ? Theo bà Lebedev, không còn chính khách nào dám chỉ trích chính quyền, truyền thông không thể đưa lời chứng của những người lính từ chiến trường quay về hay những bà mẹ mất con, người ta có cảm giác chỉ là những trường hợp đặc thù.
Quân đội Nga hiện nay chủ yếu là thường dân, nhiều sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp đã tử trận trong giai đoạn đầu của cuộc xâm lăng. Giờ đây quân Nga chủ yếu dựa vào số đông như thời Liên Xô cũ. Về cách chỉ huy vẫn cứng nhắc và độc đoán : có rất nhiều nhân chứng là lính Nga bị tra tấn, cưỡng đoạt, cưỡng hiếp, sát hại, nhưng không còn nghe đến công tố viên quân sự như trong cuộc chiến Chechnya. Nhà chính trị học nhận định, Vladimir Putin "đã mất đi đất nước của ông ta". Putin phá hoại nhiều điều đã đạt được tại nước Nga hậu xô viết. Nga gây sợ hãi, nhưng thực ra đang yếu kém cả về chính trị, kinh tế lẫn xã hội ; như một thân cây bề ngoài vững chãi như chỉ một nhát cuốc là đổ nhào như Liên Xô thời trước.
Hiện nay tất cả các chỉ số đều báo động đỏ - trừ tổng sản phẩm nội địa hầu hết nhờ sản xuất vũ khí và kỹ nghệ quốc phòng. Đây không phải là tăng trưởng vì sau đó những vũ khí này sẽ bị phá hủy trên chiến trường Ukraine. Tỉ lệ thất nghiệp rất thấp nhưng đó là mặt khác của điểm yếu : dân số sụt giảm vì chết trận quá nhiều và chính sách nhập cư khắt khe. Người dân ngoan ngoãn trong những năm 2010 nhờ kinh tế. Nếu ngày nay Kremlin gia tăng đàn áp vì đang trong thế mong manh.
Mỹ sẽ tấn công Iran hay không ?
Tại Trung Đông, Le Figaro lo ngại trước nguy cơ chiến tranh. Sau hai phiên đàm phán, có vẻ Mỹ và Iran không cùng chơi một ván bài. Donald Trump chơi bài tẩy với một khẩu súng Colt đặt trên bàn, còn các giáo sĩ Hồi giáo cố lôi kéo ông vào một trò đánh đố phức tạp kiểu phương Đông. Tình trạng này tiềm ẩn những rủi ro đáng kể.
Lầu Năm Góc đã triển khai hạm đội mạnh nhất của mình ở phía đông Địa Trung Hải kể từ cuộc chiến tranh Iraq năm 2003 : Hai hàng không mẫu hạm và các nhóm tàu hộ tống, khoảng mười lăm khu trục hạm trang bị hỏa tiễn dẫn đường, và hàng trăm chiến đấu cơ, được bố trí tại các căn cứ của Mỹ trong khu vực, nơi các nhân viên đang được sơ tán một phần. Đành rằng đây là việc phô trương sức mạnh, nhưng không thể huy động một lực lượng khổng lồ như vậy mà không có ý định sử dụng đến. Khi nào, và với mục đích gì ?
Mặc dù Trump đã đặt ra giới hạn hai tuần, ông vẫn im lặng về mục tiêu của một cuộc can thiệp quân sự có thể xảy ra. Các yêu sách của Mỹ và Israel : từ bỏ hoàn toàn vũ khí nguyên tử, hạn chế kho vũ khí đạn đạo và bỏ rơi các lực lượng ủy nhiệm ở Trung Đông, chẳng khác nào buộc Iran đầu hàng. Để đạt được mục đích thông qua không kích, cần phải làm cho chế độ Tehran hoàn toàn suy yếu : tiêu diệt các nhà lãnh đạo, tấn công lực lượng vũ trang, dân quân cùng với mọi nguồn lực, phá hủy cơ sở hạ tầng quân sự và thậm chí cơ sở hạ tầng năng lượng.
Thụy My
